มาจากคุณ Naval Ravikant นักลงทุนในสตาร์ตอัพชื่อดังมากมายเช่น Twitter Uber และ Udemy

นาวาลให้นิยามของคำว่าปัญญาไว้ว่า

“Wisdom is knowing the long-term consequences of your actions.”

ปัญญาคือความเข้าใจว่าผลลัพธ์ระยะยาวของการกระทำนี้คืออะไร

การแยกแยะระหว่างเรื่องดีกับเรื่องเลวนั้นทำได้ไม่ยากอยู่แล้ว คงจะมีน้อยคนนักที่จะตื่นมาตอนเช้าแล้วถามตัวเองว่าวันนี้จะทำเรื่องแย่ๆ อะไรดี

ความยากอยู่ที่การเลือกระหว่าง

สิ่งที่ทำให้เรารู้สึกดีตอนนี้แต่มีผลเสียทีหลัง กับ

สิ่งที่ทำให้เรารู้สึกแย่ตอนนี้แต่มีผลดีทีหลัง

สิ่งที่ทำให้เรารู้สึกดีตอนนี้แต่มีผลเสียทีหลัง ก็เช่นการกินของอร่อยๆ ที่มีน้ำตาลหรือไขมันสูง การเสพ social media มากจนเกินเลย หรือแม้กระทั่งการทุ่มเททำงานอย่างหนักหน่วงจนกระทบสุขภาพและความสัมพันธ์

สิ่งที่ทำให้เรารู้สึกแย่ตอนนี้แต่มีผลดีทีหลัง ก็เช่นการเริ่มออกกำลังกาย การอ่านหนังสือที่เข้าใจยาก การดูแลคนที่เรารักแม้ว่ามันอาจะทำให้งานเราเสร็จช้าลง

มนุษย์เรานั้นชอบวิ่งหนีความทุกข์และวิ่งเข้าหาความสุขอยู่แล้ว ยิ่งสมัยนี้เป็นยุคแห่ง instant gratification การอดเปรี้ยวไว้กินหวานจึงไม่ค่อยมีกันเท่าไหร่

แต่ถ้าเราระลึกไว้เสมอว่า ผลลัพธ์ระยะยาวของการกระทำนี้คืออะไร เราอาจจะเข้มแข็งมากพอที่จะปฏิเสธสิ่งยั่วยวนใจ – อย่างน้อยก็ในบางเวลา – และพร้อมจะอดทนกับความยากลำบากในช่วงแรกเริ่มของการทำสิ่งที่เรารู้ว่ามันจะดีกับตัวเราในภายหลัง

Wisdom is knowing the long-term consequences of your actions.

ถ้าเข้าใจประเด็นนี้ เราจะมีทั้ง “สติ” และ “ปัญญา” มากกว่าเดิมครับ

ใครที่เคยดูหนัง Harry Potter ย่อมรู้จัก “ควิดดิช” กีฬาเชื่อมสัมพันธ์ระหว่างนักเรียนแต่ละบ้านของโรงเรียนพ่อมดฮอกวอตส์

เกมนี้มีลูกบอล 3 อยู่ประเภท

Quaffle ใช้ในการทำแต้มคราวละ 10 แต้ม

Bludger ใช้เพิ่มอุปสรรคให้ผู้เล่น สามารถชนผู้เล่นให้ตกจากไม้กวาดได้

Golden Snitch เมื่อจับได้จะถือว่าสิ้นสุดเกม และได้คะแนนเพิ่ม 150 แต้ม

ผู้เล่นแต่ละทีมจะมี 7 คน 4 ตำแหน่ง ได้แก่

Chaser 3 คน ทำหน้าที่ยิงประตูฝ่ายตรงข้ามด้วยลูกควัฟเฟิล
Keeper 1 คน ผู้รักษาประตู
Beater 2 คน ทำหน้าที่ตีลูกบลัดเจอร์โจมตีฝ่ายตรงข้าม
Seeker 1 คน ทำหน้าที่จับโกลเด้นสนิทช์

ผมคิดว่าควิดดิชก็จำลองชีวิตคนเราได้ดีเหมือนกัน

เราน่าจะใช้เวลาส่วนใหญ่กับการเล่นเป็นเชสเซอร์ที่มุ่งตามหาความสำเร็จและอยาก “ยิงประตู” ให้ได้

ได้แฟนสวย/หล่อ – 10 แต้ม
ได้ 10,000 followers – 10 แต้ม
เก็บเงินได้ 1 ล้าน – 10 แต้ม

คำถามที่น่าสนใจก็คือ เราเคยคิดจะเล่นตำแหน่งซีกเกอร์บ้างมั้ย

คำว่า chase แปลว่า “ไล่ล่า” ส่วนคำว่า seek แปลว่า “แสวงหา”

การไล่ล่านั้นตื่นเต้นและเร้าใจ ส่วนการแสวงหานั้นไม่ตื่นเต้นเท่าไหร่ จะอวดใครก็ไม่ได้ หลายครั้งก็คว้าน้ำเหลว ไม่รู้ด้วยซ้ำว่าสิ่งที่เราแสวงหานั้นมีอยู่จริงรึเปล่า

ในขณะที่ผู้เล่นส่วนใหญ่กำลังสาละวนกับการยิงลูกควัฟเฟิลเข้าประตู หรือจ้องทำลายฝ่ายตรงข้ามด้วยลูกบลัดเจอร์ จะมีสักกี่คนในสนามที่สนใจ “โกลเด้นสนิทช์”?

โกลเด้นสนิทช์ในที่นี้คืออะไร ขึ้นอยู่กับว่าเรามีมุมมองและความเชื่อแบบไหน

สิ่งสำคัญที่อยากจะย้ำเตือนก็คือ การยิงลูกควอฟเฟิลเข้าประตูนั้นเป็นเกมที่ไม่มีวันจบ

เกมจะจบก็ต่อเมื่อเราจับโกลเด้นสนิทช์ได้ และสิ่งที่ได้มาก็แทบจะการันตีว่าเราจะเป็น “ผู้ชนะ” ในเกมชีวิตนี้

ขอเป็นกำลังใจให้ seeker จับ “โกลเด้นสนิทช์” ได้สำเร็จนะครับ

เจฟฟ์ เบโซส ผู้ก่อตั้ง Amazon เคยเขียนจดหมายหาผู้ถือหุ้นเอาไว้ว่า

“การตัดสินใจบางอย่างนั้นมีผลลัพธ์มหาศาลและกลับตัวไม่ได้ หรือแทบจะกลับตัวไม่ได้ – มันเป็นเหมือนประตูที่เปิดได้ทางเดียว – และการตัดสินใจเรื่องเหล่านี้จำเป็นต้องทำอย่างมีขั้นตอน ด้วยความระมัดระวังและใช้เวลา ถ้าคุณเดินผ่านประตูนี้ไปแล้วคุณไม่ชอบสิ่งที่คุณเห็นอีกฝั่งหนึ่ง คุณจะเดินกลับมาที่เดิมไม่ได้แล้ว เราเรียกการตัดสินใจเหล่านี้ว่า การตัดสินใจประเภทที่ 1

แต่การตัดสินใจส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นแบบนั้น มันสามารถเปลี่ยนแปลงได้ กลับตัวได้ มันคือประตูที่เปิดได้สองด้าน ถ้าคุณตัดสินใจประเภทที่ 2 นี้คลาดเคลื่อนไป คุณไม่จำเป็นต้องอยู่กับผลลัพธ์ของมันไปตลอด คุณยังสามารถเปิดประตูและเดินกลับมาที่เดิมได้ การตัดสินใจแบบนี้สามารถทำได้อย่างรวดเร็วด้วยคนกลุ่มเล็กๆ หรือคนที่มีวิจารณญาณที่ดี

เมื่อองค์กรใหญ่ขึ้นเรื่อยๆ เรามักมีแนวโน้มที่จะใช้วิธีการตัดสินใจแบบที่ 1 ที่สิ้นเปลืองและใช้เวลาไปกับการตัดสินใจแทบทุกเรื่อง ซึ่งรวมไปถึงเรื่องแบบที่ 2 ด้วย สิ่งที่เกิดขึ้นก็คือความชักช้า ความกลัวอย่างไม่สมเหตุสมผล การพลาดโอกาสที่จะได้ทดลองอย่างเพียงพอ ซึ่งนำไปสู่นวัตกรรมที่ลดน้อยถอยลง เราต้องระวังที่จะไม่ตกหลุมพรางแบบนี้”

กล่าวโดยสรุปก็คือการตัดสินใจทั้งในชีวิตและในองค์กรนั้นมีอยู่สองแบบ

แบบที่ 1 คือตัดสินใจแล้วย้อนกลับไปแก้ไขอะไรไม่ได้

แบบที่ 2 คืดตัดสินใจแล้วยังย้อนกลับไปแก้ไขได้

เรื่องที่ต้องตัดสินใจส่วนใหญ่เป็นแบบที่ 2 ดังนั้นเราจึงไม่จำเป็นต้องมีข้อมูลครบถ้วนถึงจะตัดสินใจได้ หากเราได้ฝึกกล้ามเนื้อการตัดสินใจมามากพอ เราควรตัดสินใจเรื่องเหล่านี้ให้รวดเร็วและเชื่อมั่นว่าหากมันไม่เวิร์คก็ยังสามารถปรับเปลี่ยนระหว่างทางหรือหากแย่สุดก็ยังกลับตัวได้

ส่วนการตัดสินใจแบบที่ 1 นั้นกลับตัวไม่ได้ เราจึงไม่ควรทำตอนที่เราโกรธหรือใช้อารมณ์ชั่ววูบ แต่ควรหาข้อมูลให้ละเอียดและพิจารณาอย่างถี่ถ้วนก่อนจะตัดสินใจครับ

ขอบคุณข้อมูลจาก Amazon’s 1997 Letter to Shareholders

ถ้าถ้วยไม่มีความว่าง ก็ใส่น้ำชาไม่ได้

ประโยชน์ของบ้านอยู่ที่ความว่างเปล่าของมัน

ถ้าบ้านไม่มีที่ว่าง ก็วางของลำบากหรือไม่มีที่ให้เดิน

ประโยชน์ของโทรศัพท์มือถือ คือความว่างเปล่าของมัน

หากใครเคยใช้มือถือที่เม็มโมรี่เต็ม จะรู้ว่ามือถือช้าจนน่าหงุดหงิด

ประโยชน์ของ calendar คือความว่างเปล่าของมัน

ถ้า calendar เต็มไปด้วยการประชุม เราก็จะไม่เหลือเวลาให้ทำงาน จนต้องเก็บงานมาทำตอนกลางคืน

“ความว่าง” จึงเป็นสินทรัพย์ที่คนมักมองข้าม

เพราะโลกทุนนิยมนั้นผลักดันให้เรา “เอาเข้า” มากกว่า “เอาออก”

เราจึงกดซื้อของแบบไม่บันยะบันยังทุกครั้งที่เขามีแคมเปญ เราจึงลงแอปและดาวน์โหลดทุกอย่างมาไว้ในมือถือ เราจึงรับนัดและ commit กับอะไรไว้มากมายจนแทบไม่มีพื้นที่ให้หายใจ

เมื่อชีวิตเต็มไปด้วย “stuff” เราจึงขาดแคลน “space”

ซึ่งถ้าเราผ่านโลกมามากพอ เราจะเข้าใจว่า space นั้นสำคัญกว่า stuff

เพราะเราไม่ได้ต้องการสิ่งของหรือกิจกรรมมากมายเพื่อจะได้มีชีวิตที่ดี

สิ่งที่เราต้องการจริงๆ คืออิสรภาพที่จะทำในสิ่งที่เราอยากทำ ซึ่งจะเกิดขึ้นไม่ได้เลยหากเรามีแต่สิ่งที่เราต้องทำ

กลับมาให้ความสำคัญกับ “ที่ว่าง” ให้มากกว่านี้

ไม่อย่างนั้นถ้วยชาของเราจะไม่มีวันใส่อะไรได้เลยครับ

ขอบคุณประกายความคิดจากหนังสือ “จงเป็นเช่นน้ำ Be Water, My Friend” – แชนนอน ลี เขียน จีรชาตา เอี่ยมรัศมี แปล สำนักพิมพ์ howto

https://linktr.ee/anontawong