กับดักของค่าเฉลี่ย

20160126_Average

ทุกคนน่าจะรู้จักวิธีการคำนวณค่าเฉลี่ยอยู่แล้ว เพราะเป็นค่าทางคณิตศาสตร์ที่เราได้เรียนกันตั้งแต่สมัยเด็กๆ

เช่นค่าเฉลี่ยของ 10, 20, 30, 40 คือ (10+20+30+40)/4 = 25

เรามักจะใช้ค่าเฉลี่ยในการอธิบายเรื่องราวต่างๆ ในองค์กร

เช่น “ในปีที่ผ่านมา ร้านค้า 127 สาขา มียอดขายเพิ่มขึ้น 3% โดยเฉลี่ย”

เราชอบใช้ค่าเฉลี่ยเพราะว่ามันเข้าใจง่ายดี

แต่ขณะเดียวกันมันก็ไม่ได้บอกอะไรเราเลย

เพราะใน 127 ร้านนี้ อาจมี 10 ร้านที่ยอดขายโตขึ้น 200% ส่วนร้านที่เหลือไม่มีการเติบโตหรือยอดขายอาจหดตัวด้วยซ้ำ

ถ้าเราดูกันแต่ค่าเฉลี่ย เราจะไม่รู้เลยว่าควรจะให้ความสำคัญกับร้านไหน และร้านใดควรจะปรับปรุงอย่างเร่งด่วนหรือปิดมันซะเพราะไม่คุ้มทุน

ขอยกอีกตัวอย่างหนึ่ง

ถ้าบอกว่าแม่น้ำสายหนึ่ง มีความลึกโดยเฉลี่ย 0.5 เมตร หากคุณว่ายน้ำไม่เป็น คุณจะกล้าลงไปเดินหรือไม่?

บางส่วนของแม่น้ำอาจจะลึกแค่เพียงตาตุ่ม แต่บางจุดอาจจะลึกสามเมตรก็ได้

ค่าเฉลี่ยจะพอมีความหมายก็ต่อเมื่อตัวเลขที่ถูกนำมาคิดนั้นไม่ต่างกันมากนัก

เช่นส่วนสูงเฉลี่ยของเด็กชั้น ป.3 หรือเกรดเฉลี่ยของเด็กชายมนัส

แต่ในโลกยุคใหม่ ตัวเลขมักจะต่างกันเยอะมาก (extremely uneven distribution)

เช่นจะถามว่าโดยเฉลี่ยแล้วเว็บไซต์ในอเมริกามีคนเข้าวันละกี่ครั้ง?

99% ของ web traffic น่าจะไปลงที่ Google และ Facebook ขณะที่เว็บอื่นๆ ที่เหลือไม่ได้เสี้ยวของสองยักษ์ใหญ่นี้ ดังนั้น การรู้ค่าเฉลี่ยของเว็บในอเมริกาจึงไม่ได้ตอบโจทย์อะไรเลย

ในคราวถัดไปที่คุณเห็นรายงานการประชุม หรือในสไลด์ presentation แล้วเห็นการพูดคุยกันเรื่องค่าเฉลี่ย ลองถามตัวเองดูนะครับว่า มันบอกอะไรเราจริงหรือ

และที่สำคัญกว่านั้นคือ มันอาจซ่อนอะไรอยู่บ้าง?

—–

อ่านตอนเก่าๆ ได้ที่ https://anontawong.com/archives/

อ่านตอนใหม่ๆ ได้ทุกวันที่ Facebook Page Anontawong’s Musings (ถ้ากด Get Notifications ใต้ปุ่ม Like หรือเลือก Show First ใต้ปุ่ม Following ก็จะไม่พลาดตอนใหม่ครับ)

ดาวน์โหลดอีบุ๊ค “เกิดใหม่

—–

ขอบคุณข้อมูลจาก
Seth Godin: On average, averages are stupid

Rolf Dobelli: The Art of Thinking Clearly : 55. Why There is no such thing as an average war

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s