นิตยสาร สารคดี ฉบับที่ 302 เมษายน 2553 สัมภาษณ์ ฮิวโก้ จุลจักร จักรพงษ์
[ถาม]: อายุมากขึ้นก็ดูจะนิ่งขึ้น
[ตอบ]: จริงๆ นะ เมื่อก่อนผมมักจะคิดว่าเรารู้ว่าคนอื่นเขาคิดอะไรอยู่ แต่เดี๋ยวนี้เราก็พูดคำว่าไม่รู้ๆ บ่อยขึ้นๆ
[ถาม]: มั่นใจในตัวเองน้อยลง
[ตอบ]: ผมมั่นใจในตัวเองมากขึ้น มั่นใจว่าไม่รู้ ยิ่งโตยิ่งไม่รู้อะไรเลย ไม่รู้อะไรทั้งสิ้น แล้วก็ขอเรียนรู้จากคนอื่น อาจเป็นด้วยวัย อย่างตอนเราตั้งวงสิบล้อ เรานึกว่าเราจะอยู่วงนี้ไปตลอดชีวิต ตอนเรามาอยู่เมืองไทยเราบอกจะอยู่ตลอดชีวิต ตอนเราไปประท้วงเราก็นึกว่าเรื่องหนึ่งจะเกิดขึ้น กลับกลายเป็นอีกเรื่องหนึ่ง ไม่ใช่ว่าเราเลิกหรือเราหมดหวังหรือสิ้นหวังกับชีวิต แต่เรารู้ว่าเราไม่รู้ เราก็ยอมรับในความเป็นคนตัวเล็กตัวน้อยของเรา คล้ายกับว่าโลกนี้เหมือนหนังชีวิตที่กำลังฉายอยู่ เราไม่ได้เขียนบทเองทั้งหมด ครั้งหนึ่งเราพยายามทำตัวเหมือนปลาว่ายทวนกระแสน้ำ แต่เราไม่อาจมองเห็นกระแสน้ำทั้งหมดได้ ทุกวันนี้เราชอบพูดว่าเราเป็นก้อนหินในแม่น้ำ แล้วพอน้ำยิ่งไหลผ่านไปเราก็ยิ่งเย็นลง เราก็ยิ่งมน กลมขึ้นแต่ไม่มาก เราก็รู้สึกว่าเรากลมขึ้น ทรงตัวในน้ำ น้ำไหลผ่าน ความคม ความหยัก เหลี่ยมของเราลดลง
[ถาม]: เป็นก้อนหินในแม่น้ำ ไม่ใช่ปลาที่ว่ายทวนน้ำแล้วใช่ไหม
[ตอบ]: ไม่ใช่ปลาว่ายทวนน้ำ แต่ก้อนหินเรามีน้ำหนักถ่วงอยู่ก็ยืนสู้กับกระแสน้ำได้ กระแสน้ำไม่แรงเราก็อยู่กับที่ ถ้าแรงเราก็กลิ้งไปบ้าง เราไม่ฝืนแล้ว มีอะไรที่ดีเราก็คว้ามันไว้ อะไรที่ไม่ดีเราก็ไม่ต้องคว้าเอามา เพราะในที่สุดเราไม่สามารถอยู่อย่างโดดเดี่ยว มนุษย์มันก็ต้องอยู่ด้วยกันไปตลอด
—–
ในวงการบันเทิง มีคนที่ผมชื่นชมและคอยติดตามอ่านความคิดผ่านผลงานและบทสัมภาษณ์อยู่ไม่กี่คน
ที่นึกออกตอนนี้คือ
- ประภาส ชลศรานนท์
- เป็นเอก รัตนเรือง
- ตุล อพาร์ตเมนท์คุณป้า
- ฮิวโก้ จุลจักร จักรพงษ์
ในสี่คนนี้ ฮิวโก้น่าจะเด็กสุด (และหล่อสุด)
“ผมมั่นใจในตัวเองมากขึ้น มั่นใจว่าไม่รู้ ยิ่งโตยิ่งไม่รู้อะไรเลย”
ประโยคนี้โดนใจผมมาก เพราะผมเองก็รู้สึกอย่างนี้มาเกือบสิบปีแล้ว
ช่วงปี 2548-2549 ผมติดตามข่าวการเมืองอย่างใกล้ชิด ยิ่งอ่านยิ่ง(คิดว่า)รู้เยอะ และยิ่งเครียดเยอะ และบางคราวก็มีการโต้เถียงกับเพื่อนในวงเหล้ากันอย่างดุเดือด
แต่พอคุณทักษิณโดนรัฐประหารในเดือนกันยายนปี 49 ผมสนใจข่าวสารบ้านเมืองน้อยลงแบบฮวบฮาบ
อาจจะเพราะเหนื่อยกับการตามข่าว และก็รู้สึกว่า 99% ของสิ่งที่เรารู้ก็ไม่ได้ทำให้เรามีส่วนร่วมในการช่วยให้สถานการณ์บ้านเมืองดีขึ้นได้
ยิ่งเวลาผ่านไป ผมก็ยิ่งรู้ซึ้งว่าตัวเองไม่สามารถคาดเดาอะไรได้เลย
ใครจะไปคิดว่าจะมีคนออกมาประท้วงเป็นแสนๆ คน เพียงเพราะพรบ.ฉบับเดียว? (ในขณะที่เรื่องจำนำข้าวที่เสียหายเป็นแสนล้านกลับไม่ได้สร้างแรงต่อต้านมากเท่านี้)
ใครจะไปคิดว่าเลขาธิการพรรคอย่างคุณสุเทพจะก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำมวลชน?
และใครจะไปคิดว่าพลเอกประยุทธ์จะทำรัฐประหาร?
“ครั้งหนึ่งเราพยายามทำตัวเหมือนปลาว่ายทวนกระแสน้ำ แต่เราไม่อาจมองเห็นกระแสน้ำทั้งหมดได้”
ใช่ เราไม่สามารถมองเห็นกระแสน้ำทั้งหมดได้
ที่เราคิดว่า เรื่องนี้ควรเป็นอย่างนั้น เรื่องนั้นต้องเป็นอย่างนี้ สุดท้ายมันอาจไม่ต่างอะไรกับความพยายามลมๆ แล้งๆ ของปลาหนึ่งตัวในลำน้ำโขงที่(หลง)คิดว่ามันเข้าใจแม่น้ำสายนี้ดีเพียงพอแล้ว
ทั้งๆ ที่จริงมันแทบจะไม่เข้าใจอะไรเลย
“เราเป็นก้อนหินในแม่น้ำ แล้วพอน้ำยิ่งไหลผ่านไปเราก็ยิ่งเย็นลง เราก็ยิ่งมน กลมขึ้น… น้ำไหลผ่าน ความคม ความหยัก เหลี่ยมของเราลดลง”
“ก้อนหินเรามีน้ำหนักถ่วงอยู่ก็ยืนสู้กับกระแสน้ำได้ กระแสน้ำไม่แรงเราก็อยู่กับที่ ถ้าแรงเราก็กลิ้งไปบ้าง เราไม่ฝืนแล้ว”
การเป็นก้อนหินมันไม่เท่ อาจจะโดนปลามองอย่างเหยียดหยามด้วยซ้ำไป (ทั้งปลาที่ว่ายทวนน้ำและว่ายตามน้ำ)
แต่อย่างน้อยก้อนหินมนๆ ก้อนนี้ก็ไม่ทำร้ายใคร และมีจุดยืนที่มั่นคงพอตัว
เมื่อเป็นก้อนหินนานๆ เข้า และได้เห็นปลาว่ายผ่านไปมาตัวแล้วตัวเล่า
ถ้าก้อนหินมีปาก มันอาจเอ่ยถามกับเหล่าปลานั้นว่า
“ที่ว่ายเวียนชุลมุนกันอยู่เนี่ย รู้แล้วหรือว่าปลายทางคือที่ไหน?”
—–
ขอบคุณภาพและเนื้อหาจาก นิตยสาร สารคดี
อ่านตอนเก่าๆ ได้ที่ https://anontawong.com/archives/
อ่านตอนใหม่ๆ ได้ทุกวันที่ Facebook Page Anontawong’s Musings (ถ้ากด Get Notifications ใต้ปุ่ม Like หรือเลือก See First ใต้ปุ่ม Following ก็จะไม่พลาดตอนใหม่ครับ)
ดาวน์โหลดอีบุ๊ค “เกิดใหม่”
Anontawong's Musings 