คิดว่าทุกคนน่าจะเคยเจอปัญหานี้

ปัญหาที่เรารู้ว่าควรจะทำอย่างไร แต่พอจะทำดันทำไม่ได้

เช่นรู้ว่ากินอาหารติดมันไม่ดี แต่เจอกี่ทีก็หยุดไม่ได้

หรือรู้ว่าไม่ควรพูดจาไม่ดี แต่เจอคนนิสัยแย่ๆ เราก็อดไม่ได้

ในหนังสือ Principles Ray Dalio บอกว่าตัวตนของคนเรานั้นมี 2 ระดับ

คือตัวตนชั้นบน กับตัวตนชั้นล่าง (Upper Level You และ Lower Level You)

ตัวตนชั้นบนจะถูกกำกับโดยจิตสำนึกและสมองส่วน prefrontal cortex ที่ใช้ในการคิด คำนวณ และทำอะไรที่เป็นเหตุเป็นผล

ตัวตนชั้นล่างจะถูกกำกับโดยจิตใต้สำนึกและสมองส่วนอมิกดาลา (amygdala) ที่มีความสำคัญต่อการเอาชีวิตรอด

จิตใต้สำนึกนั้นแข็งแรงกว่าจิตสำนึกมาก เพราะสมองส่วนกลางนั้นวิวัฒนาการมาก่อนสมองส่วนหน้ามานับแสนนับล้านปี

จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่ “ใจเราจะเข้มแข็งไม่พอ” เมื่อเจอสิ่งเร้า

เวลาเจออาหารติดมัน สมองจะบอกว่าไม่ดีต่อสุขภาพ แต่จิตใต้สำนึกบอกว่ามันคือแหล่งพลังงานซึ่งสำคัญต่อการประทังชีวิต

เวลาเจอคนนิสัยแย่ๆ จิตใต้สำนึกจะตีความว่ามันเป็นการคุกคามกัน ร่างกายของเราก็เลยป้องกันการรุกรานนั้นด้วยความก้าวร้าว

แล้วเราจะเอาชนะจิตใต้สำนึกได้อย่างไร?

วิธีการแก้ที่ได้ผลที่สุดคือสร้างอุปนิสััยใหม่ขึ้นมา (habit) โดยให้นิสัยนั้นเป็นคุณต่อเรา

เช่นต้องหัดกินของไม่ติดมันบ่อยๆ ซักพักร่างกายเราก็จะเลิกปรารถนาของติดมันไปเอง หรือเวลาเจอคนนิสัยแย่ๆ เราก็เลี่ยงการปะทะหรือใช้อารมณ์ขันเข้ามาทำให้สถาการณ์มันตึงเครียดน้อยลง

อุปนิสัยหรือ habit นั้นทำงานในระดัับจิตใต้สำนึกเช่นกัน คือเราทำโดยที่ไม่ต้องเสียเวลาหรือออกแรงคิดด้วยซ้ำ เหมือนตื่นเช้ามาก็แปรงฟันอาบน้ำโดยไม่ต้องคิด

อีกประเด็นคือเราต้องระลึกเสมอว่าในเรานั้นมีสองคนในร่างเดียว คือตัวตนชั้นบน กับตัวตนชั้นล่าง

ถ้าเรากำลังทำอะไรเพื่อความสะใจหรือเพื่อแก้แค้นอยู่ นั่นแสดงว่าเรากำลังปล่อยให้ตัวตนชั้นล่าง (ซึ่งมีหน้าที่หลักคือการเอาชีวิตรอด) ทำงานมากเกินไป

เมื่อรู้แล้ว ก็ไม่ต้องสู้ แค่คอยดูมันทำงานไปเรื่อยๆ จนหมดแรงไปเอง

เมื่อเริ่มควบคุมตัวเองได้ ค่อยเอาตัวตนชั้นบนที่มีสติเข้าไปจัดการปัญหาอย่างถูกต้องครับ

—–
หนังสือ Thank God It’s Monday ขอบคุณโลกนี้ที่มีงานประจำ พิมพ์ครั้งที่ 3 แล้วนะครับ! หาซื้อได้ที่ซีเอ็ด นายอินทร์ B2S ศูนย์หนังสือจุฬา คิโนะคุนิยะ เอเชียบุ๊คส์ และร้านหนังสือทั่วไปครับ

If the plan doesn’t work, change the plan, never the goal.
-Anonymous

สมมติเป้าหมายเราคือ 10

ถ้าลอง 5+5 แล้วไม่เวิร์ค ก็อย่าเพิ่งล้มเลิก เพราะการไปให้ถึง 10 มีหลายวิธี

2+8 ก็ได้
3+4+3 ก็ได้
1+2+3+4 ก็ได้
3×4-2 ก็ยังได้

อย่างที่โทนี่ รอบบินส์พูดถึงเทคนิค RPM ว่าเมื่อ What กับ Why ชัดแล้ว เราจะสรรหา How ได้เอง

What ไม่เปลี่ยน แต่ How เปลี่ยนได้เรื่อยๆ

เราจึงควรยึดมั่นกับเป้าหมายและยืดหยุ่นในวิธีการ

แต่ผมว่าถ้าจะให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น เราควรเติมประโยคนี้เข้าไปด้วย

ว่าบางทีเราก็ต้องยืดหยุ่นกับเป้าหมาย เพื่อยึดมั่นในหลักการ

เพราะหากเราจับจ้องแต่เป้าหมายมากเกินไป เราก็อาจจะออกนอกเส้นทางได้โดยไม่รู้ตัว

ยกตัวอย่างเช่นหากเราตั้งเป้าว่าจะต้องมีเงิน 10 ล้านบาทก่อนอายุ 40 เราอาจมุ่งมั่นกับเป้าหมายนั้นมากเสียจนเราเอาเปรียบคู่ค้า แล้งน้ำใจกับเพื่อนฝูง ไม่มีเวลาให้ครอบครัว สุขภาพเสื่อมเสีย และบางทีก็ทรยศความรู้สึกผิดชอบชั่วดีที่อยู่ในมโนสำนึกของเรา

เราโฟกัสกับ What มากจนหลงลืม Why ที่เป็นจุดเริ่มต้นของเราตั้งแต่แรก

กล่าวโดยสรุป การมุ่งมั่นกับเป้าหมายนั้นดีแน่ แต่หากเป้าหมายและวิธีการนั้นพาให้เราสูญเสียหลักการและจิตวิญญาณของตัวเองไป ก็ควรกลับมาทบทวนเป้าหมายใหม่นะครับ

เมื่อวานวันศุกร์ มาฟังนิทานกันนะครับ

ปาโบล ปีกัสโซ ศิลปินชื่อก้องโลกกำลังนั่งวาดภาพอยู่ในสวนสาธารณะในกรุงปารีส

คุณนายคนหนึ่งเดินผ่านมาเห็น จึงปรี่เข้ามา

“คุณปีกัสโซ่จริงๆ ด้วย! ดิฉันติดตามผลงานของคุณมานานแล้ว คุณพอจะกรุณาวาดรูปให้ฉันซักรูปได้มั้ยคะ?”

ปีกัสโซ่ตอบตกลง มองหน้าคุณนายครู่หนึ่ง ก่อนจะสเก็ตช์รูปใบหน้าของเธอออกมาภายในเวลาไม่กี่อึดใจ

“เยี่ยมยอดสุดๆ” คุณนายอุทาน “คุณดึงจุดเด่นบนหน้าฉันขึ้นมาได้ครบถ้วนเลย ขอบคุณจริงๆ ค่ะ คุณคิดค่ารูปเท่าไหร่คะ?”

“5000 ฟรังก์ครับคุณผู้หญิง”

คุณนายตกใจ

“มาเก็บเงินฉันขนาดนี้ได้ไง คุณใช้เวลาวาดแค่หนึ่งนาทีเอง”

“คุณผู้หญิงครับ ผมใช้เวลาทั้งชีวิตเพื่อจะวาดรูปนี้ได้ในหนึ่งนาทีครับ”

—–

ขอบคุณนิทานจาก 1099.com: How to Charge

คือความสำเร็จกับข้อแก้ตัว

You can have results or excuses. Not both
-Arnold Schwarzenegger

ตอนนี้ผมอยู่ที่เชียงใหม่ครับ

มาทำหน้าที่เป็น Trainer ให้กับโครงการ Northern Innovative Startup Thailand สองวัน

ใครที่เคยเป็นเทรนเนอร์น่าจะพอนึกภาพออกว่ามันต้องใช้พลังงานเยอะพอสมควร เพราะเราต้องขับเคลื่อนคนอีกหลายสิบคนตลอด 6 ชั่วโมงทั้งเช้าบ่าย

สอนเสร็จ ผมไปหา “อาเข้ม” ที่อยู่เชียงใหม่มาสี่สิบกว่าปี ไปนั่งฟังเขาเล่าถึงที่มาที่ไปของ ทวารบาล บ้านเทวาลัย ที่อาเข้มปลุกปั้นมา 15 ปี ก่อนที่จะพาไปกินร้านโอ้กะจู๋ อยู่กันจนถึงร้านปิด

กว่าจะกลับถึงห้องก็ 4 ทุ่มแล้ว รู้ตัวว่ายังไม่ได้เขียนบล็อกแต่ก็คิดไม่ออกว่าจะเขียนอะไร จึงนอนอ้อยอิ่งไถเฟซบุ๊คอยู่เกือบชั่วโมง (สี่ทุ่มคือช่วงที่ willpower อยู่ในขีดต่ำสุดแล้ว จึงมีความเสี่ยงสูงที่จะผลาญเวลาไปกับมือถือ)

แต่เมื่อถึงจุดที่ตัดใจวางมือถือลงได้ ก็เดินไปเปิดกระเป๋าและหยิบโน๊ตบุ๊คขึ้นมาเปิดเครื่องด้วยหัวสมองอันว่างเปล่า

แล้วประโยคนี้จะผ่านเข้ามาในหัว เป็นคำพูดที่ผมเจอบนโปสเตอร์ขนาดใหญ่หน้าฟิตเนสในมาเลเซียเมื่อเดือนที่แล้ว

You can have results or excuses. Not both

จะเอาผลลัพธ์ก็ได้ จะเอาข้อแก้ตัวก็ได้ แต่จะเอาทั้งสองอย่างไม่ได้

มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวที่แก้ตัวเป็น เราจึงเป็นสิ่งมีชีวิตชนิดเดียวที่หลอกตัวเอง

เมื่อหลอกตัวเองได้สนิทใจ ก็เลยไม่ได้ลงมือทำ

เมื่อไม่ได้ลงมือทำ มันก็เลยไม่เกิดผล

เมื่อไม่เกิดผล ความสำเร็จจึงต้องรอคอยเราต่อไป

ข้อแก้ตัวกับความสำเร็จจึงเป็นปรปักษ์กัน

ถ้าคิดอีกมุม เราก็จะได้สูตรความสำเร็จที่เรียบง่ายที่สุดในโลก

แค่อย่ามีข้อแก้ตัวเท่านั้นเอง

---

หนังสือ Thank God It’s Monday ขอบคุณโลกนี้ที่มีงานประจำ พิมพ์ครั้งที่ 3 แล้วนะครับ! หาซื้อได้ที่ซีเอ็ด นายอินทร์ B2S ศูนย์หนังสือจุฬา คิโนะคุนิยะ เอเชียบุ๊คส์ และร้านหนังสือทั่วไปครับ