เคยมั้ยครับ เวลาตัวเองทำดีแล้วรู้สึกคันปาก อยากประกาศให้โลกรู้

ทำดีในที่นี้อาจจะเป็นการทำสิ่งที่ดี หรือทำสิ่งที่ดูดีก็ได้

เช่นได้ช่วยเหลือคน (ทำสิ่งที่ดี) หรือได้ออกรถใหม่ (ทำสิ่งที่ดูดี)

เมื่อเจอสถานการณ์เช่นนี้ มันก็ยากอยู่เหมือนกันที่จะเก็บไว้คนเดียว รู้สึกว่าคันยุบยิบต้องระบายให้ใครฟัง สมัยก่อนก็เล่าให้คนข้างๆ สมัยนี้ก็เล่าขึ้นเฟซหรือสตอรี่

แต่ความคันปากไม่ได้หยุดอยู่แค่นี้

เราจะคันปากมากๆ เวลาเห็นความชั่วของคนอื่น

“ชั่ว” ในที่นี้ก็กินความหมายกว้างเหมือนกัน เช่นเห็นเขาทำร้ายใคร (ทำสิ่งที่ไม่ดี) หรือเห็นเขาออกมาพูดเรื่องที่ไม่ฉลาด (ทำสิ่งที่ดูไม่ดี)

เวลาเกิดเหตุการณ์ที่เป็นกระแสเช่นนี้ เราจะแปลงร่างจากคนธรรมดาเป็น “ชาวเน็ต” ที่รุมสหบาทาจำเลยสังคมโดยไม่รีรอ

ซึ่งก็น่าสนใจว่า สรุปแล้ว “ความคันปาก” นี้เกิดจากอะไรกันแน่

ไม่น่าจะเกิดเพราะความดี-ความชั่วในตัวบุคคลหรือตัวเหตุการณ์

เพราะเวลาเราเห็นคนอื่นทำดี เราไม่ค่อยคันปากเท่าตอนที่เราทำดี

และตอนที่เราเองทำชั่ว ความคันปากยิ่งน้อยกว่าตอนคนอื่นทำชั่วอย่างลิบลับ

เช่นนั้นอะไรกันคือปัจจัยสำคัญของการคันปาก?

ผมคิดเล่นๆ ว่าอาการคันทั้งหลาย มันมีจุดเริ่มต้นมากจาก “คันใจ”

และใจเราจะคันก็ต่อเมื่อเกิดสถานการณ์ที่ทำให้เราเห็นว่า “มีโอกาสจะอยู่สูงกว่าผู้อื่น”

เมื่อเราทำดี เรารู้สึกว่ามีโอกาสอยู่สูงกว่าคนอื่น เราก็เลยต้องหาทางดันตัวเองให้สูงขึ้นด้วยการประกาศความดีงามของตน

เมื่อเราเห็นคนอื่นทำชั่ว เรารู้สึกว่ามีโอกาสกดคนอื่นให้ต่ำกว่า เราก็เลยประณามความเลวร้ายที่อยู่นอกตัวเรา

คันปากในความดีของตัวเอง คันปากในความชั่วของคนอื่น

ก่อนจะพูดจะพิมพ์อะไรออกไป มองให้เห็นอาการคันใจของตัวเองบ่อยๆ นะครับ

พอดีเมื่อคืนนี้ผมได้อ่านหนังสือ “Life วิธีใช้ชีวิตที่มนุษย์ไม่รู้” ของสำนักพิมพ์วีเลิร์น

เป็นหนังสือกึ่งการ์ตูนที่เขียนโดย อาโซ ฮาโระ (Aso Haro) นักวาดมังงะ Alice in Borderland และ ชิโนฮาระ คาโอริ (Shinohara Kaori) ที่ได้รับสมญานามว่าเป็น “โอตาคุสิ่งมีชีวิต”

หนังสือเล่มนี้ว่าด้วยเรื่องวิถีชีวิตของสัตว์ 20 สายพันธุ์ ที่มนุษย์สามารถเรียนรู้จากพวกมันได้

บางอันก็เป็นตัวอย่างที่ดี บางอันก็เป็นตัวอย่างที่ไม่ดี

ผมชอบเรื่องวิถีของเพนกวินจักรพรรดิเป็นพิเศษ แม้ว่าอ่านจบแล้วจะถามตัวเองว่า “มันจริงเหรอว้า” และพยายามหาข้อมูลในเน็ตแล้วก็ยังพิสูจน์ไม่ได้

แต่ขอหยิบยกมาเล่าให้ฟัง เผื่อคุณผู้อ่านจะช่วยผมเช็คข้อมูลด้วยเช่นกันนะครับ

เพนกวินจักรพรรดิ (Emperor Penguin) เป็นเพนกวินที่อยู่ในทวีปแอนตาร์กติกาตรงขั้วโลกใต้ เมื่อโตเต็มวัยอาจสูงถึง 1.5 เมตร พวกมันจะอยู่ร่วมกันเป็นฝูงไม่ต่างอะไรกับมนุษย์

เพนกวินเป็นสัตว์โลกน่ารัก ดูไม่มีพิษไม่มีภัย ทั้งเด็กและผู้ใหญ่ล้วนหลงรัก

แต่เบื้องหลังหน้าตาที่แสนจะน่าเอ็นดูนั้น มีเพนกวินสายพันธุ์หนึ่งที่จะถีบเพื่อนตัวเอง 1 ตัวตกทะเล ก่อนที่ทั้งฝูงจะโดดลงไป!

สาเหตุที่ทำเช่นนี้ก็เพื่อพิสูจน์ว่าในน้ำมีสัตว์อันตรายอย่างปลาวาฬเพชฆาตซุ่มรออยู่หรือไม่

หากเพนกวินที่ถูกถีบตกทะเลโผล่พ้นน้ำขึ้นมาได้อย่างปลอดภัย เพนกวินตัวที่เหลือก็จะโดดลงทะเลได้อย่างสบายใจ

นี่อาจจะเป็นสัญชาตญาณของเพนกวินที่มองว่า ต้องสละส่วนน้อยเพื่อคน (เพนกวิน) ส่วนใหญ่

เพนกวินตัวที่ถูกถีบจะเป็นเพนกวินหัวแถวตัวที่อยู่ใกล้ทะเลที่สุดเสมอ

พวกมันสอนให้เรารู้ว่า การเดินอยู่หัวแถวนั้นมาพร้อมกับความอันตราย

แต่ในขณะเดียวกัน เพนกวินที่ลงทะเลเป็นตัวแรกก็จะเป็นตัวที่ล่าเหยื่อได้มากที่สุดเช่นกัน คนที่ริเริ่มอะไรใหม่ๆ จึงมักถูกเรียกว่า “First Penguin” (ในหนังสือวาดเป็นรูปสตีฟ จ๊อบส์เปิดตัวไอโฟน)

ชีวิตเราก็โหดร้ายอย่างนี้ – high risk / high return

คนเด่นจะเป็นภัย แต่คนเด่นนี่แหละที่จะเปลี่ยนโลกครับ

ป.ล. ถ้าตัวแรกที่ถูกถีบตกลงไปถูกปลาวาฬเพชฆาตกิน เพนกวินที่เหลือจะยืนรอสักพัก ก่อนจะถีบอีกตัวลงไปแล้วรอดูสถานการณ์

ขอบคุณเนื้อหาจากหนังสือ LIFE วิธีใช้ชีวิตที่มนุษย์ไม่รู้ ผู้เขียน: อาโซ ฮาโระ, ชิโนฮาระ คาโอริ สำนักพิมพ์: วีเลิร์น (WeLearn)

นี่อาจเป็นเหตุผลที่เราไม่กล้าลงมือทำในสิ่งที่อยากทำมาเนิ่นนาน

เราจะบอกตัวเองว่าขอรอให้พร้อมก่อน รอให้มีเวลามากกว่านี้ก่อน รอให้เก่งกว่านี้ก่อน

แต่จริงๆ แล้วเราไม่ได้รอ เราแค่กำลังเดินหนีความจริง

ความจริงที่ว่า ถ้าทำออกมาแล้วมันอาจจะไม่ดีพอ ทำออกมาแล้วอาจจะมีคนไม่ชอบ

และที่น่ากลัวที่สุดคือทำออกมาแล้วจะไม่มีใครสนใจ

ถ้าเรายังไม่ได้ลงมือทำ เราก็จะยังเก็บภาพที่เพอร์เฟกต์เอาไว้ในจินตนาการต่อไปได้เรื่อยๆ เป็นการต่ออายุความฝันที่แม้จะไม่ค่อยมีประโยชน์แต่ก็ยังรู้สึกดี

แต่ถ้าเราลงมือทำ เราก็ต้องเผชิญกับ moment of truth และเพราะเรากลัวจะผิดหวังจากห้วงขณะแห่งความจริงนี่เอง เราจึงหลีกเลี่ยงมันเรื่อยมา

เรื่องนี้ไม่มีทางออก ผมทำได้แค่ชี้ทางเข้า

คงต้องรอถึงวันที่ความอยากมันล้ำหน้าความกลัว หรือถึงวันที่เราตัดสินใจได้ว่า การเผชิญความจริงน่าจะเจ็บปวดน้อยกว่าการประวิงเวลา ลงมือทำเพื่อวัดกันไปเลยว่าจะหมู่หรือจ่า ถ้าไม่เวิร์คก็จะได้ไม่คาใจ แล้วจะได้ move on ครับ

อันนี้ไม่ได้พูดในเชิงตามหาความฝันหรือตอบคำถามว่าตัวเองต้องการอะไรนะครับ

แต่เป็นการทำความรู้จักกับความรู้เนื้อรู้ตัวตั้งแต่นาทีแรกที่เรารู้สึกตัวตอนเช้า

หลวงพ่อปราโมทย์ ปาโมชโช เคยได้แนะนำเอาไว้:

“จิตที่มีสมาธิ ถ้าพวกเราไม่มี เราไปสังเกตตอนที่เราตื่นนอน ตอนที่ตื่นนอนยังไม่ได้ทันคิดเรื่องงาน ตรงนั้นล่ะพอจะมีสมาธิอยู่บ้าง ฉะนั้นเวลาตื่นนอนเป็นเวลาสำคัญ เป็นนาทีทองของชีวิตเรา ตื่นนอนขึ้นมา อย่านอนบิดขี้เกียจ ฟุ้งซ่านอะไรไปเรื่อยๆ ตื่นนอนก็ตื่นขึ้นมาด้วยความรู้เนื้อรู้ตัว รู้สึกกายรู้สึกใจไป จิตมันจะมีสมาธิขึ้นมา”

ใครไม่เคย อยากให้ลอง เมื่อเราตื่นให้ลองสังเกตตัวเองว่ารู้สึกอย่างไร สุข เศร้า เฉยๆ กังวล ตื่นเต้น พลังงานเป็นบวกหรือเป็นลบ ร่างกายเราแต่ละส่วนเป็นอย่างไรบ้าง

ลองดูว่าสิ่งที่เราเรียกว่า “ใจ” ของตัวเองนั้นอยู่ตรงไหน มันคือที่ที่ความรู้สึกและศูนย์กลางของเราดำรงอยู่ ลองดูเล่นๆ ไม่มีคำตอบถูกผิด

เมื่อนอนดูความรู้เนื้อรู้ตัวได้สักครู่ จึงค่อยลุกขึ้นมาทำกิจวัตรและภารกิจประจำวันของเรา

หากเราหาใจให้เจอทุกเช้าจนเป็นนิสัย ใจเราจะนิ่งขึ้น ไม่กระเพื่อมไปกับสิ่งเร้าต่างๆ ที่ไหลเข้ามาตลอดทั้งวันครับ