สมัยชั้นประถม ผมเคยต้องไปฉีดวัคซีนไวรัสตับอักเสบบี ซึ่งไม่ใช่ฉีดแค่เข็มเดียว แต่ต้องฉีดถึง 3 เข็ม โดยเว้นช่วงหลายเดือน

ฉีดทุกครั้งก็ร้องไห้ทุกครั้ง ผู้ใหญ่ชอบบอกว่าเจ็บแค่มดกัด หลอกกันชัดๆ เราพยายามมองกำแพงก็แล้ว หลับตาก็แล้ว แต่ก็ยังเจ็บมากๆ อยู่ดี

อาการกลัวเข็มฉีดยาเพิ่งจะมาหายช่วงขึ้นมัธยมต้น เพราะผมเป็นภูมิแพ้ และต้องไปฉีดยาทุกวันเสาร์ที่โรงพยาบาลรามคำแหงกับคุณหมอชื่อสมศักดิ์ ซึ่งมีอารมณ์ขันและมือเบามาก ฉีดเสร็จก็จะโยนเข็มฉีดยาลงถังขยะด้วยท่านักบาสชู้ตสามแต้ม

พอโดนฉีดยาบ่อยเข้าก็เลยเลิกร้องไห้ไปโดยปริยาย

ยิ่งโตมา จึงยิ่งเข้าใจว่า วิธีโดนฉีดยาที่เจ็บน้อยที่สุด คือให้มองเข็มฉีดยา และรับรู้ความรู้สึกตอนที่มันแทงเข้าไปในแขนของเรานี่แหละ

การหลับตาหรือการมองไปที่อื่นจะทำให้เรามโนไปเรื่อย และความเจ็บปวดในจินตนาการนั้นมักจะใหญ่หลวงกว่าความเจ็บปวดที่แท้จริงเสมอ

การกลัวเข็มฉีดยาก็เหมือนกับการกลัวเรื่องอื่นๆ ในชีวิตที่ไม่สมเหตุสมผล

กลัวการพูดในที่สาธารณะ กลัวการเข้าไปคุยกับคนที่เราชอบ กลัวการถูกปฏิเสธ กลัวการขอความช่วยเหลือ กลัวเขียนบทความแล้วไม่ดีอย่างที่หวัง

เมื่อเรากลัวความเจ็บปวดเหล่านี้ เราเลยวิ่งหนีมันเรื่อยมา วันเวลาก็ผ่านเลยไป รอให้เรามองกลับมาด้วยความเสียดาย

บรู๊ซ ลี เคยกล่าวไว้ว่า หากเราเอาแต่กลัวความทุกข์เล็กๆ น้อยๆ ความก้าวหน้าก็เป็นสิ่งที่หวังได้ยาก

“The enemy of development is this pain phobia – the unwillingness to do a tiny bit of suffering.”
-Bruce Lee

ลองถามตัวเองว่าอะไรที่เราหลีกหนีมาเนิ่นนาน เรากลัวอะไร ความเจ็บปวดที่เราจินตนาการเอาไว้มันสอดคล้องกับความจริงรึเปล่า

ลองสบตากับสิ่งที่เรากลัวเหมือนที่เราสบตากับเข็มฉีดยา

แล้วเราอาจจะพบว่าผู้ใหญ่ไม่ได้หลอกเรา

มันเจ็บแค่มดกัดจริงๆ ครับ

มาจากคุณ Naval Ravikant นักลงทุนในสตาร์ตอัพชื่อดังมากมายเช่น Twitter Uber และ Udemy

นาวาลให้นิยามของคำว่าปัญญาไว้ว่า

“Wisdom is knowing the long-term consequences of your actions.”

ปัญญาคือความเข้าใจว่าผลลัพธ์ระยะยาวของการกระทำนี้คืออะไร

การแยกแยะระหว่างเรื่องดีกับเรื่องเลวนั้นทำได้ไม่ยากอยู่แล้ว คงจะมีน้อยคนนักที่จะตื่นมาตอนเช้าแล้วถามตัวเองว่าวันนี้จะทำเรื่องแย่ๆ อะไรดี

ความยากอยู่ที่การเลือกระหว่าง

สิ่งที่ทำให้เรารู้สึกดีตอนนี้แต่มีผลเสียทีหลัง กับ

สิ่งที่ทำให้เรารู้สึกแย่ตอนนี้แต่มีผลดีทีหลัง

สิ่งที่ทำให้เรารู้สึกดีตอนนี้แต่มีผลเสียทีหลัง ก็เช่นการกินของอร่อยๆ ที่มีน้ำตาลหรือไขมันสูง การเสพ social media มากจนเกินเลย หรือแม้กระทั่งการทุ่มเททำงานอย่างหนักหน่วงจนกระทบสุขภาพและความสัมพันธ์

สิ่งที่ทำให้เรารู้สึกแย่ตอนนี้แต่มีผลดีทีหลัง ก็เช่นการเริ่มออกกำลังกาย การอ่านหนังสือที่เข้าใจยาก การดูแลคนที่เรารักแม้ว่ามันอาจะทำให้งานเราเสร็จช้าลง

มนุษย์เรานั้นชอบวิ่งหนีความทุกข์และวิ่งเข้าหาความสุขอยู่แล้ว ยิ่งสมัยนี้เป็นยุคแห่ง instant gratification การอดเปรี้ยวไว้กินหวานจึงไม่ค่อยมีกันเท่าไหร่

แต่ถ้าเราระลึกไว้เสมอว่า ผลลัพธ์ระยะยาวของการกระทำนี้คืออะไร เราอาจจะเข้มแข็งมากพอที่จะปฏิเสธสิ่งยั่วยวนใจ – อย่างน้อยก็ในบางเวลา – และพร้อมจะอดทนกับความยากลำบากในช่วงแรกเริ่มของการทำสิ่งที่เรารู้ว่ามันจะดีกับตัวเราในภายหลัง

Wisdom is knowing the long-term consequences of your actions.

ถ้าเข้าใจประเด็นนี้ เราจะมีทั้ง “สติ” และ “ปัญญา” มากกว่าเดิมครับ

ถ้าอยากให้โลกยอมรับเรา เราต้องยอมรับตัวเองให้ได้เสียก่อน

สิ่งหนึ่งที่ผมเห็น “คนที่ประสบความสำเร็จ” บางคนทำกัน คือโพสต์ความสำเร็จตัวเองลงโซเชียล

ซึ่งในแง่หนึ่ง ก็เป็นเรื่องดีที่เราได้เรียนรู้ความคิดและวิธีการที่ทำให้เขามาถึงจุดนี้ได้

แต่พออ่านไปเยอะๆ เข้า ก็เริ่มมีความรู้สึกว่าเขากำลังแสวงหาการยอมรับอยู่หรือไม่

ที่เราเสพติดโซเชียลมีเดียงอมแงม เพราะมันมอบ instant gratification ด้วยจำนวนไลค์และคอมเมนท์ให้เรา

เมื่อโพสต์แล้วมีคนมาชื่นชม นั่นคือ reward ที่ทำให้เรากลับมาโพสต์อยู่เรื่อยๆ

แต่การมองหา validation มันทำให้เรามีความสุขได้จริงหรือ?

หลายคนคงเคยได้ยินนิทานประมาณนี้:

---

คุณยายคนหนึ่งอาศัยอยู่กับหลานสาวที่กำลังเรียนอยู่ปี 4

หลานคนนี้ติดเที่ยวกลางคืน ทิ้งให้ยายอยู่บ้านคนเดียวเป็นประจำ

กลางดึกคืนหนึ่ง หลานกลับมาเห็นคุณยายกำลังก้มๆ เงยๆ อยู่หน้าบ้าน

“ยายทำอะไรอยู่คะ?”

“ยายกำลังหาเข็มอยู่”

หลานสาวจึงช่วยยายหาเข็มด้วย แต่หาเท่าไหร่ก็หาไม่เจอ

“ยายทำเข็มหล่นตรงไหนนะ หนูจะได้ช่วยหาดีๆ”

“หล่นในห้องนอนน่ะ”

“อ้าว แล้วยายมาหาตรงนี้ทำไม?”

“ยายเห็นว่าตรงนี้มันสว่างดี จะได้หาเจอง่ายๆ”

“ยายตลกอ่ะ ทำเข็มหล่นในห้อง มาหาหน้าบ้าน แล้วมันจะเจอได้ไง?”

“ทำไมจะไม่ได้ล่ะ ทีหลานทำความสุขหล่นหาย ยังไปตามหาในผับได้ทุกวันเลย”

---

โซเชียลมีเดียมันสว่างดี เราเลยมามองหาความยอมรับจากตรงนี้บ่อยๆ

แต่จะมีประโยชน์อะไร ถ้าได้รับการยอมรับจากคนนับร้อยพัน ในวันที่เรายังไม่ยอมรับตัวเอง

“When you accept yourself, the whole world accepts you.”
-Lao Tzu

ลองสำรวจให้ดีว่าเรายังขาดอะไร ทำไมเราถึงยังไม่ยอมรับตัวเอง บางทีมันอาจเป็นเพราะความทรงจำวัยเด็กอะไรบางอย่าง หรือบาดแผลที่พ่อแม่เคยทิ้งไว้ให้เรารึเปล่า

เข้าใจและยอมรับตัวเองให้ได้ ถึงวันนั้นเราจะไม่แสวงหาการยอมรับอีกต่อไป

และนั่นคือวันที่โลกจะยอมรับเราอย่างแท้จริงครับ

โลกเรามีประชากร 7,000 ล้านคน แต่คนที่เคยเกิดมาบนโลกใบนี้มีประมาณ 117,000 ล้านคน

ภาษาของมนุษย์มีมาแล้วอย่างน้อย 100,000 ปี แต่ Johannes Gutenberg เพิ่งคิดค้นเทคนิคการพิมพ์ที่ทำให้เราผลิตหนังสือมาได้แค่ 600 ปีเท่านั้น

แม้จะมีหนังสือที่เอาไว้บันทึกข้อมูลต่างๆ ในประวัติศาสตร์ได้แล้ว แต่คนที่เขียนหนังสืออาจจะมีแค่เพียง 1 ใน 1,000 คน

ส่วนสิ่งที่ถูกบอกเล่าในหนังสือ อาจเป็นเพียง 1 ใน 1000 ของสิ่งที่เขารู้ ส่วนอีก 999 ส่วนนั้นตายไปกับผู้เล่าเรื่อง

นี่ยังไม่นับว่าสิ่งที่เรามองไม่เห็นมีมากกว่าสิ่งที่เรามองเห็น สิ่งที่เราไม่ได้ยินมีมากกว่าสิ่งที่เราได้ยิน

คนที่คิดว่าตัวเองรู้ลึก รู้จริง และเข้าใจว่าโลกนี้ทำงานอย่างไร ถ้าไม่ใช่ศาสดาหรืออัจฉริยะ ก็น่าจะสำคัญตัวเองผิด

“I am not young enough to know everything.”
—James Barrie

เมื่อคนคนหนึ่งผ่านโลกมามากพอ ความมั่นใจในความรู้ของตัวเองจะลดน้อยลง

ส่วนคนที่คิดว่าตัวเองรู้ดีไปเสียทุกอย่าง ก็คือคนที่ยังไม่โตนั่นเอง