3 ความคิดจากโควิดรอบที่ 3

เมื่อวานนี้เมืองไทยมีผู้ติดเชื้อเพิ่มขึ้น 1,335 คน เป็นสถิติใหม่ของผู้ติดเชื้อภายในหนึ่งวันและสูงเป็นอันดับ 6 ของโลก

เลยอยากแชร์ความคิดที่เกิดขึ้นในช่วงนี้เพื่อมาแลกเปลี่ยนกันครับ

1. ฟุตบอลจะอันตรายที่สุดช่วง 5 นาทีแรกและ 5 นาทีสุดท้าย

สมัยผมเล่นฟุตบอลให้ทีมประจำเมืองเล็กๆ ในนิวซีแลนด์ สิ่งหนึ่งที่โค้ชจะพร่ำสอนเสมอก็คือ 5 นาทีแรกและ 5 นาทีสุดท้ายของเกมนั้นเป็นช่วงที่อันตรายที่สุด

เพราะช่วง 5 นาทีแรก เรายังไม่ได้เข้ามาสู่เกมเต็มตัวเท่าไหร่ ส่วน 5 นาทีสุดท้ายนั้นร่างกายก็ล้าเต็มทีและรอฟังเสียงนกหวีดแล้ว

เมื่อขาดสมาธิหรือชะล่าใจ โอกาสเสียประตูจึงสูงมาก

ผมว่าการระบาดรอบนี้เกิดจากความคิดแบบ 5 นาทีสุดท้ายนี่แหละ เพราะที่ผ่านมาเมืองไทยควบคุมการติดเชื้อได้ดีมาโดยตลอด แถมวัคซีนก็เริ่มทยอยฉีดกันแล้ว เราก็เลยเที่ยวกันเต็มที่ ปาร์ตี้กันเต็มที่ ราวกับไวรัสตัวนี้ไม่เคยมีอยู่ในโลก

เมื่อชะล่าใจก็เลยโดนโควิดยิงประตูแบบเซอร์ไพรส์ และความเสียหายครั้งนี้ก็หลายแสนนัก

2. การระบาดของโควิดไม่ใช่แบบ geographic แต่เป็นแบบ demographic

การระบาดของโควิดรอบที่แล้วช่วงใกล้วันคริสต์มาส เป็นการระบาดในหมู่คนใช้แรงงานชาวพม่า ติดกันวันละหลายร้อยที่สมุทรสาคร

แต่ผู้คนในกรุงเทพก็ยังใช้ชีวิตกันตามปกติ ยังเข้าออฟฟิศทำงาน ยังมีกินดื่มเที่ยวราวกับสมุทรสาครกับกรุงเทพนั้นอยู่คนละประเทศกัน

ส่วนการระบาดรอบล่าสุดที่ตั้งต้นจากทองหล่อ สิ่งแรกๆ ที่พบเห็นคือโรงเรียนอินเตอร์ประกาศปิดแทบจะทันที

เพื่อนผมคนหนึ่งเปรยว่า “รอบนี้รอบคนรวย”

คนรู้จักบางคนที่ติดโควิดก็ไปติดจากหัวหินและภูเก็ต ทั้งสองเมืองอยู่ไกลจากกรุงเทพยิ่งกว่าสมุทรสาคร แต่ในเชิง socio-economic หรือสังคมและเศรษฐกิจนั้นก็นับได้ว่าใกล้เคียงกับคนกรุงมากกว่าคนที่อยู่ตลาดกลางกุ้งมหาชัย

ที่อเมริกา การติดเชื้อและเสียชีวิตนั้นมีสัดส่วนของคนผิวสีสูงมาก ส่วนใหญ่เป็นชนชั้นแรงงานที่อยู่กันอย่างแออัดและไม่ได้มีทางเลือกในการ social distancing มากนัก

เมื่อตอนต้นสัปดาห์ แฟนผมเกิดอยากกินก๋วยเตี๋ยวเรือ เรารอจนบ่ายแก่ๆ เพื่อจะได้ไม่ต้องเจอคนเยอะ ร้านที่กินประจำนั้นปิดทั้งสัปดาห์ ผมเลยไปอีกร้านหนึ่งที่เป็นเพิงไม้เชิงสะพานข้ามคลอง พอสั่งอาหารเสร็จ ผมก็เพิ่งสังเกตว่าคนจดออเดอร์ไม่ใส่หน้ากาก พอมองไปที่เด็กในร้านคนอื่นๆ ก็ไม่ใส่หน้ากาก เจ้าของก็ไม่ใส่หน้ากาก แม้กระทั่งคนทำก๋วยเตี๋ยวก็ไม่ใส่หน้ากาก เราเลยขอยกเลิกออเดอร์และเดินออกจากร้าน

อาจจะเป็นแค่ร้านนี้ร้านเดียวก็ได้ แต่การที่เขาไม่ใส่หน้ากากกันเลย นั่นแสดงว่าเขาไม่ได้รู้สึกว่าการระบาดรอบนี้อยู่ใกล้ตัวเขาเหมือนกับที่(พวก)เรารู้สึก

3. Make the best of it

นี่คือช่วง 5 นาทีสุดท้ายที่หน้าสิ่วหน้าขวาน ไม่รู้ว่าเราจะกลับมาตีเสมอหรือจะเสียประตูเพิ่ม

ส่วนตัวผมยังมีหวังอยู่ว่าคนไทยจะตื่นตัวและตั้งการ์ดสูงกันใหม่ แน่นอนว่าความล่าช้าของวัคซีนนั้นเป็นปัญหาที่ผู้รับผิดชอบต้องแก้ไขกันต่อไป แต่ในระดับปัจเจก สิ่งเดียวที่เราทำได้ก็คือใช้ช่วงเวลานี้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด

ในปี 1665 เกิดกาฬโรคระบาดในอังกฤษ Trinity College ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของมหาวิทยาลัย Cambridge ถูก “ล็อคดาวน์” เพื่อป้องกันการสูญเสีย นักศึกษาคนหนึ่งจึงต้องกลับไปอยู่ฟาร์มและนั่งขีดๆ เขียนๆ อยู่คนเดียวเป็นระยะเวลาเกือบสองปี

เมื่อกาฬโรคที่ชื่อว่า The Great Plague of London จบลง มีคนเสียชีวิตไปทั้งสิ้น 75,000 คน นักศึกษาคนนั้นกลับมาเรียนอีกครั้ง และตีพิมพ์หนังสือชื่อ Principia Mathematica ซึ่งเป็นจุดกำเนิดของ Calculus และกฎแรงโน้มถ่วง จน Principia ได้ชื่อว่าเป็นตำราที่ยิ่งใหญ่ที่สุดชิ้นหนึ่งของโลก

นักศึกษาคนนั้นชื่อว่าไอแซค นิวตัน

เราคงไม่ต้องคาดหวังให้ตัวเองทำอะไรระดับนิวตัน แต่เมื่อเราต้องตกอยู่ในสถานการณ์นี้อย่างเลี่ยงไม่ได้ก็จงใช้มันให้เกิดประโยชน์กันเถอะ

เราเรียนรู้จากโควิดรอบแรกมาแล้วว่าการต้อง work from home ติดต่อกันหลายสัปดาห์นั้นมีข้อดีและข้อเสียอะไรบ้าง รอบนี้ถ้าต้องเจอสถานการณ์เดียวกันอีก ก็ขอให้เราใช้เวลาอย่างฉลาดขึ้น

อย่างน้อยที่สุดก็เพื่อไม่ให้วิกฤติรอบนี้ต้องสูญเปล่าครับ

ท่ามกลางความวุ่นวาย อย่าลืมสูดลมหายใจลึกๆ

เชื่อว่าช่วงนี้หลายคนคงปั่นป่วนกับเรื่องโควิด-19 ที่กลับมาอีกครั้ง

สามเดือนที่ผ่านมาดูเราจะชะล่าใจ เราจึงลดการ์ดและสนุกสนานราวกับไวรัสตัวนี้ไม่มีอยู่จริง ทั้งๆ ที่มันอยู่แถวนี้มาโดยตลอด พอมันโผล่ออกมาหลายคนเลยตกอยู่ในความเสี่ยง

ผมไม่มีข้อแนะนำอะไรนอกจากขอให้อย่าลืมสูดลมหายใจลึกๆ บ้างเป็นครั้งคราว

เมื่อเรารู้ตัวว่าเราหายใจ เราจะหลุดออกจากโลกของความคิด หลุดจากโรคของความเครียดได้ แม้เพียงไม่กี่วินาทีก็ยังมีประโยชน์

ต้องถือว่าโชคดีแค่ไหนที่เราพ้นภัยมาได้จนถึงวันนี้ วันที่เริ่มมีวัคซีน วันที่การแพทย์รู้วิธีการดูแลรักษาผู้ติดเชื้อจนอัตราการหายดีนั้นสูงขึ้นกว่าแต่ก่อน

ที่เราทำได้คือทำสิ่งที่เรารู้ว่าควรทำอยู่แล้ว ไม่มีอะไรซับซ้อน เพียงแต่ต้องใช้ความอดทน

ท่ามกลางความวุ่นวาย อย่าลืมสูดลมหายใจลึกๆ กันนะครับ

ทั้งๆ ที่ไม่ค่อยเข้าฟิตเนส ทำไมคนญี่ปุ่นถึงไม่อ้วน

ในกลุ่มประเทศพัฒนาแล้ว ญี่ปุ่นมีค่าเฉลี่ยของคนอ้วนต่ำที่สุด คือเพียง 4.3% (อเมริกามีคนอ้วนมากกว่า 30%)

แต่สำหรับใครที่เคยไปญี่ปุ่น อาจจะพอสังเกตว่าคนญี่ปุ่นไม่ได้คลั่งไคล้การเข้าฟิตเนสหรือการออกกำลังกาย เผลอๆ อาจจะสนใจน้อยกว่าคนไทยด้วยซ้ำไป

Rakuten เคยสำรวจความคิดเห็นคนญี่ปุ่นจำนวน 1,000 คนที่อายุระหว่าง 20-60 ปี ประมาณครึ่งหนึ่งตอบว่าพวกเขาออกกำลังกายแค่เดือนละหนึ่งครั้งหรือไม่ได้ออกเลยด้วยซ้ำ โดยให้เหตุผลว่าไม่มีเวลา ไม่ชอบการออกกำลังกาย และไม่มองว่าการออกกำลังกายเป็นส่วนหนึ่งของ lifestyle

การที่คนญี่ปุ่นหุ่นดีนั้น หนึ่งในเหตุผลที่เรามักจะนึกถึงเป็นอย่างแรกก็น่าจะเป็นเรื่องอาหารการกิน ที่คนญี่ปุ่นกินปลาและกินผักกันเยอะ

แต่ยังมีอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญมาก นั่นก็คือการเดินครับ

คนญี่ปุ่นเดินเฉลี่ยวันละ 6500 ก้าว และถ้าเป็นผู้ชายญี่ปุ่นในวัย 20-50 ปีจะเดินถึงวันละ 8000 ก้าว ชาวโอกินาว่าซึ่งขึ้นชื่อว่าอายุยืนมากก็เดินเป็นกิจวัตร

จังหวัดนากาโน่ (Nagano) เคยมีอัตราผู้ป่วยเส้นเลือดในสมองแตกสูงที่สุดในประเทศ จนทางการต้องออกมารณรงค์ให้บริโภคเกลือน้อยลง (ชาวนากาโน่บริโภคเกลือวันละ 15 กรัมซึ่งมากกว่าค่ามาตรฐานถึงสามเท่า)

แต่อีกสิ่งหนึ่งที่จังหวัดนี้ทำก็คือการรณรงค์ให้คนเดินมากขึ้น โดยเมือง Matsumoto ซึ่งอยู่ในจังหวัดนากาโน่มีทางเดินมากถึง 100 เส้นทาง (routes) และอาสาสมัครก็มักจะนัดหมายชาวบ้านออกมาเดินชมเมืองด้วยกัน

ผู้ว่าเมืองมัตสึโมโตะ ซึ่งเคยเป็นศัลยแพทย์กล่าวไว้ว่า

“The first thing we wanted was just to get people walking. Everyone can do that. You walk, you talk, you get exercise and that helps build up a sense of community,”

“สิ่งแรกที่เราต้องการคือทำให้คนออกมาเดิน ซึ่งเป็นเรื่องที่ใครก็ทำได้ คุณเดิน คุณคุย คุณได้ออกกำลังกาย และนั่นคือวิธีที่เราสร้างความรู้สึกของการเป็นส่วนหนึ่งชุมชนนี้”

เนื่องจากผังเมืองในญี่ปุ่นนั้นเหมาะแก่การเดินอยู่แล้ว แถมขนส่งมวลชนก็มีประสิทธิภาพและราคาไม่แพง คนเลยไม่มีความจำเป็นต้องขับรถ เวลาคนญี่ปุ่นไปทำงานก็เดิน ไปซื้อกับข้าวก็เดิน ไปช็อปปิ้งก็เดิน ไปดินเนอร์ก็เดิน การเดินจึงเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตไม่ต่างอะไรกับการหายใจ

มองกลับมาที่เมืองไทย การเดินให้เป็นกิจวัตรอาจเป็นเรื่องลำบากกว่าในญี่ปุ่นอยู่บ้าง แต่ก็ใช่ว่าจะทำไม่ได้เสียเลย

ใครที่อยากจะมีสุขภาพที่ดี แต่ไม่ได้มีแรงใจที่จะเข้าฟิตเนสทุกวัน ลองหาโอกาสให้ตัวเองได้เดินมากขึ้น ก็อาจจะเป็นทางเลือกที่เวิร์คและยั่งยืนก็ได้นะครับ


ขอบคุณข้อมูลจาก Kaki Okumura: How Japanese People Stay Fit for Life, Without Ever Visiting a Gy

หน้าหนาวใครเขาพูดเรื่องโลกร้อน

กรุงเทพอากาศเย็นสบายมาสองวันแล้ว เป็นเหตุการณ์พิเศษที่เราต้องรีบซึมซับเอาไว้เพราะไม่รู้ว่ามันจะเป็นอย่างนี้ได้อีกนานแค่ไหน

ช่วงอากาศหนาวๆ นี่ยอดขายแอร์และไอติมน่าจะตก และคงไม่มีใครออกมารณรงค์เรื่องโลกร้อน เพราะถึงพูดไปคนก็ไม่อิน

แล้วถ้าคนไทยไม่อินเรื่องโลกร้อนในช่วงอากาศเย็น ฝรั่งจะอินเรื่องโลกร้อนกันหรือ ในเมื่อบ้านเขาอากาศเย็นเกือบตลอดทั้งปี

นี่อาจเป็นสาเหตุหนึ่งที่คนไม่น้อยเชื่อว่าภาวะโลกร้อนนั้นเป็นทฤษฎีสมคบคิด เป็นเรื่องหลอกหลวง ทั้งๆ ที่มีข้อมูลสนับสนุนทางวิทยาศาสตร์มากมาย

แต่ข้อมูลและตัวเลขนั้นเข้าได้ถึงแค่สมอง ไม่อาจเข้าถึงจิตถึงใจจนเปลี่ยนความเชื่อหรือพฤติกรรมได้

ดังนั้น การจะสื่อสารหรือโน้มน้าวอะไรก็ตามแต่ สิ่งที่สำคัญไม่แพ้เนื้อหา คือจังหวะเวลาและบริบท

เพราะแม้สิ่งที่เราพูดจะถูก แต่ถ้ามันมาในเวลาที่ผิด ความพยายามของเราก็อาจจะสูญเปล่าครับ

ไม่ว่าโลกจะเปลี่ยนไปแค่ไหน แต่มนุษย์ก็ยังเหมือนเดิม

เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมาผมมีโอกาสได้ไปพูดที่รัฐวิสาหกิจแห่งหนึ่ง ว่าด้วยเรื่องมุมมองที่ผมเห็นว่าจำเป็นสำหรับทศวรรษถัดไป

ผมเล่าย้อนกลับไปช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 63 ช่วงที่โควิด-19 เริ่มแพร่ระบาดจากจีนเข้ามาในภูมิภาคนี้

ลูกสาวของผมยังเรียนอยู่ชั้นอนุบาล 1 มีเพื่อนร่วมห้องที่มีแม่เป็นคนไทยและพ่อเป็นชาวจีนที่เพิ่งบินจากเมืองจีนมาเยี่ยมลูกสาว ไม่มีใครในครอบครัวแสดงอาการอะไร แต่พอมีคนรู้ก็กลายเป็นข่าวใหญ่จนผ.อ.สั่งปิดโรงเรียนเพื่อทำการฆ่าเชื้อ และให้นักเรียนทุกคนในห้องลูกสาวผมหยุดเรียน 14 วันเพื่อเฝ้าดูอาการ

แต่เรื่องก็ไม่ได้จบอยู่แค่นั้น เพราะผู้ปกครองของชั้นอนุบาล 2 และอนุบาล 3 ก็แจ้งมาอีกว่านักเรียนในห้องนี้มีพี่ชาย/พี่สาวที่เรียนอยู่ที่โรงเรียนเดียวกัน ต้องถือเป็นกลุ่มเสี่ยงและให้เด็กกลุ่มนี้หยุดเรียน 14 วันด้วยเช่นกัน มีการเปิดโพลในกรุ๊ปไลน์เพื่อให้ผู้ปกครองท่านอื่นมาลงชื่อว่าเห็นด้วยกับข้อเสนอนี้หรือไม่เพื่อเป็นการกดดันกลายๆ จนผู้ปกครองห้องลูกสาวผมรู้สึกเหมือนกำลังโดน sanction ไปโดยปริยาย

ผมอ่านบทสนทนาแล้วรู้สึกว่ามันชักจะเหมือนการล่าแม่มดเข้าไปทุกที

ปรากฎการณ์ “ล่าแม่มด” นั้นเกิดขึ้นในยุโรปช่วงค.ศ. 1700 หากชาวบ้านไม่ชอบใจคนไหนก็จะกล่าวหาว่าคนคนนั้นเป็นแม่มดหรือตกอยู่ภายใต้เวทมนตร์ของแม่มด และคนที่ถูกกล่าวหาก็จะถูกบังคับให้ซัดทอดว่าใครเป็นคนที่พาตัวเองไปเข้าลัทธิ หากไม่ยอมซัดทอดก็มีโทษหนักถึงขั้นประหารชีวิต

ผ่านมา 300 กว่าปีแล้ว การ “ล่าแม่มด” ก็ยังเกิดขึ้น โดยเฉพาะกับคนที่เห็นต่างทางการเมือง

ไม่ว่าโลกจะเปลี่ยนไปแค่ไหน แต่มนุษย์ก็ยังเหมือนเดิม

ภายนอกเราเดินทางมาไกลมาก แต่ภายในเหมือนเรากำลังย่ำอยู่กับที่ ไม่ต่างอะไรกับเมื่อ 2563 ปีก่อน

ยังมีทั้งชอบและชัง รักและกลัว ถ่อมตนและถือดี พวกเราและพวกมัน ด้านสว่างและด้านมืด เป็นมาอย่างนี้ทุกยุคทุกสมัย

เมื่อปัญหามันซับซ้อนและตึงเครียด คนเรามีแนวโน้มจะสาดความมืดเข้าหากันโดยมีโซเชียลมีเดียเป็นอาวุธที่ใช้จนคล่องมือ

แต่ถ้าเราระลึกได้ว่าไม่มีใครที่ถือความจริงทั้งหมด เราถูกของเรา เขาก็อาจจะถูกของเขาเพียงแต่เรายังไม่เข้าใจ ก็อาจจะช่วยลดอุณหภูมิในใจเราได้

พี่วรพจน์ พันธุ์พงศ์เคยกล่าวไว้ว่า เราต่างมีแสงสว่างในตัวเอง

ในโมงยามนี้ ขอให้ทุกคนใช้แสงสว่างนั้นก่อนจะพูดหรือทำอะไรลงไปนะครับ

วิธีเอาผิดของคนโบราณ

20200824

เห็นข่าวซื้อเรือดำน้ำแล้วผมนึกถึง Hammurabi กษัตริย์แห่งกรุงบาบิโลนที่ได้ชื่อว่าเป็นผู้เขียนกฎหมายฉบับแรกของโลก

นี่คือข้อความตอนหนึ่งของ Code of Hammurabi ซึ่งมีอายุกว่า 3,800 ปี

“ถ้าบ้านที่สร้างไว้ถล่มลงมาจนทำให้เจ้าของบ้านเสียชีวิต นายช่างที่สร้างบ้านหลังนั้นจะต้องโทษประหาร

ถ้าบ้านที่สร้างไว้ถล่มลงมาจนทำให้ลูกชายเจ้าของบ้านเสียชีวิต ลูกชายคนใดคนหนึ่งนายช่างจะต้องโทษประหาร

ถ้าบ้านที่สร้างไว้ถล่มลงมาจนทำให้ทาสในบ้านเสียชีวิต นายช่างจะต้องชดใช้ด้วยทาสที่มีมูลค่าเท่ากัน”

การเขียนกฎหมายไว้อย่างนี้ ก็เพื่อให้นายช่างมี skin in the game หรือมีส่วนได้ส่วนเสียกับงานที่เขาสร้างเอาไว้

สมัยกรุงโรมเฟื่องฟูก็มีกฎบังคับให้วิศวกรที่คุมการสร้างสะพานต้องใช้ชีวิตอยู่ใต้สะพานเป็นระยะเวลาหนึ่ง

และในกาลต่อมา ในประเทศอังกฤษก็มีกฎหมายให้วิศวกรที่สร้างสะพานนั้นต้องพาตัวเองและครอบครัวมาใช้ชีวิตอยู่ใต้สะพานด้วยเช่นกัน

นี่ไม่ใช่การลงโทษย้อนหลัง แต่เป็นการป้องกันล่วงหน้า เพราะเมื่อรู้ตัวว่าต้องพาลูกเมียมาอยู่ใต้สะพานที่เขาสร้าง วิศวกรคนนั้นย่อมต้องใส่ใจมากเป็นพิเศษ

ไม่ว่าจะเป็นชาวบาบิโลน ชาวโรมัน หรือชาวอังกฤษโบราณ ล้วนออกกฎหมายที่ผูกมัดให้แต่ละคนรับผิดชอบในงานของเขาอย่างถึงที่สุด

ในหนังสารคดีเรื่อง Farenheit 9/11 หลังจากผู้ก่อการร้ายนำเครื่องบินชนตึกเวิลด์เทรด จอร์จบุชก็สั่งให้อเมริกาบุกอิรักทั้งๆ ที่ไม่ได้รับความเห็นชอบจากนานาชาติ

Michael Moore ผู้กำกับหนังเรื่องนี้ จึงไปดักรอหน้ารัฐสภาแล้วถามบรรดาส.ส.ที่ยกมือสนับสนุนให้อเมริกาบุกอิรักว่ามีใครสนใจจะส่งลูกชายตัวเองไปร่วมรบที่อิรักด้วยมั้ย ปรากฎว่าไม่มีใครตอบรับแม้แต่คนเดียว

ปัญหาของการเมืองและเศรษฐกิจปัจจุบันส่วนหนึ่งเกิดขึ้นเพราะ “คนที่มีอำนาจตัดสินใจ” นั้นไม่ต้องรับผิดชอบกับผลกระทบที่จะตามมาเท่าที่ควร พอพวกเขาไม่มี skin in the game จึงตัดสินใจโดยเอาผลประโยชน์ของตัวเองหรือพวกพ้องเป็นที่ตั้ง เพราะรู้ว่าแม้จะผิดพลาดไป อย่างมากเขาก็แค่อดได้โบนัสหรือโดนปลด แต่มันเทียบไม่ได้เลยกับความเสียหายที่เกิดขึ้นกับส่วนรวม

ไม่ได้จะเรียกร้องให้เอากฎหมายของ Hammurabi กลับมาใช้ใหม่ แค่จะชวนคิดว่ามีตรงไหนบ้างที่เราจะปรับกฎกติกาเพื่อให้คนทำงานคิดถึงคนอื่นมากเท่ากับที่คิดถึงตัวเองครับ

—–

ขอบคุณเนื้อหาส่วนหนึ่งจากหนังสือ Antifragile by Nicolas Nassim Taleb

การใช้เงิน 4 แบบ

20200729b

ใช้เงินตัวเองซื้อของให้ตัวเอง

ใช้เงินตัวเองซื้อของให้คนอื่น

ใช้เงินคนอื่นซื้อของให้ตัวเอง

ใช้เงินคนอื่นซื้อของให้คนอื่น

ใช้เงินตัวเองซื้อของให้ตัวเอง อันนี้ตรงไปตรงมา ทำกันประจำ เราจะซื้อของที่เราอยากได้ และเป็นของที่เราคิดมาแล้วว่าคุ้มค่า

ใช้เงินตัวเองซื้อของให้คนอื่น เช่นการซื้อของขวัญวันเกิด ตรงนี้เราก็จะมีความใส่ใจเช่นกัน เราจะทำการบ้าน จะไปค้นหาว่าเขาอยากได้อะไร ของที่เราซื้อให้ก็เป็นของคุณภาพดี บางทีดีกว่าของที่เขาจะซื้อให้ตัวเองด้วยซ้ำไป

ใช้เงินคนอื่นซื้อของให้ตัวเอง เช่นผู้บริหารใช้เงินบริษ้ท อันนี้เราจะกล้าใช้จ่ายเต็มที่ ตราบใดที่ยังอยู่ในงบ อาจจะมีความสุรุ่ยสุร่ายอยู่บ้างเพราะยังไงมันก็ไม่ใช่เงินเราเอง แต่อย่างน้อยเราก็ยังต้องการของที่มีคุณภาพและคุ้มค่า

ใช้เงินคนอื่นซื้อของให้คนอื่น เช่นรัฐบาลใช้เงินภาษีของประชาชน ซึ่งเปราะบางมาก มีแนวโน้มที่จะใช้เงินอย่างสุรุ่ยสุร่ายเพื่อซื้อของที่เขาไม่ได้อยากได้ แถมยังเป็นของคุณภาพต่ำและไม่ค่อยคุ้มค่าอีกด้วย

การใช้เงินสี่แบบก็จะมีธรรมชาติเช่นนี้ และใช้อธิบายปรากฎการณ์ที่เราเห็นกับตัวเอง คนรอบตัว และคนในสังคมได้เป็นอย่างดีครับ

ทำไมคนรวยบางคนไม่อวดรวย

20200722

เมื่อเรามองไปยังคนที่รวยมากๆ เราจะเห็นคนรวยอยู่สองกลุ่ม

กลุ่มแรกคือกลุ่มที่ซื้อสินค้าที่บอกให้โลกรู้ว่าฉันรวยนะ กลุ่มนี้มักจะเป็นศิลปินหรือนักกีฬา

ไมเคิล แจ็กสันซื้อคฤหาสน์ Neverland ในราคา $19.5 ล้านในปี 1987 ซึ่งเทียบเท่ากับ $44.5 ล้าน หรือ 1400 ล้านบาทในปัจจุบัน

นักฟุตบอลชื่อดังในพรีเมียร์ลีกนั้นซื้อรถหรูกันเป็นว่าเล่น ใครไม่มีสปอร์ตคาร์จะถูกหาว่าเชย ตอนที่คาร์ลอส เตเบสย้ายมาอยู่แมนยูใหม่ๆ เตเบสขับรถ Audi แล้วโดนเพื่อนร่วมทีมล้อ เวย์น รูนีย์เลยให้เตเบสยืมรถลัมโบกินีไปขับพลางๆ ระหว่างที่เตเบสเก็บตังค์เพื่อซื้อรถสปอร์ตของตัวเองได้

ส่วนนักกีฬาที่น่าจะอวดรวยที่สุดในยุคนี้น่าจะเป็น Floyd May Weather Junior นักมวยที่ห้อยสร้อยคอทองคำหนัก 11 กิโล ซื้อเคสไอพอดราคา $50,000 รถราคา $4.7 ล้านเหรียญ นาฬิกาเรือนละ $18 ล้าน และเครื่องบินส่วนตัวราคา $60 ล้าน

กลุ่มที่สองคือกลุ่มที่ไม่ได้อวดรวยแบบกลุ่มแรก กลุ่มนี้มักจะเป็นผู้ประกอบการ

ลองมาดูรถของนักธุรกิจที่รวยที่สุดในโลกกัน

Larry Page ขับ Toyota Prius

Mark Zuckerberg ขับ Acura TSX ราคา $30,000

Jeff Bezos ขับ Honda Accord

Jack Ma ขับ Roewe RX5 SUV ราคา $15,000

ทำไมนักธุรกิจที่ร่ำรวยกว่านักกีฬาตั้งหลายเท่าถึงมัธยัส์กว่า?

หนึ่งในคำอธิบายก็คือ “ความร่ำรวย” ของนักธุรกิจนั้นอยู่ในรูปแบบ “หุ้นในบริษัท” ที่เขาเป็นเจ้าของอยู่ ในขณะที่ความร่ำรวยของนักกีฬานั้นมักจะมาในรูปแบบเงินสดจากค่าตัวและค่าสปอนเซอร์ ดังนั้นนักธุรกิจจึงไม่ได้มีกระแสเงินสดเข้าบัญชีส่วนตัวมากเท่าศิลปินหรือนักกีฬา

แต่อีกหนึ่งคำอธิบายที่ผมชอบมากก็คือ นักธุรกิจเหล่านี้ร่ำรวยขึ้นมาได้เพราะเขาใช้สมองและใช้เงินอย่างชาญฉลาด ดังนั้นเขาจะไม่ใช้เงินไปอย่างสิ้นเปลือง (และดูไม่ฉลาด) เพราะมันจะขัดกับตัวตนของเขา – they got rich by being smart so they won’t spend money in a stupid way.

แต่ไม่ใช่ว่าพวกเขาเหล่านี้จะไม่ใช้ของแพงๆ เลยนะครับ เสื้อสีเทาที่ Mark Zuckerberg ใส่เป็นประจำนั้นราคาตัวละ $300-$400 และเขาเองก็ซื้อบ้านพักตากอากาศไว้หลายหลัง (ซึ่งถ้าขายไปก็คงจะได้กำไรไม่น้อย)

ผมเชื่อว่าคนรวยเหล่านี้พร้อมจ่ายเงินเพื่อให้ได้ของที่คุ้มค่า โดยไม่จำเป็นต้องอวดความร่ำรวย เพราะเขาคงไม่ได้ต้องการให้ผู้คนยอมรับในความรวยของพวกเขา แต่อยากคนให้ยอมรับในผลงานและมันสมองของพวกเขามากกว่าครับ

—–

ขอบคุณรูปจาก Flickr: Mark Zuckerberg by JD Lasica 

ขอบคุณข้อมูลจาก:

Daily Star: Wayne Rooney lent Carlos Tevez his Lamborghini after Man Utd squad laughed at his Audi

Business Insider:
The 11 most extravagant things Floyd Mayweather has spent his millions on
You can now buy a replica of Mark Zuckerberg’s crazy expensive plain grey t-shirt for $46

CNBC: 9 billionaires who drive cheap Hondas, Toyotas and Chevrolets

Lindy Effect – ยิ่งแก่ยิ่งอยู่นาน

20200702

สัปดาห์ที่ผ่านมา “ปรายฝน” ลูกสาวของผมที่อยู่ชั้นอนุบาล 2 ชอบร้องเพลงนี้เป็นพิเศษ

“สบายดีรึเปล่า ข่าวคราวไม่เคยรู้ …เธอไม่อยู่ เฝ้าดูและมองหา”

( “…” คืองึมงัมเพราะจำเนื้อร้องไม่ได้)

เพลง “สบายดีหรือเปล่า” เป็นของวง XYZ ออกมาตั้งแต่ปี 2530

ลูกสาวผมกำลังร้องเพลงที่แก่กว่าตัวเองถึง 28 ปี!

—–

คอนเซ็ปต์หนึ่งที่สำคัญในหนังสือ Antifragile ของ Nassim Nicholas Taleb คือ The Lindy Effect

ปรากฎการณ์นี้บอกไว้ว่า อะไรที่อยู่มานาน ก็มีแนวโน้มว่าจะยิ่งอยู่ได้นานขึ้นอีก

“ส้อม” อยู่มาแล้ว 1700 ปี

“ล้อ” อยู่มาแล้ว 2300 ปี

“รองเท้า” อยู่มาแล้ว 2800 ปี

ของสมัยนี้มาเร็วไปเร็วแค่ไหน แต่ผมเชื่อว่าสิ่งประดิษฐ์อย่างล้อ ช้อนส้อม รองเท้า จะอยู่ไปอีกเป็นร้อยเป็นพันปี

Lindy Effect นั้นไม่มีอยู่ในสิ่งมีชีวิตอย่างสัตว์ พืช และมนุษย์

ถ้าผมอายุ 50 ปี ผมน่าจะอยู่ได้อีก 30 ปี

ถ้าผมอายุ 60 ปี ผมน่าจะอยู่ได้อีก 20 ปี

ถ้าผมอายุ 70 ปี ผมน่าจะอยู่ได้อีก 10 ปี

ยิ่งผมอยู่มานาน “เวลาที่เหลือ” ยิ่งสั้นลง

แต่สำหรับสิ่งประดิษฐ์ ยิ่งอยู่มานานเท่าไหร่ เวลาที่เหลือยิ่งมากขึ้นเท่านั้น

หนังสือเล่มไหนขายดีมา 10 ปี ก็มีแนวโน้มที่จะขายได้อีก 10 ปี เช่น Outliers ของ Malcolm Gladwell

หนังสือที่เล่มไหนขายดีมา 30 ปีแล้ว ก็มีแนวโน้มที่จะขายได้อีก 30 ปี เช่น 7 Habits of Highly Effective People

หนังสือที่เล่มไหนขายดีมา 80 ปีแล้ว ก็มีแนวโน้มที่จะขายได้ไปอีก 80 ปี เช่น How to win friends and influence people ของ Dale Carnegie

แล้วเราจะใช้ Lindy Effect ให้เกิดประโยชน์ได้อย่างไร?

สำหรับผม หนึ่ง มันจะทำให้เราไม่ “เห่อของใหม่” จนเกินควร เพราะของใหม่ส่วนใหญ่ผ่านมาแล้วมันก็จะผ่านไป

สอง มันทำให้เราเห็นคุณค่าของเก่ามากขึ้น เพราะมันได้รับการพิสูจน์จากวันเวลาแล้วว่าเวิร์ค

สาม เวลามองไปที่อนาคต เราไม่จำเป็นต้องพยายามคิดถึงว่า “อะไรจะเปลี่ยนไปบ้าง” เพราะเรามองไม่ออกและคาดเดาไม่ถูกหรอก (สองเดือนที่แล้วหลายคนกังวลเรื่อง New Normal แต่ผมกลับกังวลเรื่อง Old Normal มากกว่าเพราะมันจะทำให้เราประมาท)

การคาดการณ์ว่าอะไรจะเปลี่ยนไปบ้างนั้นยากเกินไป การคาดการณ์ว่าอะไรจะไม่เปลี่ยนไปบ้างนั้นง่ายกว่าเยอะ เหมือนที่ Jeff Bezos เคยบอกไว้ว่า เขาไม่รู้หรอกว่าอีก 10 ปีข้างหน้าจะมีเทคโนโลยีอะไรใหม่ๆ เข้ามา แต่สิ่งที่เขารู้คือลูกค้ายังต้องการสินค้าราคาถูก ยังต้องการประสบการณ์การซื้อที่สะดวกและง่ายดาย ยังต้องการการบริการลูกค้าชั้นเยี่ยมอยู่ สิ่งเหล่านี้จะไม่เปลี่ยนแน่นอน และนั่นคือสิ่งที่เขาและ Amazon ควรจะโฟกัส

เมื่อเราไม่ต้องคอยวิ่งตามสิ่งใหม่ หรือกังวลกับอนาคตที่คาดเดาไม่ได้ เราก็จะสามารถทุ่มเทแรงและสติปัญญาให้กับสิ่งที่ได้รับการพิสูจน์แล้วจากวันเวลาและมีแนวโน้มว่าจะอยู่ไปได้อีกนาน

เมื่อทำได้อย่างนี้ เราก็จะมีความมั่นคงในชีวิตและจิตใจมากขึ้นครับ

—–

หนังสือ “ช้างกูอยู่ไหน” ว่าด้วยการลดทอนสิ่งที่ไม่ใช่ ตามหาได้ที่ whatisitpress.com และร้านหนังสือทั่วไปครับ นายอินทร์จะหาง่ายหน่อย ส่วนที่ซีเอ็ดจะหายากหน่อยครับ

กระเป๋าจิ๋วในกางเกงยีนส์มีไว้ทำอะไร?

20200620

กางเกงยีนส์หลายรุ่นจะมีกระเป๋าจิ๋วอยู่ในกระเป๋าหน้าของกางเกงยีนส์ดังภาพ

ผมเคยใช้เก็บเศษเหรียญ บางทีก็ใช้เก็บธนบัตรเพื่อเป็นเงินสำรอง บางทีไม่รู้จะทำอะไรก็เอานิ้วเสียบไว้เฉยๆ

แต่จริงๆ แล้วกระเป๋าจิ๋วนี้มีจุดประสงค์ที่ชัดเจนครับ

มันถูกสร้างเอาไว้เก็บ pocket watch หรือ “นาฬิกาพก” ที่เป็นเรือนนาฬิกาและมีโซ่ที่สามารถดึงออกมาดูได้

กางเกงยีนส์นั้นเริ่มบูมเมื่อ 200 ปีที่แล้ว และสมัยนั้นยังไม่มีนาฬิกาข้อมือ คนที่พกนาฬิกาก็จะพก pocket watch นี่แหละ กระเป๋าจิ๋วในกางเกงยีนส์จึงมีชื่อว่า watch pocket เพราะเอาไว้เก็บนาฬิกาพกโดยเฉพาะ

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 1 ทหารรู้สึกว่า pocket watch ใช้งานลำบาก ต้องหยิบเข้าหยิบออก เลยประดิษฐ์ “trench watch” ซึ่งเป็นนาฬิกาหุ้มเกราะที่ใส่ข้อมือได้ สามารถดูเวลาได้อย่างรวดเร็วและทนทาน

เมื่อจบสงครามโลก trench watch ก็เริ่มเป็นที่นิยมแพร่หลายในหมู่คนธรรมดา เกราะที่เคยมีก็ค่อยๆ หายไปเพราะไม่จำเป็นต้องไปใส่รบที่ไหน และกลายร่างมาเป็นนาฬิกาข้อมือหรือ wrist watch อย่างที่เราใช้กันอยู่ทุกวันนี้

ส่วนกระเป๋าจิ๋วในกางเกงยีนส์ก็ยังคงอยู่อย่างนั้นเรื่อยมา เป็นปริศนาสำหรับคนใส่กางเกงยีนส์ทุกคนที่ไม่เคยรู้ประวัติของ pocket watch ครับ

—–

ขอบคุณข้อมูล Quora:Jai Carter’s answer to What is something people never use correctly?และ Hodinkee:The Ironic Elegance Of Trench Watches