“Save a little money each month and at the end of the year you’ll be surprised at how little you have.”

― Ernest Haskins

เก็บเงินให้ได้เดือนละนิดหน่อยแล้วตอนสิ้นปีคุณจะแปลกใจที่คุณมีเงินเก็บแค่นิดหน่อย

Ramit Sethi ผู้เขียนหนังสือ I Will Teach You To Be Rich บอกว่าคนส่วนใหญ่ชอบถามคำถามร้อยบาท (จะซื้อกาแฟแก้วนี้ดีมั้ย) ทั้งที่จริงแล้วสิ่งสำคัญสำหรับความสำเร็จด้านการเงินคือคำถามล้านบาท เช่นจะให้ลูกเรียนที่ไหน (โรงเรียนอินเตอร์ในเมืองไทยมีค่าเทอมตั้งแต่แสนกว่าบาทถึงล้านกว่าบาท)

นักประวัติศาสตร์นาม Cyril Parkinson ได้ตั้งกฎที่ชื่อว่า Parkinson’s Law of Triviality – กฎพาร์คินสันแห่งเรื่องไม่เป็นเรื่อง

กฎนี้ระบุว่า “ความใส่ใจต่อปัญหาจะแปรผกผันกับความสำคัญของปัญหานั้น” (The amount of attention a problem gets is the inverse of its importance.)

เพื่อให้เห็นภาพ พาร์คินสันให้เราจินตนาการถึงคณะกรรมการที่มีงบประมาณสามโปรเจ็กต์ให้พิจารณา

ตู้ปฏิกรณ์นิวเคลียร์งบ 300 ล้านบาท

ซุ้มจอดรถจักรยานของพนักงานงบ 10,000 บาท

ขนมกับเครื่องดื่มสำหรับพนักงานงบ 1,000 บาท

คณะกรรมการอนุมัติตู้ปฏิกรณ์นิวเคลียร์แทบจะทันที เพราะตัวเลขสูงเกินกว่าจะรู้ว่าแพงหรือไม่แพง ตัวเลือกอื่นก็ไม่อยากนึกถึง และไม่มีใครในคณะกรรมการที่เชี่ยวชาญเรื่องพลังงานนิวเคลียร์

โปรเจ็กต์ซุ้มจักรยานนั้นใช้เวลาคุยนานกว่า พวกเขาเถียงกันว่าแค่ตั้งรางจอดจักรยานก็พอแล้วหรือไม่ หรือถ้าจะทำหลังคาควรจะใช้ไม้หรือใช้อลูมินัมดี

ส่วนขนมและเครื่องดื่มนั้นใช้เวลาคุยนานที่สุด เพราะคณะกรรมการทุกคนต่างมีความเห็นที่แน่วแน่ของตัวเองว่าควรใช้กาแฟยี่ห้อไหน คุ้กกี้รสอะไร ฯลฯ

เวลาที่เราคุยกับคนในครอบครัว เราก็มักจะใช้เวลาส่วนใหญ่ถกเถียงในเรื่องที่ไม่ค่อยสำคัญเช่นกัน

ข้อความด้านบนนี้ผมเรียบเรียงและดัดแปลงมาจากบทความชื่อ The Art and Science of Spending Money ของ Morgan Housel

มีทั้งหมด 13 ข้อ แต่ผมชอบข้อ 6 เป็นพิเศษ – Asking $3 questions when $30,000 questions are all that matter

เราจะคุ้นเคยกับคำสอนของ financial guru ที่บอกว่า ถ้าไม่กินกาแฟยี่ห้อ XX เป็นเวลากี่สิบปี เราจะมีเงินเก็บ YY บาท

จริงอยู่ว่าเรื่องเล็กน้อยนั้นก็ใช่ว่าจะไม่สำคัญเลย เพราะ how you do anything is how you do everything.

แต่การใส่ใจเรื่องเล็กน้อยจะแทบไม่มีความหมาย ถ้าเราไม่จัดการเรื่องใหญ่ๆ ให้ถูกต้อง เพราะโลกใบนี้ถูกขับเคลื่อนด้วย Pareto Principle หรือกฎ 80/20

จะเลือกกินกาแฟแบรนด์ไหน จึงไม่สำคัญเท่ากับเราเลือกซื้อรถยี่ห้ออะไร

หรืออย่างการเลือกที่ทำงาน A กับ B – บริษัท A อาจให้เงินเดือนมากกว่า 10% แต่ถ้าบริษัท B มีปัจจัยอื่นๆ เช่นใช้เวลาเดินทางน้อยกว่า ให้ทำงานที่บ้านได้บ้าง อยู่ในเซ็กเตอร์ที่กำลังเติบโต ปัจจัยเหล่านี้รวมกันแล้วน่าจะมีน้ำหนักมากกว่าฐานเงินเดือนที่น้อยกว่าบริษัท A

คนบางคนซื้อของกับแม่ค้าแล้วต่อราคาแล้วต่อราคาอีก แต่คนคนเดียวกันนี้กลับพร้อมลงทุนในเรื่องที่ตัวเองไม่มีความรู้เป็นเงินหลักแสนได้หน้าตาเฉย

เราใช้เวลากับคำถามร้อยบาทมากไปหรือไม่

เราใช้เวลากับคำถามล้านบาทน้อยไปหรือเปล่า

เป็นเรื่องน่าคิด และอาจเปลี่ยนทิศทางชีวิตเราได้ครับ

Threshold ออกเสียงว่า ทเรชโฮลด์ หมายถึงค่าอินพุตที่น้อยที่สุดที่เครื่องมือวัด (instrument) เริ่มแสดงเอาต์พุตออกมา

ผมเล่นเครื่องดนตรีได้หลายชิ้น แม้จะไม่เก่งกาจแต่ก็พอประครับประคองจนจบเพลงได้ เช่นกีตาร์ เบส กลอง

แต่เปียโนหรือคีย์บอร์ด เป็นเครื่องดนตรีที่ต้องเรียกว่า “ยังเล่นไม่เป็น” แม้จะลองเรียนไปแล้วหลายครั้ง พอจะจับคอร์ดและเล่นโน้ตได้บ้างแต่ก็ยังห่างไกลที่จะไปเล่นในวงกับใครเขา

ผมเคยเรียนภาษาฝรั่งเศสอยู่เกือบสามปีช่วงมัธยมปลาย แต่เมื่อไม่ได้ใช้มานานก็เลยไม่อาจสื่อสารในภาษานี้ได้ พูดได้แค่ประโยคง่ายๆ จำคำศัพท์ได้บางคำ แต่ถ้าจะต้องสื่อสารกับคนฝรั่งเศสก็คงเป็นเบื้อใบ้ ขณะที่ภาษาอังกฤษนั้น แม้จะเรียนจริงจังแค่สามปีช่วงมัธยมปลายเช่นกัน แต่ก็เป็นภาษาที่ได้ใช้มาตลอดและคิดว่าเอาตัวรอดได้แน่นอน

การที่คนเราจะมี “ความสามารถ” หรือ proficiency ถึงจุดหนึ่งจนเรามั่นใจว่า “เล่นเป็น” หรือ “เอาอยู่” นั้น ผมขอเรียกว่าเราผ่านจุด threshold มาแล้ว คือต่อจากนี้เมื่อมี input อะไรอีก เราก็สามารถสร้าง output ได้ด้วยตัวเอง

เหมือนการปั่นจักรยานสองล้อที่เป็นแล้วเป็นเลย หรือบวกลบคูณหารที่ทำได้แล้วเราก็จะไม่ลืมอีก

แต่ถ้าเรายังไม่สามารถไปถึงจุด threhold ได้ ก็แทบจะต้องกลับมาเริ่มต้นกันใหม่ทุกครั้ง ที่เคยลงทุนลงแรงเอาไว้นั้นไม่ได้ออกดอกออกผลคุ้มค่าเท่าไหร่

ผมคิดว่าเป้าหมายอย่างหนึ่งที่เราควรมี คือไปให้ถึงจุด threshold เหล่านี้ให้ได้ เพื่อจากนี้ไปจะได้ไม่ต้อง “เริ่มใหม่” ซ้ำไปซ้ำมา

ถ้าในฐานะคนทำงานประจำ เราก็ควรพาตัวเองไปให้ถึงระดับ manager หรือ director ให้ได้ เมื่อได้พิสูจน์ตัวเองว่าเป็นหัวหน้าคนได้แล้ว หรือเป็นผู้บริหารได้แล้ว ก็น่าจะได้รับโอกาสในอนาคตให้ได้ดูแลทีมอีก ซึ่งก็ย่อมจะได้ค่าตอบแทนที่ค่อนข้างสูงกว่าคนที่ไม่ได้เป็นหัวหน้า

(แน่นอนว่าในบางสายอาชีพเราก็สามารถมีเงินเดือนสูงๆ ได้โดยไม่ต้องเป็นหัวหน้าใคร เช่นสาย software development ที่ individual contributor ระดับเทพก็มีเงินเดือนหลักแสนได้ แต่สำหรับประเทศไทย การเป็นหัวหน้าคือเส้นทางที่เลี่ยงไม่ค่อยพ้นสำหรับคนอยากมีเงินเดือนสูงๆ)

สำหรับคนทำเพจ การมีคนตามหลักร้อยหรือหลักพัน อาจจะยังไม่เซฟ แต่ถ้ามีผู้ติดตามหลักหมื่นขึ้นไป (โดยที่ไม่ได้ซื้อยอดฟอล) ก็น่าจะเรียกว่าเป็นคนทำคอนเทนท์ได้เต็มปากเต็มคำ

สำหรับคนที่อยากมีอิสรภาพทางการเงิน ก็จะต้องหาทางสร้าง passive income ให้สูงกว่ารายจ่าย เพื่อที่เราจะได้ไม่ต้องทำงานเพื่อหาเงินอีกต่อไป (แต่ถ้ายังอยากทำงานอยู่ก็ไม่เสียหาย)

ศาสนาพุทธก็มีความเชื่อว่า คนเราควรไปให้ถึงโสดาบัน เพื่อจะได้ไม่ต้องกลับมาเกิดในภพภูมิที่ต่ำกว่ามนุษย์อีกแล้ว

เมื่อเราสำรวจหลากหลายมิติในชีวิตของเรา เราจะพบว่ามีจุด threshold อยู่เต็มไปหมด บางจุดเราไปถึงมันเรียบร้อย บางจุดก็ยังไปไม่ถึง

การไล่เก็บ threshold ในเรื่องที่สำคัญกับเรา จึงน่าจะเป็นเป้าหมายที่คุ้มค่าและท้าทายครับ

ผมได้อ่านบทความ How to Say “No” After Saying “Yes” ของ Melody Wilding ที่เขียนให้ Harvard Business Review เมื่อเดือนกันยายน 2021

เนื้อหาว่าด้วยการที่เราตกปากรับคำเพื่อนหรือหัวหน้าไว้ว่าจะช่วยทำโปรเจ็คใดโปรเจ็คหนึ่ง แต่แล้วก็มารู้ตัวทีหลังว่าเราได้ overcommmit ไปเสียแล้ว ถ้าเรายังฝืนทำโปรเจ็คนี้ต่อไป งานอื่นๆ อาจจะเสีย หรืออาจส่งผลต่อสุขภาพและความสัมพันธ์ได้

บทความนี้เสนอแนวทางว่าเราควรจะ “uncommit” ยังไงไม่ให้เสียชื่อ เสียหน้า หรือเสียเพื่อน

เห็นว่ามีประโยชน์เลยสรุปมาให้อ่านกันทีละขั้นตอนนะครับ

1. คำนึงถึงต้นทุน (Consider the cost)

ก่อนจะถอนตัว เราควรจะไตร่ตรองให้ดีว่าการถอนตัวคือทางเลือกที่ถูกต้องแล้วจริงๆ เพราะบางโปรเจ็คอาจจะคุ้มเหนื่อยก็ได้หากมันสร้างโอกาสที่ดีให้กับเราในอนาคต แต่ถ้าคิดดีแล้วว่ายังไงก็ไม่คุ้ม ก็ควรจะพอแค่นี้

2. ปรับมุมมอง (Shift your perspective)

ถ้ากลัวว่าปฏิเสธตอนนี้แล้วจะทำให้เราดูเป็นคนไร้ความรับผิดชอบ ให้มองอีกมุมว่าการเดินหน้าต่อโดยที่รู้ทั้งรู้ว่าจะทำออกมาได้ไม่ดีนั้นเป็นการไร้ความรับผิดชอบเสียยิ่งกว่า

และถ้าเราปฏิเสธอย่างมีมารยาท เราก็แสดงให้เห็นว่าเราเป็นคนจัดการเวลาได้ ลำดับความสำคัญเป็น และเป็นคนโปร่งใสไม่ซับซ้อน

3. นุ่มนวลแต่ซื่อตรง (Be diplomatic but truthful)

เมื่อต้องนำข่าวร้ายไปบอก ให้พูดอย่างมั่นใจและพูดเท่าที่ควรพูดโดยไม่จำเป็นต้องชักแม่น้ำทั้งห้า คิดมาให้ดีและพูดให้ตรง ยกตัวอย่างเช่น “เดือนที่แล้วที่ผมบอกว่าผมสามารถเข้าร่วมเป็นคณะกรรมการได้นั้น ตอนนั้นผมเชื่อจริงๆ นะว่าผมน่าจะมีเวลาทำหน้าที่นี้ได้ดี แต่หลังจากที่ผมดูตารางงานแบบละเอียดแล้ว ผมถึงรู้ตัวว่าผมมีงานอื่นที่ต้องสะสางเยอะเกินกว่าจะทำหน้าที่ใหม่ได้ดี ดังนั้นผมคงเข้าร่วมเป็นคณะกรรมการไม่ได้”

อีกตัวอย่างหนึ่งสำหรับการถอนตัวจากงานชิ้นใหม่ที่หัวหน้าเพิ่งมอบหมายมาให้: “ผมไล่ดูงานทั้งหมดที่ผมมีอยู่แล้วจึงรู้ตัวว่าโปรเจ็คใหม่ที่หัวหน้าจะมอบหมายอาจจะทำให้ผมทำงานหลักของผมได้ไม่ดีพอ ซึ่งไม่น่าจะดีต่อทีมและบริษัท ผมเลยต้องขออนุญาตถอนตัวนะครับ”

[ตัวอย่างคำพูดนั้นอาจฟังดูไม่ธรรมชาติเท่าไหร่ในบริบทคนไทย แต่ลองปรับใช้ดูนะครับ]

4. รักษาความสัมพันธ์ (Preserve the relationship)

เป็นเรื่องที่ดีที่เราจะขอโทษในความผิดพลาด ในความเข้าใจผิด หรือในสิ่งที่เรา overcommit ลงไป เพราะคนเหล่านั้นเขาก็หวังพึ่งเราอยู่เช่นกัน ตัวอย่างของคำขอโทษก็เช่น “ขอโทษที่ทำให้วุ่นวายนะครับ ผมดีใจมากเลยที่คุณนึกถึงผมตอนจะทำโปรเจ็คนี้ ขอเป็นกำลังใจให้โปรเจ็คประสบความสำเร็จนะครับ”

5. ให้ทางเลือก (Offer an alternative)

ทางเลือกนี้มีได้หลายทาง เช่นเราอาจต้องปฏิเสธในรอบนี้ แต่บอกเขาว่าคราวหน้าถ้ามีโอกาสแบบนี้อีกอยากให้เขามาชวนเราใหม่

หรือเราอาจแนะนำให้รู้จักกับคนอื่นที่น่าจะช่วยเขาได้ หรือบอกเขาว่ามีแหล่งข้อมูลหรือ community กลุ่มไหนที่น่าจะช่วยแก้ปัญหาให้เขาได้

6. เรียนรู้ที่จะไม่พลาดอีก (Learn from it)

การถอนตัวไม่ใช่เรื่องสนุก แต่มันให้บทเรียนที่ดีสำหรับคนที่มีแนวโน้มที่จะ please คนอื่นตลอดเวลาจนเราไม่เป็นตัวของตัวเอง จงใช้เหตุการณ์ครั้งนี้เพื่อฝึกกล้ามเนื้อในการแยกแยะว่าเรื่องแบบไหนที่เราควรตอบรับ และเรื่องแบบไหนที่เราควรปฏิเสธ จากนี้ไปควรจะเซย์เยสแต่กับเรื่องที่เราตื่นเต้นที่จะทำและให้เวลากับมันได้จริงๆ

ขอบคุณเนื้อหาจาก HBR: How to Say “No” After Saying “Yes” by Melody Wilding

สิ่งหนึ่งที่เราได้ยินในองค์กรมานาน คือจงเป็นคน results-oriented

มองหาให้เจอว่าผลลัพธ์ที่เราอยากได้คืออะไร แล้วมุ่งมั่นคว้ามันมาให้ได้

แต่ถ้าหากเราไม่ได้เป็นคนที่มีความเป็น go-getter ขนาดนั้น เราก็อาจต้องปรับสไตล์ให้เหมาะสมกับตัวเอง โดยเฉพาะในเรื่องส่วนตัว

เจมส์ เคลียร์ ผู้เขียนหนังสือ Atomic Habits เคยบอกไว้ว่า

คนที่เสพแต่เนื้อหาดีๆ ย่อมมีความคิดดีๆ

คนที่ถามคำถามที่ดี ย่อมจะได้คำตอบที่ดี

คนที่มีอุปนิสัยที่ดี ย่อมได้ผลลัพธ์ที่ดี

ดังนั้น เราสามารถสร้างข้อได้เปรียบได้ด้วยการใส่ใจขาเข้า

หากเราเป็นคน input-oriented และสร้างเหตุปัจจัยให้ถึงพร้อม ผลลัพธ์ที่เราหวังไว้ย่อมเกิดขึ้นตามครรลองครับ