ไม่ใช่เพราะเรื่องเวรกรรมอะไรหรอก

แต่เพราะถ้าเราอิจฉาใคร อีกฝ่ายจะดูออก

มนุษย์นั้นถูกวิวัฒนาการมาให้มีกลไกที่จับได้ว่า คนไหนเชื่อใจได้ คนไหนเชื่อใจไม่ได้ ซึ่งไม่ได้ดูแค่คำพูดหรือการกระทำ แต่ดูสีหน้า แววตา อากัปกิริยา ทุกอย่างเป็น signal ได้หมด

ดังนั้น ถ้าเราอิจฉาใคร คนคนนั้นก็จะรู้สึกได้ แม้ไม่สามารถอธิบายออกมาเป็นคำพูด แต่เขาก็จะหลีกเลี่ยงไม่อยากร่วมสังฆกรรมด้วย

อย่าอิจฉาใครเลย เพราะมันไม่ได้ทำให้ชีวิตใครดีขึ้นแม้แต่คนเดียว

ขอบคุณประกายความคิดจาก The Almanack of Naval Ravikant

เคยมีคนถาม Naval Ravikant เจ้าของ AngelList ที่ลงทุนในสตาร์ตอัพอย่าง Twitter และ Uber ว่า อะไรคือสิ่งสำคัญที่สุดสำหรับคนหนุ่มสาว

นี่คือคำตอบของ Naval ครับ

“จงใช้เวลาให้มากขึ้นในการตัดสินใจเรื่องใหญ่ๆ ในช่วงเริ่มต้นชีวิตการทำงาน มีเรื่องใหญ่สามเรื่องที่คุณต้องตัดสินใจ นั่นก็คือ จะอยู่ที่ไหน จะคบกับใคร และจะทำงานอะไร

เราใช้เวลาน้อยมากในการตัดสินใจว่าจะคบกับใคร เราใช้เวลาส่วนใหญ่อยู่กับการทำงาน แต่เราก็ใช้เวลาน้อยเหลือเกินที่จะไตร่ตรองว่าจะทำงานแบบไหน การเลือกว่าจะอยู่เมืองไหนนั้นสำคัญมากพอที่จะเปลี่ยนแปลงชะตาชีวิตได้เลย แต่เราก็ไม่ได้ให้เวลากับการเลือกถิ่นฐานมากนัก

ถ้าเราจะอยู่เมืองใดเมืองหนึ่งสักสิบปี ถ้าเราจะทำงานที่ใดสักห้าปี และถ้าเราจะคบกับใครเป็นสิบปี เราควรจะใช้เวลา 1-2 ปีเพื่อตัดสินใจเรื่องเหล่านี้ เพราะมันจะส่งผลกระทบกับชีวิตเราอย่างมหาศาล”

มันทำให้ผมนึกถึงอีกบทสัมภาษณ์หนึ่งที่คุณจิรเดช โอภาสพันธ์วงศ์ สัมภาษณ์พี่ภิญโญ ไตรสุริยธรรมา ลงใน The Cloud:

Q: ถ้าความกล้าหาญไม่ใช่การขี่มอเตอร์ไซค์รอบโลก ความกล้าหาญแสดงออกผ่านอะไรได้บ้าง?

A:ความกล้าหาญสูงสุดของมนุษยชาติคือคุณต้องกล้าตั้งคำถามที่ยากที่สุดกับตัวเอง แล้วก็ต้องกล้าตั้งคำถามที่ยากที่สุดกับสังคม

เพราะว่าถ้าคุณไม่ตั้งคำถามที่ยากที่สุดกับตัวเอง คุณจะไปไม่ถึงแก่นของตัวเองว่าความกลัวของคุณคืออะไร ความต้องการสูงสุดของคุณคืออะไร ความมุ่งมาดปรารถนาสูงสุดของคุณคืออะไร

ถ้าคุณไม่กล้าตั้งคำถามที่ลึกที่สุดไปที่ตัวเอง คุณจะไปต่อไม่ได้ เพราะคุณยังไม่รู้จักตัวเอง คุณไม่กล้าเผชิญหน้ากับตัวเอง แล้วคุณก็จะอยู่ในคำถามกลางๆ เช่น กูจะย้ายงานดีมั้ย กูจะอยู่บริษัทนี้หรือบริษัทนั้น

คำถามมันกลางมาก มันไม่ได้ไปถึงแก่นที่ลึกที่สุดว่าตกลงกูเกิดมาเพื่ออะไร อะไรคือสิ่งสำคัญสูงสุดของชีวิตกู กูทำอะไรได้ดีที่สุดในชีวิต ถ้ากูจะตายในวันรุ่งขึ้นกูจะทำอะไรฝากไว้ในโลกนี้ ซึ่งคุณภาพของคำถามต่างกันคุณภาพของคำตอบก็ต่างกัน

เราอยู่ในยุคที่สิ่งล่อตาล่อใจหรือ distractions นั้นมากมายจนเราไม่มีเวลาหรือสติที่จะหยุดถามคำถามเหล่านี้

วันนี้วันหยุด ลองใช้มันกับคำถามสำคัญดูก็ดีนะครับ

แบบแรก คือทะเยอทะยานเพราะอยากอยู่เหนือคนอื่น อยากมีเงิน มีอำนาจ จะได้ทำอะไรได้ตามใจชอบ นี่คือความทะเยอทะยานอย่างทรราช ซึ่งต้องระวัง เพราะเขาจะยึดผลประโยชน์ตัวเองและพวกพ้องเป็นหลัก

แบบที่สอง คือทะเยอทะยานเพราะอยากแก้ปัญหาที่สำคัญ เช่นอยากทำให้คนบินได้เหมือนนก หรืออยากส่งมนุษย์ไปดาวอังคาร นี่คือความทะเยอทะยานที่ยึดผลประโยชนส่วนรวมเป็นหลัก

สำหรับคนไทย คำว่าทะเยอะทะยานอาจจะมีความหมายแง่ลบ เพราะเรามักเห็นคนทะเยอะทะยานแบบแรกมากกว่า จนบางทีเราก็เหมารวมคนแบบที่สองไปด้วยว่ามักใหญ่ใฝ่สูง

แต่ที่จริงแล้วเราควรสนับสนุนคนที่ทะเยอทะยานเพราะอยากแก้ปัญหา อยากสร้างสิ่งที่ดีให้กับสังคม

ไม่อย่างนั้นประเทศเราก็จะเป็นได้แค่เพียงผู้ตามและผู้นำเข้านวัตกรรมอยู่ร่ำไปครับ

อาจเป็นเพราะคนเรามีสัญญา หรือความจำได้หมายรู้ เราจึงหวนกลับไปคิดถึงสิ่งก่อนเก่า

คำพูดที่เสียดแทง อากัปกิริยาที่ทำให้ใจขุ่น การกระทำที่รุนแรง

ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของเราหรือของใคร ก็กลับไปเปลี่ยนแปลงอะไรไม่ได้

แน่นอน ผิดเป็นครู และเป็นบทเรียนที่สอนให้เราฉลาดขึ้นและไม่พลาดซ้ำอีก

แต่อย่าให้ผิดนั้นทำให้เรากลายเป็นคนที่เก็บความคับแค้นไว้ในใจ ชีวิตสั้นเกินไปที่จะทำอะไรโง่ๆ แบบนั้น

เมื่อวานจบไปแล้ว เราก็ควรจบกับเมื่อวานด้วยเช่นกันครับ