เมื่อวานนี้ได้อ่านบทความดีๆ จาก Ted.com เลยอยากมาเล่าสู่กันฟังครับ
ตลอดยี่สิบกว่าปีที่ผ่านมา ไบรอัน แวนซิงค์ (Brian Wansink) นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยคอร์เนลนามได้ทำการวิจัยกว่า 1200 ครั้งเกี่ยวกับอุปนิสัยการกินของมนุษย์
สิ่งสำคัญที่เขาได้พบก็คือ คนเรานั้นเป็น “ทาสของสภาพแวดล้อม” (We are utterly at the mercy of our environment)
แต่ละวัน เราต้องตัดสินใจเรื่องการกินมากมาย ไม่ใช่แค่จะกินอะไร แต่จะสั่งธรรมดาหรือสั่งพิเศษ จะปรุงด้วยอะไร จะกินให้หมดจานรึเปล่า แล้วจะต่อจานที่สองหรือไม่*
การตัดสินใจเหล่านี้ เรามักจะทำไปโดยไม่รู้ตัว และปัจจัยหนึ่งที่มีผลอย่างมากต่อการตัดสินใจของเราก็คือสิ่งที่อยู่รอบตัวเรา (environmental cues)
และนี่คือการค้นพบบางส่วนจากงานวิจัยของไบรอันครับ
เรากินด้วยตา ไม่ได้กินด้วยท้อง ไบรอันเคยทดลองให้คนมานั่งกินซุปจากถ้วย แต่ถ้วยบางถ้วยจะมีท่อใต้โต๊ะที่คอยรีฟิลซุปในถ้วยนั้นโดยที่คนกินไม่รู้ตัว ปรากฏว่าคนที่กินซุปจากถ้วยรีฟิลจะกินมากกว่าคนที่กินซุปจากถ้วยธรรมดาถึง 73% แต่คนที่กินถ้วยรีฟิลนั้นก็ไม่ได้รู้สึกอิ่มกว่าแต่อย่างใด ไบรอันบอกว่า we tend to eat with our eyes and not our stomach ซึ่งหมายความว่า คนเรามักจะวัดว่ากินไปมากน้อยแค่ไหนจากสิ่งที่ตาตัวเองเห็น ไม่ใช่จากสิ่งที่ท้องรู้สึก
ยิ่งใช้จานใหญ่เราจะยิ่งกินมากขึ้น เหตุผลก็คืออาหารขนาดเดียวกันนั้นจะดูน้อยทันทีเมื่อมันไปอยู่ในจานที่ใหญ่ขึ้น (ถ้าใครไปเมืองนอกจะเห็นเลยว่าฝรั่งใช้จานใหญ่มาก ก็ไม่แปลกที่เขาจะอ้วนกว่าคนไทยเรา)
สีของจานก็มีผล ถ้าจานนั้นมีสีเดียวกับอาหารที่เรากิน เรามักจะตักอาหารใส่จานมากกว่าจานที่มีสีต่างจากอาหารถึง 22% เพราะเวลาคนเราตักอาหารใส่จาน เรามักจะไม่ได้จ้องมองว่าเราใส่ไปเท่าไหร่ แต่ใช้สายตารอบนอกที่เรียกว่า peripheral vision ในการชำเลืองมอง และถ้าสีจานกับสีอาหารมันกลืนกัน เราก็มีแนวโน้มที่จะตักอาหารใส่มากกว่าจานที่มีสีตัดกับอาหาร
ยิ่งเห็นชัดก็ยิ่งกินเยอะ ลูกอมที่อยู่ในขวดโหลใสนั้นจะถูกกินมากกว่าลูกอมที่อยู่ในขวดโหลขุ่นถึงสองเท่า แต่เราสามารถใช้ข้อเท็จจริงนี้ให้เป็นประโยชน์ได้เช่นกัน ไบรอันได้ถ่ายรูปในครัวของผู้หญิงกว่าสองร้อยคน แค่เพียงดูจากรูปก็จะรู้ได้เลยว่าผู้หญิงคนไหนมีแนวโน้มที่จะน้ำหนักเยอะหรือน้อย ถ้าในรูปมีน้ำอัดลมวางอยู่บนโต๊ะทานข้าว ผู้หญิงเจ้าของครัวนั้นมักจะหนักกว่าผู้หญิงที่ไม่มีน้ำอัดลมอยู่บนโต๊ะถึง 10 กิโลกรัม และถ้าผู้หญิงคนไหนมีผลไม้วางอยู่บนโต๊ะแม้เพียงแค่ชิ้นเดียว ก็มักจะมีน้ำหนักน้อยว่าค่าเฉลี่ยถึง 5 กิโลกรัม ซึ่งเป็นข้อยืนยันเป็นอย่างดีของพลังของไดเอ็ตสไตล์ “เห็นอะไรเราก็กินอันนั้น” (“See-food diet” เล่นคำกับ seafood diet)
จุดที่วางก็มีผล แค่วางโถขนมให้ห่างออกไปจากโต๊ะซัก 2 เมตรก็ทำให้เรากินขนมนั้นน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด แถมในการสังเกตการณ์พฤติกรรมของคน 213 คนในร้านบุฟเฟ่ต์ก็พบว่า คนที่ผอมกว่า (ค่า BMI ต่ำกว่า) มักจะนั่งหันหลังให้ไลน์อาหาร และคนที่นั่งใกล้กับหน้าต่างหรือทางเข้า ก็มักจะกินสลัดเยอะและของหวานน้อย (อาจเพราะรู้สึกว่ามีคนผ่านไปผ่านมาเยอะ) ขณะที่คนที่นั่งด้านในสุดจะทำตรงกันข้ามกันเลยคือกินสลัดน้อยและซัดของหวานเต็มพิกัด
แม้กระทั่งเสียงและระดับแสงก็มีผล ไบรอันได้ลองเปลี่ยนร้านฟาสต์ฟู้ดแห่งหนึ่งด้วยการลดแสงลงครึ่งหนึ่งและเปิดเพลงซอฟท์ๆ เบาๆ ผลก็คือลูกค้ากินน้อยลง กินช้าลง และรู้สึกอร่อยมากขึ้นด้วย
พวกเราเกือบทุกคนเชื่อว่าตัวเองนั้นฉลาดว่าจานที่อยู่ข้างหน้าเรา แต่จริงๆ แล้วถ้าเรายอมรับได้ว่าสภาพแวดล้อมก็มีผลกับเราไม่น้อย ชีวิตก็จะง่ายขึ้นเยอะ
ถ้าให้ผมสรุปก็คือ ถ้าเราอยากจะปรับปรุงวิถีการกินของเรา ก็ควรเริ่มจากปรับสภาพแวดล้อมทั้งในบ้านและที่ทำงาน เช่นใช้จานให้เล็กลง หาผลไม้มาวางไว้ใกล้ตัว วางขนมที่ไม่ค่อยเป็นประโยชน์ไปอยู่ในที่ที่หยิบได้ยากขึ้นซักหน่อย
เท่านี้ เราก็จะเริ่มมีสุขภาพและหุ่นที่ดีได้โดยไม่ต้องใช้ความมุ่งมั่นเกินคนธรรมดา
ไบรอันกล่าวทิ้งท้ายไว้ว่า
“การลดความอ้วนด้วยการปรับปรุงสภาพแวดล้อมน้้นง่ายกว่าการใช้ความมุ่งมั่นเยอะเลย เพราะการเปลี่ยนสภาพแวดล้อมแค่ครั้งเดียว ก็เพียงพอแล้วที่จะเปลี่ยนนิสัยการกินของเราไปตลอดชีวิต”
* ต้นฉบับพูดเรื่องการกินซีเรียล (Cereal) ผมเลยขอเปลี่ยนเนื้อหาเพื่อให้สอดคล้องกับบริบทคนไทยนะครับ
ขอบคุณข้อมูลจาก Ted.com Want to eat well? Forget about willpower
อ่านตอนใหม่ๆ ได้ทุกวันที่ Facebook Page Anontawong’s Musings (กดไลค์แล้วเลือก See First หรือ Get Notifications ก็จะไม่พลาดตอนใหม่ครับ)
อ่านตอนเก่าๆ ได้ที่ https://anontawong.com/archives/
ดาวน์โหลดอีบุ๊ค “เกิดใหม่”
ขอบคุณภาพจาก Pexels.com
Anontawong's Musings 