ผมเพิ่งมาสังเกตตัวเองไม่นานมานี้ว่า เวลาสั่งก๋วยเตี๋ยวหรือข้าวมันไก่ ผมมักจะสั่ง “พิเศษ” เสมอ

พอลองทบทวนว่าเริ่มสั่งพิเศษมาตั้งแต่เมื่อไหร่ ก็จำได้ว่าน่าจะตั้งแต่สมัยมัธยม

ช่วงนั้นคือช่วงที่เรากำลังตื่นเต้นกับการเติบโตของร่างกาย เริ่มสูงแซงหน้าเพื่อนผู้หญิง เริ่มดื่มนมจริงจัง เริ่มหัดเล่นบาสเพราะเชื่อว่ามันจะช่วยให้เราตัวสูงขึ้นไปอีก เป็นช่วงที่เรากินข้าวกินปลาได้มากกว่าวัยประถมอย่างเห็นได้ชัด

เมื่ออยากกินเยอะๆ จะได้โตไวๆ ก็เลยติดนิสัยสั่งอาหารแล้วตามด้วยช้อยส์ “พิเศษ”

เด็กผู้ชายจะหยุดโตตอนอายุ 18 ดังนั้นผมก็หยุดโตมา 25 ปีแล้ว แต่ผมกลับไม่หยุดสั่งพิเศษ คงเพราะเป็นความเคยชิน และคงเพราะกลัวว่าถ้าสั่งธรรมดาแล้วจะไม่อิ่มท้อง

แต่พอผมเริ่มทดลองสั่งแบบธรรมดาดู ก็พบว่าชีวิตไม่ได้เดือดร้อนอะไร แม้มันจะไม่ได้อิ่มแปล้ แต่ก็อิ่มแบบสบายๆ เพราะร่างกายของวัยกลางคนที่ทำงานออฟฟิศและไม่ได้เตะบอลทุกวันไม่ได้ต้องการแคลอรี่เท่าวัยหนุ่มอีกต่อไป

เอาที่จริงปัญหาของคนเราทุกวันนี้มักไม่ได้เกิดจากความขาดแคลน แต่เกิดจากความล้นเกิน

กินเยอะเกินไป เล่นมือถือเยอะเกินไป ทำงานเยอะเกินไป คิดเยอะเกินไป

ดังนั้นถ้าอยากจะมีความบาลานซ์ เราต้องพยายามทำให้น้อยไปนิดนึง แล้วมันจะพอดี

เหมือนที่พระท่านว่า กินอาหารสี่ส่วน ดื่มน้ำอีกหนึ่งส่วน แล้วมันจะอิ่มกำลังดี

และถึงแม้กินไม่เยอะแล้วหิวเร็ว ก็เป็นโอกาสที่จะได้หัดเป็นเพื่อนกับความหิว เพราะเมื่อไหร่ที่ร่างกายเราหิว มันจะสร้าง growth hormone ที่ช่วยคงความหนุ่มสาวเอาไว้ด้วยเช่นกัน

ใครที่รู้ตัวว่าสั่ง “พิเศษชามนึง” มานาน ลองสั่งธรรมดาดูบ้างก็น่าจะดีนะครับ

เมื่อวานนี้ผมกับภรรยาพาพ่อกับแม่ไปกินข้าวเที่ยงเนื่องในโอกาสที่พ่อเพิ่งอายุครบ 75 ปีในสัปดาห์ที่ผ่านมา

เราถ่ายรูปเป็นที่ระลึกไว้หลายช็อต แต่ช็อตที่ชอบที่สุดคือรูปที่ลูกๆ “ปรายฝน” และ “ใกล้รุ่ง” ถ่ายกับคุณปู่คุณย่า

นานๆ จะได้เห็น baby boomers กับ Gen Alpha อยู่ในภาพเดียวกันโดยไม่มีเจนอื่นคั่นกลาง

เมื่อมองดูภาพถ่ายผมก็ตระหนักได้ว่า การที่พ่อแม่ของผมได้กินข้าวพร้อมหน้าพร้อมตากับหลานๆ ถือเป็น luxury อย่างหนึ่ง

เพราะไม่ใช่ทุกคนในวัยผมจะมีโอกาสแบบนี้ บางคนพ่อแม่ไม่อยู่แล้ว บางคนอยากมีลูกแต่มีไม่ได้

กลับถึงบ้านตอนบ่ายๆ ผมนอนอ่านหนังสือแป๊บนึงแล้วผลอยหลับไป ตื่นมาเย็นๆ มองเห็นใกล้รุ่ง เลยเล่นต่อสู้กันเล็กน้อย

มีช่วงหนึ่งที่ผมนอนหงาย ใช้มือและเท้ายกใกล้รุ่งขึ้นทำท่าเครื่องบิน ใกล้รุ่งหัวเราะชอบใจ

ชั่วขณะที่ผมพินิจหน้าใกล้รุ่งที่กำลังเบิกบาน ผมก็ตระหนักได้อีกอย่างหนึ่งว่าช่วงเวลาที่เราจะได้เล่นกันแบบนี้เหลืออีกไม่มากนัก ปลายปีใกล้รุ่งจะอายุครบ 6 ขวบ อีกสามปีเขาก็คงตัวโตเกินกว่าที่ผมจะจับเขาทำท่าเครื่องบินได้ หรือแม้ผมจะยังพอทำไหว ก็ไม่รู้ว่าใกล้รุ่งจะยังอยากเล่นอะไรแบบนี้อยู่รึเปล่า

ผมเคยเขียนเอาไว้ว่า เราจะอยากได้แต่สิ่งที่เรายังไม่มี พอเรามีมันแล้ว เราจะเห็นคุณค่ามันน้อยลง เราจะ take it for granted เพราะคิดว่าจะทำเมื่อไหร่ก็ได้ ขอเอาเวลาไปไล่ล่าสิ่งอื่นก่อน

แต่ของบางอย่างผ่านแล้วผ่านเลย ทั้งพ่อแม่ที่ยังแข็งแรง ทั้งลูกเล็กที่ยังสนุกกับการเล่นกับเรา เมื่อถึงวันที่พ่อแม่ไม่อยู่ หรือวันที่ลูกมีโลกของตัวเอง ต่อให้เรามีเงินเดือนเท่าไหร่ หรือมีทรัพย์สินมากขนาดไหนก็ไม่อาจหาซื้อมันได้อีก

มองดูให้ดีว่าเรามีอะไรเป็นความหรูหราที่แม้คนรวยกว่าเราก็ไม่อาจเข้าถึง

หากเราเห็นคุณค่าและใช้โอกาสอย่างเต็มที่ ก็คงไม่มีอะไรที่ค้างคา และไม่มีอะไรให้เสียดายครับ

บริษัท Google เคยใช้เวลาถึงสองปีเพื่อศึกษาทีมงาน 180 ทีมเพื่อดูว่าการสร้าง “ทีมชั้นยอด” นั้นมีปัจจัยอะไรบ้าง

นี่คือ 5 ปัจจัยที่กูเกิ้ลพบว่ามีความสำคัญมากที่สุด

1. ความพึ่งพาได้ของทุกคนในทีม (dependability) – เราวางใจได้มั้ยว่าทุกคนในทีมจะส่งงานที่มีคุณภาพและตรงเวลา
2. โครงสร้างทีมและความชัดเจน (structure & clarity) – เป้าหมายของทีมและหน้าที่ของแต่ละคนมีความชัดเจนเพียงพอรึเปล่า
3. ความหมายของงาน (meaning of work) – งานนี้มีความหมายกับเราหรือไม่
4. ความสำคัญของงาน (impact) – งานนี้มันมีคุณค่ากับคนอื่นจริงรึเปล่า
5. ความปลอดภัยทางใจ (psychological safety) – เราสบายใจที่จะเสนอมุมมองและพูดในสิ่งที่เราคิดจริงๆ ให้เพื่อนร่วมทีมและหัวหน้าฟังรึเปล่า

ในห้าข้อนี้ ข้อสุดท้ายสำคัญที่สุด

เราน่าจะคุ้นเคยกับบรรยากาศการประชุมที่มีคนพูดอยู่ไม่กี่คน ในขณะที่คนส่วนใหญ่นั่งเงียบ

หรือเราอาจเคยเสนอไอเดียอะไรออกไปแล้วโดนสกัดดาวรุ่ง จนขยาดที่จะนำเสนอความเห็นอะไรอีก

เมื่อมีแต่คนกังวลว่าจะโดนโจมตีหรือดูไม่ฉลาด ทีมจึงเสียโอกาสที่จะได้ความคิดดีๆ และหลากหลาย

หากเราอยากสร้างทีมที่ดีและมีความกล้าหาญ สิ่งแรกที่ต้องทำคือการสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อให้ลูกทีมสบายใจในการแสดงความคิดเห็น

เมื่อรู้สึกปลอดภัย ลูกทีมถึงจะกล้าออกจาก comfort zone เพราะรู้ว่าแม้จะพลาดพลั้งหรือป้ำเป๋อไปบ้าง แต่เขาก็จะยังไม่โดนโจมตี

แต่ถ้าทีมรู้สึกไม่ปลอดภัย การเสนอความคิดอะไรก็คล้ายกับการเข้า war zone ที่อาจโดนยิงร่วงได้ทุกเมื่อ

ถ้าอยากให้พนักงานออกจาก comfort zone ก็ต้องให้เขามี psychological safety เสียก่อนครับ

คนโด มาริเอะ (Marie Kondo) เคยโด่งดังมากเมื่อปี 2015 หลังจากเขียนหนังสือ The Life-Changing Magic of Tidying Up ที่พูดถึงวิธีการจัดบ้านแบบ KonMari จนขายดีไปทั่วโลกและทำให้เธอได้รับการขนานนามเป็นหนึ่งใน 100 บุคคลผู้ทรงอิทธิพลแห่งปีของนิตยสาร TIME

ในปี 2019 เน็ตฟลิกซ์ ได้ปล่อยสารคดีชื่อ “Tidying Up with Marie Kondo” ที่พามาริเอะไปสำรวจบ้านที่รกรุงรังในอเมริกาและให้เธอช่วยจัดบ้านให้

หลังจากคุยกับเจ้าของบ้านจนรับรู้ปัญหาแล้ว สิ่งหนึ่งที่มาริเอะจะทำก่อนเริ่มลงมือจัดบ้าน คือนั่งคุกเข่าลงกับพื้น หลับตา และตั้งจิต โดยเธอจะชวนเจ้าของบ้านทำไปพร้อมๆ กัน

มาริเอะอธิบายว่ามันคือการแนะนำตัวกับบ้าน ขอบคุณที่มันให้เราอาศัยอยู่ จะขออนุญาตจัดบ้านให้เรียบร้อยขึ้น และขอให้บ้านให้ความร่วมมือกับพวกเธอด้วย

แว้บแรกอาจจะรู้สึกจักจี้ ว่าทำไมเราต้องสื่อสารกับสิ่งไม่มีชีวิต แต่เมื่อลองเปิดใจผมว่ามันเป็นอะไรที่งดงามและมีความหมาย เป็นภูมิปัญญาที่น่าเสียดายหากเราไม่คิดจะหยิบมันมาใช้ให้เกิดประโยชน์

วิธีการตั้งจิตที่เราอาจคุ้นเคยขึ้นมาหน่อย คือก่อนที่ศิลปินเบอร์ใหญ่อย่างพี่เบิร์ด พี่ตูน หรือพี่โน้ตอุดมจะขึ้นเวทีที่คนมารอดูหลายพันคน พวกเขามักจะนั่งนิ่งเพื่อรวบรวมสมาธิเสมอ

ผมเลยคิดว่า หากเรานำคอนเซ็ปต์นี้มาประยุกต์ใช้กับการทำงานก็น่าจะได้

ก่อนจะเริ่มทำงานชิ้นไหนที่สำคัญกับเรา แทนที่จะกระโจนลงไปทันที ลองสงบนิ่ง แล้วตั้งจิตอธิษฐาน ส่วนคำอธิษฐานจะเป็นเช่นไรก็ตามแต่อัธยาศัย

อธิษฐานไม่ใช่การขอ แต่มันคือแสดงความตั้งใจอย่างแน่วแน่ว่าจะทำสิ่งนั้นให้สำเร็จ

อธิษฐานจิตก่อนคิดทำงานใหญ่ แล้วลองสังเกตดูว่าพลังงานและความสัมพันธ์ที่เรามีกับงานชิ้นนั้นเปลี่ยนไปอย่างไรครับ