ทำไมคนไทยไม่ตรงต่อเวลา (อภิปราย)

20191201

เมื่อวานนี้ผมโพสต์เรื่อง “ทำไมคนไทยไม่ตรงต่อเวลา” ปรากฎว่า มีคนเข้ามาแสดงความเห็นมากมาย ผมเลยขอคัดความคิดเห็นบางส่วนมาลง และอาจเสริมมุมมองของผมลงไปนะครับ

(ส่วนใครยังไม่ได้อ่านบทความ แนะนำให้กลับไปอ่านก่อนนะครับ เนื้อหาหลักๆ ก็คือคนในประเทศเขตร้อนไม่ได้ใส่ใจต่อเรื่องเวลา เพราะฤดูกาลไม่ค่อยเปลี่ยน ไม่ต้องรีบเก็บเกี่ยวอาหารไว้กินหน้าหนาว)

ก่อนอื่นขอรวบความคิดเห็นเหล่านี้ที่มักจะเป็นปฏิกิริยาของคนส่วนใหญ่

– “ไม่ควรเหมารวม ฝรั่งบางคนก็มาสาย คนไทยหลายคนก็ตรงต่อเวลา”
– “อย่าไปโทษดินฟ้าอากาศ เป็นเรื่องของความรับผิดชอบและวินัย”

[Anontawong’s Musings]: เจตนาของบทความคือหาที่มาที่ไปของ “แนวโน้ม” และ “วัฒนธรรม” ที่แตกต่างกัน ไม่ใช่การตัดสินว่าถูกหรือผิด ใครดีใครแย่

เหมือนถ้าเราถามว่า “ทำไมฝรั่งมักตัวใหญ่กว่าคนไทย” ก็ไม่ใช่การตัดสิน และไม่ใช่เรื่องของตัวบุคคล ฝรั่งบางคนก็ตัวเล็กกว่าคนไทย และคนไทยบางคนก็ตัวใหญ่กว่าฝรั่ง แต่เราน่าจะเห็นตรงกันว่า ฝรั่งมีแนวโน้มที่จะตัวใหญ่กว่าคนไทย และเหตุผลหนึ่งก็เพราะฝรั่งสืบเชื้อสายมาจาก Neanderthal ส่วนคนเอเชียมีส่วนผสมของ Homo Erectus มันเป็นเรื่องของ genetics (ส่วนถ้าจะสาวว่าทำไมนีแอนเดอธาลตัวใหญ่กว่าโฮโมอิเร็กตัสก็ต้องไปคุยกันต่อ)

ฉันใดฉันนั้น วัฒนธรรมของฝรั่งให้คุณค่ากับการตรงต่อเวลามากกว่าคนไทย การมาสายในเมืองไทยไม่ใช่เรื่องคอขาดบาดตายเท่ากับการมาสายในเมืองนอก นี่ไม่ใช่เรื่องการตัดสินว่าฝรั่งดีกว่าคนไทย แค่พยายามมองหาเหตุผล เพื่อเข้าใจที่มาที่ไป ซึ่งจะทำให้เรามองอะไรได้ลึกขึ้นและใจกว้างขึ้นครับ

“รถติด ระบบขนส่งของไทยไม่เคยตรงต่อเวลา”
[Anontawong’s Musings]: คนไทยต่างจังหวัดที่รถไม่ติด ผมว่าก็ยังให้ความสำคัญกับการตรงต่อเวลาน้อยกว่าฝรั่งนะครับ เผลอๆ ให้ความสำคัญกับการตรงต่อเวลาน้อยกว่าคนกรุงเทพที่รถติดด้วยซ้ำไป

– น่าจะมีเหตุผลอื่นอีกหลายปัจจัยนะ
[Anontawong’s Musings]: อันนี้แน่นอน สิ่งที่อยากชวนคุยก็คืออะไรคือ “ปัจจัยหลัก” ที่หล่อหลอมให้เรามีวัฒนธรรมอย่างนี้ และขึ้นชื่อว่าวัฒนธรรม มันควรจะมองย้อนกลับไปอย่างน้อย 100-200 ปี ดังนั้นการอ้างอิงเรื่องสภาพการจราจรจึงไม่อาจตอบคำถามนี้ได้


จาก Facebook Page: Anontawong’s Musings

Don Watanasak
เป็นเพราะการมาสายในไทย ไม่มีผลกระทบต่อตัวเอง ถ้าบริษัทบอกว่าสายแล้วโดนไล่ออก ก็จะมาทันถึงแม้อากาศจะร้อนหรือฝนจะตก คนไทยเมื่อไปอยู่ต่างประเทศที่เคารพเวลา คนไทยก็ไม่ไปสาย เพราะถ้าสายแล้วได้รับผลกระทบ

[Anontawong’s Musings]: เข้าเมืองตาหลิ่วต้องหลิ่วตาตาม ฝรั่งมาอยู่เมืองไทยก็คงจะสายเหมือนกันเพราะมาตรงเวลาแล้วก็ต้องรออยู่ดี


Note Pattapong
สภาพแวดล้อมมีผลจริงครับ แต่เนื่องฤดูกาล มันดูใหญ่เกินไปหน่อย

ผมเคยได้ยินว่าญี่ปุ่นเมื่อก่อนก็ไม่ค่อยรักษาเวลานะ จนกระทั่งมีระบบรถไฟ ที่คนใช้ประจำและตรงเวลามาไม่ทันตกรถ ผ่านไปไม่กี่สิบปี ดูคนญี่ปุ่นวันนี้

กลับกัน บ้านเรามีอะไรบ้างที่เราใช้อยู่บ่อยๆ และต้องทำให้ตรงเวลาเท่านั้น ไม่งั้นเสียหาย เสียโอกาส

[Anontawong’s Musings]: เรื่องตารางรถไฟและการปฏิวัติอุตสาหกรรมมีผลต่อเรื่องนาฬิกามาก ขอเชิญอ่านเรื่องราวได้ใน Sapiens ตอนที่ 18 – ครอบครัวล่มสลาย 


Nok Nuanprasert
เรื่องดินฟ้าอากาศมีผลค่ะ ยกตัวอย่างโรงเรียนประถมที่อังกฤษประตูโรงเรียนจะเปิดแค่ 10 นาที เพราะอากาศช่วงหน้าหนาวที่มักจะลมแรง ฝนตก หิมะตก จะให้ครูมายืนรอหนาวๆตลอดก็ไม่ไหว แต่ถึงแม้ครูจะเปลี่ยนจากรอหน้าประตูโรงเรียนมารอในตึกก็แก้ปัญหานี้ได้ แต่เค้าก็ยังจะเปิดประตู รร.แค่ 10 นาทีเหมือนเดิมค่ะ

แถมว่าการรณรงค์ต่อไปคือบอกผปค.ว่า ถ้ามาส่งลูกสาย ลูกจะได้ผลกระทบคือเด็กจะรู้สึกไม่ดีที่ทำไมตัวเองสายบ่อยๆ การลงโทษเด็กมาสายคือลงโทษให้ ผปค.ต้องอยู่รอพร้อมเด็กๆจนกว่าครูจะพร้อมมาเปิดให้เข้าชั้นเรียนอีกครั้ง

ยกตัวอย่างเช่น ปรกติประตูเปิดและปิดที่เวลา 8:40 หลังจากนั้นคุณครูจะยุ่งกับเด็กๆที่มาตรงเวลา และจะว่างมาเปิดประตูอีกครั้งตอน 9:00 ช่วง 20 นาทีนี้ ผปค.ต้องรับผิดชอบอยู่รอครูพร้อมลูกค่ะ

หรือตอนรับลูกก็มี ผปค.ที่มารับลูกช้ามาก บางรร.ใช้วิธีปรับเงินพ่อแม่ แต่ส่วนใหญ่ที่เห็นคืออธิบายให้เห็นว่าครูก็เป็นคนที่ต้องการเวลาส่วนตัว ถ้าเราสายครูก็ได้รับผลระทบ นัดหมายของครูก็มีความสำคัญมากๆ

สรุปคือดินฟ้าอากาศอาจจะเป็นจุดเริ่มต้น แต่การปลูกฝังเรื่องเวลา เคารพเวลาของตัวเองและผู้อื่นตั้งแต่เด็กๆก็ส่งผลต่อนิสัยการตรงต่อเวลาของคนเมืองหนาวค่ะ


Suchada Teeratippa

ทำไมมีความรู้สึกว่าแบบทดสอบนั้นมันไม่น่าจะเชื่อมโยงกับอุปนิสัยการตรงต่อเวลาได้ เอาจริงๆมันไม่เกี่ยวกันเลยนะ การที่คุณเห็นภาพๆนึงแล้วจะต้องพูดถึงเวลา คิดว่าที่ฝรั่งกล่าวถึงนาฬิกาเพราะส่วนใหญ่คนที่โตมาในสังคมตะวันตกจะมีความช่างสังเกตพอสมควร เก็บรายละเอียดเก่ง เห็นอะไรนิดหน่อยก็สงสัย ก็ถาม ในขณะที่คนไทย ส่วนใหญ่เราก็มองแค่ที่เห็น แล้วคำสั่งคือให้บรรยายภาพ ซึ่งก็ไม่แปลกที่หลายคนจะบรรยายเหตุการณ์และinteraction ของสิ่งที่อยู่ในภาพมากกว่าจะโฟกัสไปที่นาฬิกา

[Anontawong’s Muings]: เรื่องการศึกษาก็อาจมีส่วน แต่ความแตกต่าง 95% กับ 20% ผมว่ามันเยอะไปหน่อย เพราะคนไทยที่ช่างสังเกตก็มี ฝรั่งที่ทึ่มๆ ก็เยอะ

—–

Sorraphan Burapisutthitham
แล้วสิงคโปร์ มาเลหละ ตรงเวลาไหม ฤดูกาลคล้ายๆไทย

Wittawas Nuamnaka
ตรงเวลาของเค้าคือก่อนเวลาครับ ทุกวันนี้ผมยังโดนแซวว่าเวลาสิงคโปร์ไม่ใช่เวลาไทยนะ เช่น นัดลูกค้า 10 โมง ผมถึง 9.55 แต่พวกคนสิง คนมาเล ถึง 9.30 ถ้าถามว่าความคิดคนไทยคือสายมั๊ย ก็จะตอบว่าไม่ แต่ของเค้าคือสายครับ และเค้าค่อนข้างจะรักการมาก่อนเวลาและต่อคิวมาก

ครูโบ๊ท Solution Focused Thinking 
สิงคโปร์เองถ้าเป็นระดับล่างหน่อยไม่ใช่ professional ก็ไม่ได้ให้คุณค่าเวลาระดับเดียวกับอังกฤษครับ

เคยนัดซ่อมตู้เย็นบ่ายสอง ลางานมาแล้ว รอเท่าไหร่ไม่มา บ่ายสามโทตามจนเจอตัว บอกว่ามาห้าโมงเย็นได้มั้ย ไปหาคนอื่นก่อนอยู่

อีกคนซ่อมท่อน้ำ นัดสิบเอ็ดโมง แปดโมงเช้าผมออกไปส่งลูก โทตามเฉยบอกมาหาแล้วนะ อยู่ไหน – -“

ถ้าที่อังกฤษนัดบ่ายสอง บ่ายสองเป๊ะมากดออดเลย ยังไม่เคยเจอเพี้ยนแบบไร้เหตุผลฮะ

—–

จาก Blockdit: Anontawong’s Musings

cody 🤹
เพราะภาษากำหนดความคิดด้วยไหม ภาษาไทยไม่มี tense คนไทยสร้างคำพูดจากความคิดที่ละเว้นความหมายของเวลามาโดยตลอด เวลามองภาพเดียวกัน คนไทยสามารถอธิบายภาพได้โดยไม่มองหานาฬิกา

[Anontawong’s Musings]: แต่ก่อนผมก็คิดว่าภาษาอาจจะมีผลบ้าง แต่ถ้าให้ลองนึกภาพคนยุโรปที่อยู่เถิบมาทางใต้หน่อยอย่างประเทศกรีซ (ใกล้เส้นศูนย์สูตร เวลาหนาวก็ไม่หนาวจัดจนปลูกพืชอะไรไม่ขึ้น) แล้วกูเกิ้ลว่า Does Greek have tense และ Are Greeks punctual? ก็จะได้คำตอบว่าภาษาของเขามี tense และคนกรีกไม่ค่อยตรงต่อเวลาครับ ลองทำกับ Italians และ Spaniards ก็ได้คำตอบเดียวกัน


Nahathai Amada
เคยอยู่ญี่ปุ่นค่ะแต่ติดนิสัยคนไทยรู้สึกว่าตัวเองแย่มากๆ ตอนสมัยคบกับแฟนใหม่ๆ เวลานัดกันเราปล่อยให้เค้ารอเป็นชั่วโมงหรือ 2 ชั่วโมงยอมรับว่าตัวเองนิสัยแย่มากๆ
(หายากมากที่คนญี่ปุ่นเค้าจะมารอคนแบบนี้ ญี่ปุ่นเค้าจะตรงเวลามากๆ) แต่เขาก็ทนเรา รอได้ตลอด😬อยู่ด้วยกันมาจนถึง 20 ปีแล้ว แต่ตอนนี้ไม่นะคะ เปลี่ยนนิสัยหมดแล้ว ตั้งแต่แต่งงานตอนนี้เรากลับเป็นฝ่ายรอเขา🤣🤣

แต่สำหรับคนไทยกับคนญี่ปุ่นมันก็แตกต่างกันมากนะ ในเรื่องของเวลา ยอมรับประเทศญี่ปุ่นเค้าจริงๆ ยิ่งเป็นนัดครั้งแรกหรืองานสำคัญเค้าจะมารอก่อนเวลาประมาณไม่เกินครึ่งชั่วโมง แต่ถ้าเกินกว่านี้ เหมือนเป็นเรื่องว่าน่าเกลียดอีก🤔😬

แต่ถ้าประเทศไทยบางครั้งก็ยอมรับอยู่นะคะ เวลานัดต้องออกจากบ้านก่อนหลายชั่วโมงเพราะเราต้องเผื่อเวลา เผื่อ accident กลางทางหรือมีเหตุการณ์อะไรเกิดขึ้น ระหว่างการเดินทางประเทศไทยนี้เอาแน่นอนไม่ได้ค่ะในการนัด จะต้องไปก่อนการนัดหมาย ยิ่งนัดเวลาทำงานกับคนญี่ปุ่น คุณจะมาอ้างว่า ขอโทษมีเหตุการณ์อย่างโน้นอย่างนี้เกิดขึ้นไม่ได้เด็ดขาด ครั้งแรกเค้าอาจจะให้อภัย แต่ถ้าครั้งที่สองคนญี่ปุ่นที่นัดเรื่องการทำงานหรือเรื่องสำคัญเค้าจะไม่ให้อภัยเด็ดขาดและก็จะไม่มีความเชื่อถือคุณเลย (ผลคือคุณ พลาดโอกาสแล้วไม่ว่าคุณจะอยู่ระดับไหน)


เรื่อยเปื่อย
ทฤษฎีแห่งความยากลำบาก อากาศสี่ฤดู ช่วงหิมะตกน้ำแข็งหนา ไม่มีเก็บไว้กินก็อดตาย เคยแพ้สงครามเคยถูกรีดเอาเปรียบ เคยถูกล้างเผ่าพันธ์ คนกลุ่มนี้ย่อมต้องผ่านการคัดเลือกเหลือคนแกร่งที่อยู่รอด รู้คุณค่าเวลาและการพัฒนาเพื่ออยู่รอด ต่างกับเราที่บรรพบุรุษดันเก่งเกินเลือกทำเลสร้างชาติดีเกินให้เรา ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว ภัยธรรมชาติก็น้อยมาก สบายๆทำอะไรตามใจถึงจะเป็นไทแท้ 😍☺ จะรวมถึงยามศึกเรารบยามสงบเราตีกันด้วยไหม 😁😆😅

[Anontawong’s Musings]: ตอนที่เขียนบทความนี้ผมก็คิดถึงประเด็นนี้เหมือนกัน ว่าเมืองไทยเราโชคดี อุดมสมบูรณ์ ก็เลยไม่ต้องดิ้นรน ไม่ต้องลำบาก ไม่ต้องตรงต่อเวลาขนาดฝรั่งเขา


สาระเร็ว
มนุษย์ถูกขัดเกลาไลฟ์สไตล์ โดยสภาพแวดล้อมจริงๆครับ เช่น เพื่อนฝรั่งของผมบอกว่า ทำไมคนไทยไม่ค่อยเดินเท้าไปโน้นไปนี่ ผมเลยพามันเดิน สัก 1 km ตอนบ่ายๆ เรียบร้อยครับ แทบเป็นลมครับ เจอ อุณหภูมิ real feel 45°c และ คุณภาพฟุตบาทเข้าไป คราวนี้เข้าใจคนไทยดีเลยครับ


Principle4biz
เห็นด้วยครับ ฤดูกาลที่เด่นชัด มีผลอย่างมาก แต่ถ้าใส่แนวคิดที่ถูกต้องไปก็ปรับเปลี่ยนได้ เช่น สิงคโปร์ เขาเรียนด้วยหลักสูตรของฝรั่ง 50 ปีผ่านไป เขากลายเป็นกล้วย ผิวเหลืองแต่ภายในกับเหมือนคนผิวขาว

—–

จากโปรไฟล์ Facebook ของผมเอง

China Tosin

พี่รุตม์เจอฟิลิปปินส์มาหรือยังครับ ผมไปอยู่มา 7 เดือน Filipino time ทำคนไทยชิดซ้ายเลยครับ 555555

Rut: ยังไม่เคยเจอครับ เล่าให้ฟังซักเรื่องสิอยากรู้ 555

China Tosin ที่ผมเจอมาหนัก ๆ ก็มี
1. อินเตอร์เน็ตล่มช่วงเช้าเพราะอุบัติเหตุจาก site ก่อสร้าง เขาบอกพรุ่งนี้ซ่อมเสร็จภายในบ่ายโมง มีส่ง email ชี้แจงลูกค้าเป็นทางการด้วย ตอนเย็นยังไม่เสร็จ ผมก็เดินจุดเกิดเหตุก็เจอกลุ่มคนงานยืนคุยกันขำ ๆ ซ่อมเสร็จจริงก็เย็นของวันรุ่งขึ้น

2. ฝักบัวอาบน้ำรั่ว เรียกช่างของคอนโด เขาบอกจะมาบ่าย 3 วันถัดไป ก็เลยยกเลิกธุระที่ต้องไปทำข้างนอก พอใกล้ถึงเวลา เขาบอกว่าฝนตกหนักรอหน่อยนะ สุดท้ายมาไม่ได้ ติดอยู่ตึกข้าง ๆ (ห่างกันแค่ 50 เมตร) เดี๋ยวพรุ่งนี้มาเวลาเดิม มาจริง 1 วันหลังจากที่สัญญา


Karn Traithong

จริงที่สุด

แม้กระทั่งในพระพุทธศาสนา ก็ไม่เคยระบุเวลาชัดเจน เช่น วิกาลของการฉันอาหารคือ ตะวันเลยศีรษะไปแล้ว หรือ เริ่มออกบิณฑบาตเมื่อสว่างพอที่จะเห็นลายมือเป็นต้น

ในอดีตอันไกลโพ้น เรามีชีวิตอยู่ในภาคการเกษตรที่มีแรงงานอย่างเพียงพอ เริ่มงาน เมื่อไก่ขัน พักงานเมื่อแดดเริ่มร้อน ออกไปทำงานอีกครั้งตอนแดดบ่ายแก่ๆ แล้วเลิกงานเมื่อพลบค่ำ ไม่เคยมีเวลามากำหนดเป๊ะๆ

เวลานัดใครตอนสาย ก็คือ เวลาใดก็ได้ตั้งแต่ 9-11 โมงเช้า ส่วนบ่าย ก็คือ 1-3 โมงเย็น เพราะโดยปกติ จะอยู่บ้านตลอดในช่วงเวลานั้น มาเมื่อไหร่ก็เจอ

ชีวิตแบบนี้ ก็เป็นชีวิตที่รื่นรมย์ไปอีกแบบ

[Anontawong’s Musings] อันนี้เป็นอันที่ผมชอบที่สุด เป็นคอมเมนท์จากพี่กานต์ ไตรทอง ที่รู้จักกันที่ Thomson Reuters ก่อนที่พี่เขาจะลาออกไปทำนาและโรงสี มีฟาร์มสุข ไม่จำกัด 

จริงๆ แล้วเวลาเป็นสิ่งที่มนุษย์กำหนดขึ้นมาเอง ว่าต้องมีวันละ 24 ชั่วโมง ชั่วโมงละ 60 นาที ย้อนอดีตกลับไป 5000 ปี ถ้าชาวสุเมรียนไม่ได้ใช้เลขฐาน 6 หนึ่งชั่วโมงอาจมีร้อยนาที และหนึ่งวันอาจมี 20 ชั่วโมงก็ได้ โดยระยะเวลาของ “1 นาที” ก็จะสั้นลง อ่านเพิ่มเติมได้ที่ Sapiens ตอนที่ 6 – กำเนิดภาษาเขียน

ดังนั้นการตรงต่อเวลาก็คือการยึดติดกับสิ่งที่สมมติ

แม้สิ่งสมมตินั้นจะมีประโยชน์เพียงใดแต่เราก็ควรตระหนักว่ามันคือสิ่งสมมติ

อันนี้นำมาซึ่งคำถามใหญ่

ว่าสังคมที่ทุกคนต้องตรงต่อเวลาเป็นสังคมที่เราอยากอยู่จริงรึเปล่า?

ทุกอย่างต้องเป๊ะๆ สาย 15 นาทีถือเป็นความผิดร้ายแรง ถือเป็นคนใช้ไม่ได้ ถือเป็นคนไม่มีวินัย

หรือเราอยากอยู่ในสังคมที่สบายๆ เวลาไม่ใช่เงินทอง ไม่จำเป็นต้องรีบร้อนไปไหน

ในโลกที่ถูกครอบด้วยทุนนิยมแบบนี้ คงไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นได้โดยง่าย อาจจะโดนหาว่าโลกสวยด้วยซ้ำไป

แต่ระบบทุนนิยมก็มีข้อจำกัดของมัน และไม่มีระบบไหนที่จีรังยั่งยืนและอยู่ได้ตลอดไป

คำถามก็คือ ถ้าเราเลือกได้ เราอยากมีชีวิตแบบไหน สิ่งใดที่เราควรให้ค่า?

การตรงต่อเวลาดั่งเครื่องจักรที่เที่ยงตรง หรือความรื่นรมย์ที่ชีวิตมนุษย์ควรมีครับ


ภาพโดย Sasin Tipchai จาก Pixabay