ไม่นานมานี้ Derek Sivers ได้เขียนบทความว่าด้วยสมการแห่งความมั่งคั่ง:

Wealth = Have ÷ Want

ความมั่งคั่ง คือสิ่งที่เรามีหารด้วยความต้องการ

ถ้าเรามี 10 แต่เราต้องการ 100 เราก็เป็นคนจน

ถ้าเรามี 10 แต่เราต้องการ 5 เราก็เป็นคนรวย

ถ้าเรามี 10 แต่เราต้องการ 1 เราก็เป็นคนรวยเอามากๆ

ถ้าชีวิตเพิ่งเริ่มต้น ยังไม่ค่อยมีอะไร ให้ใส่ใจที่ “Have” ก่อน

แต่เมื่อเรามีพอแล้ว ให้กลับมาสำรวจ “Want” ของเราเอง

เพราะการเพิ่มสิ่งที่เรามีนั้นไม่ง่าย ต้องพึ่งพาปัจจัยภายนอกเยอะ

แต่การลดสิ่งที่เราต้องการนั้นเป็น “เกมข้างใน” (inner game) ล้วนๆ

ที่ผ่านมา Derek โฟกัสกับการเพิ่มสิ่งที่เขามี

แต่เดี๋ยวนี้ Derek โฟกัสกับการลดทอนความต้องการของตัวเอง

(สำหรับใครที่ไม่รู้จัก Derek Sivers เป็นผู้ก่อตั้งเว็บ CD Baby และขายธุรกิจไปในราคา 700 ล้านบาท จากนั้นเขาก็ไม่ได้ใส่ใจเรื่องการหาเงิน รายได้จากหนังสือเล่มหลังๆ ที่เขาเขียน Derek จะบริจาคให้การกุศล)

---

อ่านสมการของ Derek แล้วทำให้คิดขึ้นได้ว่า บางทีเราก็จดจ่อหรือจับจดกับตัวแปรบางตัวในสมการมากเกินไป จนหลงลืมไปว่าเรามีโอกาสสร้างความเปลี่ยนแปลงผ่านตัวแปรตัวอื่นๆ ได้มากกว่า

เมื่อสามปีที่แล้ว ผมเขียนถึง The Psychology of Money ของ Morgan Housel ซึ่งผมยกให้เป็นหนังสือเปลี่ยนชีวิตแห่งปี 2021

ข้อความตอนหนึ่งกล่าวไว้ว่า:

ปัจจัยสำคัญที่สุดในการลงทุนคือ “เวลา” ที่เราอยู่ในตลาด

95% ของมูลค่าทรัพย์สินทั้งหมดของ Warren Buffett เพิ่งงอกเงยหลังจากบัฟเฟตต์พ้นวัยเกษียณมาแล้ว

มีนักลงทุนหลายคนที่ทำผลตอบแทนปีต่อปีสูงกว่าบัฟเฟตต์เสียอีก แต่พวกเขาก็ไม่ได้ยิ่งใหญ่เท่าบัฟเฟตต์เพราะไม่ได้ลงทุนมายาวนานเท่า

เพราะ “เวลา” หรือ “t” นั้นคือ “ตัวเลขยกกำลัง” ในสมการผลตอบแทนการลงทุน

ผลตอบแทนต่อปีจะเยอะเท่าไหร่ จึงอาจไม่สำคัญเท่ากับเราอยู่กับมันยาวนานแค่ไหน

หลายคนเอาแต่สนใจผลตอบแทน เห็นการลงทุน A ให้ผลตอบแทน 7% แต่การลงทุน B ให้ผลตอบแทน 30% ต่อปีก็เทใจให้การลงทุน B

แต่ถ้าการลงทุน B เสี่ยงมาก และเรามีโอกาสเจ๊ง เวลาที่เราอยู่ในตลาดก็จะต่ำมาก

สมมติว่า:

การลงทุน A ทำให้เราอยู่ในตลาดได้ 30 ปี
การลงทุน B ทำให้เราอยู่ในตลาดได้แค่ 3 ปีก็ต้องรีบขายทิ้ง

การลงทุน A ให้ผลตอบแทน: 1.07^30 = 7.6 เท่า

การลงทุน B ให้ผลตอบแทน: 1.30^3 = 2.2 เท่า (หรือาจจะเจ๊งก็ได้)

แน่นอนว่าไม่มีคำตอบที่ผิดหรือถูก แล้วแต่ว่าใครจะชอบแบบไหน

ขอแค่ให้ระลึกว่า ผลตอบแทนนั้นเป็นสิ่งที่เราควบคุมได้ยาก เพราะมีปัจจัยเต็มไปหมด แต่เวลาที่เราอยู่ในตลาดนั้นเราควบคุมได้มากกว่า

---

นอกจากเรื่องเงินๆ ทองๆ แล้ว หลักการ “มองหาตัวแปรอื่นในสมการ” ยังใช้ในความสัมพันธ์ได้อีกด้วย

เวลาเรามีปัญหากับคนอื่น ความคิดของเรามักจดจ่อไปที่ “คู่กรณี” ว่าเขาทำผิดอะไร นิสัยอะไรของเขาที่เราไม่ชอบ

แต่อย่าลืมว่าเราเองก็เป็นตัวแปรหนึ่งในสมการเช่นกัน

เหมือนเรื่องเล่าที่ภรรยาบ่นกับสามีหลายวันว่าบ้านข้างๆ ซักผ้าไม่สะอาดแล้วตากเอาไว้

อยู่มาวันหนึ่งผ้าที่ข้างบ้านตากกลับดูสะอาดขึ้นจนภรรยาประหลาดใจ สามีจึงบอกว่า:

“ผ้าข้างบ้านเขาซักสะอาดมาตั้งนานแล้ว เช้านี้ผมแค่เช็ดหน้าต่างบ้านให้บ้านเราเท่านั้นเอง”

ดังนั้น ทุกครั้งที่มีปัญหากับคนอื่น ให้มองว่ามันคือโอกาสในการขัดเกลาตัวเองให้เป็นคนที่มีวุฒิภาวะในความสัมพันธ์มากขึ้น

ทุกผลลัพธ์กอปรไปด้วยหลายเหตุปัจจัย ถ้าพบว่าตัวเองพยายามแก้ตัวแปรใดมาเนิ่นนานแล้วไม่ดีขึ้น ก็ขอให้ถอยออกมาดูให้ดี ว่ามีตัวแปรอื่นที่เราหลงลืมไปหรือเปล่าครับ

ไม่ต้องรีบ แล้วมันจะเร็ว

พี่เอ๋ นิ้วกลมเคยคุยกับลุงคนหนึ่งซึ่งอายุมากแล้ว แต่ยังแข็งแรงและวิ่งเป็นประจำ แถมยังทำเวลาได้ดีมากด้วย

เมื่อพี่เอ๋ถามลุงว่าทำยังไงถึงวิ่งได้เร็วขนาดนี้ คุณลุงตอบว่า ไม่ต้องไปสนใจความเร็วหรอก แค่วิ่งบ่อยๆ เราก็จะแข็งแรง และเมื่อแข็งแรงเราก็จะวิ่งได้เร็วขึ้นเอง

ทำให้ผมนึกถึงคำพูดหนึ่งของฝรั่งที่ว่า Slow is smooth. Smooth is fast.

---

ลูกของผมทั้งสองคนเรียนเปียโน และทุกปลายปีก็จะมีคอนเสิร์ตเล็กๆ ให้พ่อแม่ได้มาดู

เพลงที่ “ใกล้รุ่ง” ลูกชายวัย 7 ขวบของผมจะเล่นช่วงสิ้นเดือนนี้คือ Perfect ของ Ed Sheeran

ใกล้รุ่งเป็นเด็กเรียนรู้เร็ว และชอบอวดหน่อยๆ ว่าตัวเองทำได้เร็ว เช่น วิ่งเร็ว คิดเลขเร็ว ทำการบ้านเร็ว แต่ดันเล่นเพลง Perfect เร็วไปด้วย เวลาซ้อมเพลงนี้ก็จะเล่นเร็วตลอด จนผมต้องคอยบอกให้ช้าลงหน่อย แต่เขาก็ยังเล่นเร็วอยู่ดี

เมื่อปลายเดือนที่แล้ว ผมพาครอบครัวไปเที่ยวเมืองเพิร์ธ ประเทศออสเตรเลีย มีโอกาสได้ฟังวงดนตรีของนักเรียน 4 คน โดยมี 2 คนเล่นไวโอลิน 1 คนเล่นเชลโล และคนสุดท้ายเล่นดับเบิลเบส

หนึ่งในเพลงที่วงนี้เล่นคือเพลง Perfect พอดี ผมเลยบอกให้ใกล้รุ่งตั้งใจฟัง ว่าคนที่เล่นดนตรีเก่งไม่จำเป็นต้องเล่นให้เร็ว แต่ควรเล่นให้พอดีและเข้าถึงอารมณ์

ใกล้รุ่งนั่งฟังเพลงและโยกหัวตามอย่างมีความสุข พอกลับมาเมืองไทยก็สังเกตว่าเขาเล่นเพลงนี้ช้าลงและเพราะขึ้น

---

เช่นเดียวกับหลายบ้านที่พ่อแม่ทำงานทั้งคู่ ผมกับภรรยาให้ลูกเล่นไอแพดช่วงหัวค่ำ โดยมีข้อแม้ว่าต้องซ้อมเปียโนก่อนถึงจะเล่นไอแพดได้

เมื่อช่วงกลางปี ผมลองเพิ่มกฎเข้าไปว่า ก่อนจะเล่นไอแพดให้อ่านหนังสือก่อน โดยให้ “ปรายฝน” ลูกสาวคนโตอ่านวันละ 20 หน้า และให้ใกล้รุ่งอ่านวันละ 10 หน้า ซึ่งพวกเขาก็อ่านกันแค่นั้นจริงๆ ไม่มากไม่น้อยไปกว่านั้น

เผลอแป๊บเดียว ปรายฝนอ่านพ็อกเก็ตบุ๊คจบไปเกิน 10 เล่ม โดยตอนนี้กำลังอ่าน Harry Potter ภาค 4 อยู่ ส่วนใกล้รุ่งก็อ่าน Dragon Masters เล่มบางๆ จบไป 17 เล่มแล้ว

ปีนี้ลูกๆ น่าจะอ่านหนังสือจบมากกว่าผมด้วยซ้ำ

---

อาจจะเพราะเราถูกรายล้อมด้วยวัฒนธรรม life hacks และเรามีแรงขับ (หรือแรงกดดัน) ที่จะประกาศความก้าวหน้า/ความสำเร็จของเราให้คนรอบข้างรับรู้

บางทีเราจึงเร่งรีบเกินไป ใช้ชีวิตตึงเกินไป เพื่อจะบรรลุตัวเลขบางตัวที่ไม่ได้มีความหมายอะไรในตัวมันเอง (arbitrary)

ถ้าเราวางความรู้สึกว่าต้องเร็วกว่าคนอื่น ต้องดีกว่าคนอื่นลงได้ บางทีชีวิตอาจจะเรียบง่ายกว่านี้

ไอน์สไตน์บอกว่า compound interest คือสิ่งมหัศจรรย์อันดับแปดของโลก เราจึงควรใช้มันให้เกิดประโยชน์

และสิ่งสำคัญที่สุดสำหรับ compound interest คือความสม่ำเสมอ ถ้าเราทำมันเรื่อยๆ ทำมันทุกวัน และเป็นคนที่รอได้ ความเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนย่อมตามมา

“Intensity impresses. Consistency transforms.”
-Shane Parrish

ไม่ต้องเก่งกาจเพื่ออวดใคร ขอแค่ทำอย่างสม่ำเสมอเท่านั้น

ไม่ต้องรีบ แล้วมันจะเร็วเองครับ

ปีนี้เป็นปีที่ผมสนใจเรื่องการพัฒนาตัวเองน้อยลงไปพอสมควร แทบไม่ได้อ่านหนังสือหรือฟังพอดแคสต์ในหัวข้อเหล่านี้เลย

คนรอบตัวในโลกโซเชียลยังเขียนเรื่องพัฒนาตัวเองกันค่อนข้างเยอะ มีแนะนำแอปพลิเคชันและเทคนิคต่างๆ เห็นคนไปลงคอร์สและสรุปเรื่องราวที่ได้ฟังจากตัวท็อปในวงการ

ช่วงนี้ผมก็เลยคิดถึงประโยคหนึ่งเป็นพิเศษ เป็นคำของพี่อ้น วรรณิภา ภักดีบุตร ที่เคยเปรยกับผมและเพื่อนอีกสองคนไว้เมื่อปีที่แล้วว่า

“บางทีเรียนมาเยอะๆ ก็เอาไปใช้ไม่ทันเหมือนกันนะ”

---

ผมเพิ่งกลับมาจากเมืองเพิร์ธ ซึ่งอยู่ทางชายฝั่งตะวันตกของประเทศออสเตรเลีย

ทุกครั้งที่ไปเที่ยวต่างประเทศ ผมมักจะแวะเวียนไปร้านหนังสือ สิ่งหนึ่งที่ผมสังเกตเห็นก็คือหนังสือประเภท how-to นั้นมีน้อยมาก ส่วนใหญ่จะเป็นหนังสือนิยาย สุขภาพ การเลี้ยงลูกเสียมากกว่า

ถ้าเรากลับมาดูหนังสือแนว how-to ในบ้านเรา จะเห็นได้ว่าส่วนใหญ่แปลมาจากนักเขียนในอเมริกา ญี่ปุ่น หรือไม่ก็เกาหลีใต้

ทั้งสามประเทศนี้มีความเหมือนกัน คือแม้จะเป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว แต่ผู้คนก็ยังต้องแข่งขันกันสูง ผิดกับยุโรป ออสเตรเลีย-นิวซีแลนด์ ที่เราแทบไม่เคยเห็นหนังสือแนว how-to มาจากนักเขียนสัญชาติเหล่านี้เลย ถ้าจะมีเล่มไหนที่โด่งดังหน่อยในรอบ 2-3 ปีที่ผ่านมาผมก็คิดออกแค่เรื่อง Four Thousand Weeks ที่ผู้เขียนเป็นชาวอังกฤษ แต่เนื้อหาของหนังสือเล่มนี้ก็แตกต่างจากฝั่งอเมริกาอย่างชัดเจน

ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์ และยุโรป น่าจะมี social safety net ที่ดีพอสมควร ประชาชนเลยไม่รู้สึกว่าต้องพยายามเป็นคนที่เก่งขึ้นอยู่ร่ำไป

ผิดกับคนไทย ที่รู้สึกว่าถ้าเราไม่เก่งขึ้น ไม่พัฒนาขึ้นอยู่ตลอดเวลา นั่นคือความเสี่ยงอย่างใหญ่หลวง เพราะเราอาจโดนทิ้งไว้ข้างหลัง

---

ในหนังสือ “Between Hello and Goodbye. ครู่สนทนา” ของคุณจิรเดช โอภาสพันธ์วงศ์ เคยสัมภาษณ์คุณภิญโญเมื่อปี 2560 เอาไว้ว่า

[ถาม]: คุณคิดว่าหนังสือ ปัญญาอนาคต และ ปัญญาอดีต ขายดีมาก มันเกิดจากการตลาดอันแม่นยำหรือคนกำลังโหยหาปัญญาจริงๆ

[ตอบ]: อาจจะเป็นอย่างหลังมากกว่า สินค้าที่ขายดีตามหลักการตลาดคือสิ่งที่คนไม่มี คุณต้องขายสิ่งที่คนอยากได้แต่เขาไม่มี ถ้าพูดอย่างแหลมคม สิ่งนั้นก็คืออนาคต ประเทศนี้ไม่มีอนาคต เวลาคุยกันในวงเหล้า เราก็คุยกันว่าเฮ้ย ประเทศนี้ไม่มีอนาคต ผมเลยขาย future ไง ขายสิ่งที่คนอยากได้แล้วไม่มีในประเทศ ถามว่าแล้วทำไมยังขายได้เรื่อยๆ ก็ตอนนี้มันยังไม่มีอยู่ (หัวเราะ)

---

ที่ปากซอยบ้านผมเป็นห้างโลตัส มีพื้นที่จอดรถมากมาย และมีอาคารหนึ่งชั้นที่เคยเป็นเนอสเซอรี่มาก่อน แต่ก็ถูกทิ้งร้างมานาน

เมื่อประมาณต้นปีนี้ ก็มีกิจการมาเปิดใหม่และคึกคักมาก ระดับต้องพึ่งตำรวจจราจรมาช่วยอำนวยความสะดวกช่วงชั่วโมงเร่งด่วน

กิจการที่ว่าคือโรงเรียนกวดวิชาให้เด็กประถม วันที่โรงเรียนเปิดนี่มีพ่อแม่ผู้ปกครองมาอออยู่หน้าอาคารไม่ต่ำกว่า 50 คน เป็นธุรกิจที่มี demand สูงจริงๆ

เมื่อเดือนที่แล้ว พื้นที่ข่าวในเมืองไทยถูกครอบครองด้วยธุรกิจขายตรงแบบ MLM* ที่มีดาราเป็นพรีเซนเตอร์ แต่มีคนเสียหายมากมาย สุดท้ายจึงนำไปสู่การจับกุมเจ้าของและผู้เกี่ยวข้องจำนวนไม่น้อย

ผมเคยได้เข้าไปฟังธุรกิจขายตรงอยู่หลายเจ้า และได้คำตอบว่าเขาไม่ได้ขายสินค้า สิ่งที่เขาขายจริงๆ คือความฝันว่าวันหนึ่งคนธรรมดาอย่างเราจะมีอิสรภาพทางการเงิน

แม้กิจการที่เป็นข่าวจะถูกจัดการไปแล้ว แต่ผมเชื่อว่าอีกไม่นานก็จะมีกิจการคล้ายๆ กันเกิดขึ้นมาอีก เพราะ “อนาคตที่ดีกว่านี้” เป็นสิ่งที่คนไทยขาดแคลนเสมอ

---

มีอาจารย์คนหนึ่งเคยเล่าเรื่องติดตลกไว้ว่า

นักเรียนเกรด A จะได้ไปเรียนต่อต่างประเทศ กลับมาก็รับราชการและออกกฎหมายและกำกับดูแลความเป็นไปในสังคม

นักเรียนเกรด B มักจะทำธุรกิจ ซึ่งก็ถูกควบคุมโดยกฎหมายและกฎกติกาที่เขียนโดยนักเรียนเกรด A

นักเรียนเกรด C โตมาเป็นนักการเมือง แล้วก็ได้รับเลือกตั้ง/แต่งตั้งมาคุมกระทรวง มีนักเรียนเกรด A เป็นลูกน้อง

ส่วนนักเรียนเกรด D นั้นเป็นหมอดู ที่นักการเมืองเชื่อถือและขอคำปรึกษาอยู่เสมอ

นักเรียนเกรด C และ D จึงคุมประเทศ โดยมีนักเรียนเกรด A และ B ทำงานให้

---

เมื่อประเทศไทยเป็น (เสีย) อย่างนี้ จึงไม่น่าแปลกใจว่าทำไมหนังสือ how-to ถึงขายดี ทำไมโรงเรียนกวดวิชาถึงมีคนเรียนเยอะ และทำไมธุรกิจที่ใช้ความร่ำรวยเป็นจุดขายและคนธรรมดากลายเป็นเหยื่อจึงจะเกิดขึ้นอยู่ร่ำไป

กลับมาที่คำถามที่ว่า เราต้องพัฒนาตัวเองไปถึงเมื่อไหร่

ผมคิดว่าหากชีวิตวัยทำงานของเราเพิ่งเริ่มต้น การมุ่งมั่นพัฒนาตัวเองก็ยังเป็นทางเลือกที่เหมาะสม เราต้องพึ่งพาตัวเองเพราะเราไม่สามารถฝากความหวังไว้กับรัฐบาลได้มากนัก

แต่หากชีวิตของใครเดินทางมาถึงจุดที่โอเคระดับหนึ่ง เราอาจไม่จำเป็นต้องยึดการพัฒนาตัวเองเป็นสรณะ อย่างน้อยก็ไม่ใช่ในความหมายที่คุ้นเคยในหนังสือ how-to ที่เน้นความ productive และสร้างความร่ำรวย

ไม่อย่างนั้นเราจะเสพติดการพัฒนาตัวเอง กว้านซื้อหนังสือ เข้าคอร์ส ฟังพอดแคสต์ โดยที่เราอาจลืมตั้งคำถามเป็นครั้งคราวว่าที่ “เราวิ่ง” อยู่ทั้งหมดนี้นั้นทำไปเพื่ออะไร

และที่สำคัญกว่านั้น คือเรายังต้องการชุดความรู้เหล่านี้อยู่จริงหรือเปล่า คนที่เราติดตามและยึดว่าเป็นไอดอลนั้นเขาอยู่ stage ชีวิตเดียวกับเราหรือไม่ และสิ่งที่เราขาดไปคือความรู้แน่หรือ?

บางที สิ่งที่เราขาดแคลนอาจไม่ใช่ความรู้ แต่คือสติและความกล้า

กล้าที่จะลงมือทำ กล้าที่จะปฏิเสธ กล้าที่จะดูไม่ดี

เมื่อเราหมั่นตั้งคำถามและมีความชัดเจนกับตัวเอง สิ่งที่เราเคยคิดว่าต้องทำมาโดยตลอดอาจไม่ได้สำคัญขนาดนั้นอีกต่อไปครับ

พรสวรรค์มักถูกมองว่าเป็นคำที่สงวนไว้ให้ “คนพิเศษ” เพียงส่วนน้อยในโลกนี้

พรสวรรค์ด้านดนตรี พรสวรรค์ด้านกีฬา พรสวรรค์ด้านวิชาการ เหล่านี้คือบริบทที่เราคุ้นเคยกับคำว่าพรสวรรค์

เราจึงคิดว่าพรสวรรค์เป็นเรื่องไกลตัวและไม่เกี่ยวกับเรา เรารู้แหละว่าโมสาร์ทมีพรสวรรค์ เมสซี่มีพรสวรรค์ ไอน์สไตน์มีพรสวรรค์ แต่คนธรรมดาอย่างเรานั้นไม่ได้มีพรสวรรค์ใดๆ ติดตัวมาหรอก

ผมจึงชอบนิยามของคำว่าพรสวรรค์ที่ Scott Galloway เขียนเอาไว้ในหนังสือ The Algebra of Wealth: A Simple Formula for Financial Security เป็นพิเศษ

เขาบอกว่า พรสวรรค์คืออะไรก็ตามที่เราทำได้ แต่คนอื่นทำไม่ได้หรือไม่ยอมทำ

“Talent is anything you can do that others can’t or won’t”

เมื่อมองผ่านเลนส์นี้ คำว่าพรสวรรค์ก็ดูเป็นสิ่งที่ทุกคนเข้าถึงได้มากกว่าเดิม

ขยัน ประหยัด มักน้อย สันโดษ สังเกตสังกา อดทน รอได้ ไม่อิจฉา มีมุทิตา เป็นคนตลก อารมณ์ดี เล่าเรื่องสนุก เข้ากับคนง่าย ชอบออกกำลังกาย ไม่เครียด ไม่ติดของแบรนด์เนม ไม่แสวงหาการยอมรับ

หลายเรื่องที่กล่าวมา เราอาจทำได้โดยไม่ต้องพยายาม นั่นแสดงว่ามันเป็นพรสวรรค์ของเรา เพราะมีคนจำนวนไม่น้อยที่ทำไม่ได้

Galloway ยังมองว่าพรสวรรค์ไม่ใช่แค่เรื่องความสามารถหรือนิสัยใจคอ แต่ยังหมายรวมไปถึงเรื่องทางกายภาพอีกด้วย

ยกตัวอย่างเช่น การที่เราเป็นคนตัวเล็กก็นับเป็นพรสวรรค์ ถ้าเราเป็นนักกีฬาขี่ม้าแข่ง เพราะม้าแบกคนตัวเล็กย่อมวิ่งได้เร็วกว่าม้าแบกคนตัวใหญ่

เมื่อมองแบบนี้ ความสวยก็เป็นพรสวรรค์ได้เช่นกัน

คนอาจจะมองว่าความสวยไม่น่าจะนับเป็นพรสวรรค์ได้ เพราะไม่เห็นต้อง “ลงมือ” ทำอะไรสักอย่าง ไม่เหมือนนักกีฬาหรือนักดนตรี ที่กว่าจะฝึกปรือขึ้นมาจนมีผลงานเป็นที่ประจักษ์ย่อมต้องอาศัยทั้งพรสวรรค์และความพยายาม

แต่ความสวยนั้นไม่ต้องใช้ความพยายามจริงหรือ?

ผมว่าความสวยความหล่อไม่ใช่สิ่งที่ได้มาง่ายๆ โอเคว่าอย่างน้อยพื้นฐานหน้าตาต้องไม่ขี้เหร่ แต่มันก็ยังมีองค์ประกอบอื่นๆ อีกเช่นการดูแลสุขภาพ วินัยในการกินและดื่ม การแต่งตัว บุคลิก วิธีพูดจา ของเหล่านี้ไม่ใช่สิ่งที่ทุกคนทำได้หรือยอมทำ เพราะสิ่งเหล่านี้ต้องอาศัยความพยายามและการเอาใจใส่อย่างสม่ำเสมอ

เราเห็นศิลปินหรือนักแสดงบางคนที่อยู่ในวงการมานานแต่ก็ยังดูดีอยู่ ในขณะที่ดาราร่วมรุ่นพากันโรยราไปหมดแล้ว การที่เขายืนระยะมาได้ขนาดนี้ไม่ใช่ลูกฟลุกแน่นอน

ใครที่เคยคิดว่าตัวเองไม่มีพรสวรรค์ ลองถามตัวเองอีกทีว่าเรามีข้อดีอะไรที่เราเคยมองข้ามไป (และเพราะว่าเรามีมันมาแต่ไหนแต่ไร เราจึงนึกว่าเป็นเรื่องธรรมดา ทั้งที่จริงแล้วมีหลายคนที่อยากมีอย่างเรา แต่เขาทำไม่ได้)

อะไรที่เราทำได้ แต่คนอื่นทำไม่ได้หรือไม่ยอมทำ

อะไรที่เราเป็น แต่คนอื่นเป็นไม่ได้หรือไม่ยอมเป็น

หาพรสวรรค์ของเราให้เจอ แล้วใช้พรสวรรค์นั้นสร้างคุณค่าให้กับตัวเราเองและของคนรอบข้างกันครับ