จะจ่ายตอนนี้หรือจะจ่ายทีหลัง

“ผึ้ง” ภรรยาของผมนอนหลับไม่ค่อยสนิทมาหลายวัน เพราะเมื่อวานต้อง present เรื่องแผนการปี 2022 ให้กับ key leaders ที่ทำงาน ผึ้งเลยตื่นตั้งแต่หัวรุ่งมานั่งทำสไลด์ตั้งแต่ช่วงสุดสัปดาห์ แก้แล้วแก้อีกจนสไลด์เสร็จเรียบร้อยเมื่อวานตอนเช้าก่อนจะไปส่งปรายฝนกับใกล้รุ่งที่โรงเรียน

ผมเตือนผึ้งว่าอย่าลืมซ้อมด้วยนะ ผึ้งบอกว่าได้ เดี๋ยวซ้อมในรถตอนขากลับจากส่งลูกๆ ก็แล้วกัน

---

ระหว่างขับรถไปส่งลูกๆ “ปรายฝน” ลูกสาวคนโตดูหน้าตาหงอยๆ

ปรายฝนพูดขึ้นมาเบาๆ ว่า

“พอถึงโรงเรียนแล้ว แด๊ดดี้เอาสมุดการบ้านออกจากกระเป๋าแล้วเอากลับบ้านไปได้มั้ย ปรายฝนไม่ได้ทำการบ้านมา ปรายฝนกลัวโดนคุณครูว่า”

“แล้วปรายฝนจะบอกคุณครูว่ายังไงเหรอ”

“…”

“ปรายฝนจะบอกคุณครูว่าปรายฝนลืมเอาสมุดการบ้านมาเหรอ”

“…”

การบอกว่าลืมเอาสมุดการบ้านมา ทั้งๆ ที่จริงๆ แล้วไม่ได้ลืม เป็นปัญหาที่ใหญ่มาก เพราะจะเป็นการปลูกฝังนิสัยที่ผิดให้กับลูก

ปรายฝนบอกว่า ปรายฝนจะบอกคุณครูตรงๆ ว่าไม่ได้ทำการบ้านมา แต่น้ำเสียงก็ดูไม่มั่นใจนัก ผมกับผึ้งมองว่ายังไงก็ควรติดสมุดการบ้านไปนั่นแหละ เผื่อคุณครูสั่งการบ้านใหม่ จะได้รู้เรื่องว่าต้องทำหน้าไหนบ้าง

ไปส่งถึงหน้าโรงเรียน ปรายฝนก็ไม่ยอมเดินเข้าประตู น้ำตาไหล กังวลเรื่องสมุดการบ้านเล่มนี้ “ใกล้รุ่ง” น้องชายก็ยืนรอเก้ๆ กังๆ ว่าเมื่อไหร่เจ่เจ้จะยอมเดินไปกับเขาเสียที

ผมบอกปรายฝนว่า ตอนเด็กๆ แด๊ดดี้ก็เคยไม่ทำการบ้านเหมือนกัน เด็กทุกคนก็ชอบเล่นมากกว่าทำการบ้านอยู่แล้ว แต่พอโดนคุณครูดุ แล้วเราไม่อยากโดนดุอีก คราวหน้าเราก็จะได้ตั้งใจรีบทำการบ้านให้เสร็จก่อนไปเล่น ไม่ใช่เอาแต่เล่นแล้วต้องมานั่งกังวลอยู่แบบนี้

ต้องกล่อมอยู่ร่วม 10 นาที ปรายฝนถึงยอมเดินเข้าประตูไป

---

ส่งปรายฝนเสร็จ ระหว่างเดินกลับไปที่รถ ผมโทรไปร้านหมูปิ้งหน้าปากซอยให้เขาเตรียมของไว้ให้ ขากลับจะได้แวะรับได้เลย

“หมูปิ้ง 8 ไม้ ข้าวเหนียว 2 ถุงครับ”

“หมูจะเอาแบบติดมันหรือไม่ติดมันครับ” คนขายถาม

ผมชะงักไปชั่วขณะนึง ผลตรวจสุขภาพตอนปลายปีบอกว่าค่า LDL ยังคงสูงขึ้นต่อเนื่อง แล้วผมก็ตอบไปว่า

“เอาแบบติดมันครับ”

---

ระหว่างนั่งรถกลับ ผมหันไปถามผึ้งว่าจะซ้อมกันรึยัง เห็นส่งสไลด์เข้าไลน์มือถือตัวเองแล้วนี่ เดี๋ยวสิบโมงก็เริ่มประชุมแล้วไม่ใช่เหรอ

ผึ้งก็เขิน ไม่ยอมซ้อมให้ผมฟัง จนกลับถึงบ้าน กินหมูปิ้งจะเสร็จแล้ว พอถามว่าจะซ้อมมั้ย ก็ยังบ่ายเบี่ยง

ผมเลยบอกกับผึ้งว่า ผมได้หัวข้อเขียนบล็อกแล้ว – “จะจ่ายตอนนี้หรือจะจ่ายทีหลัง”

ถ้าไม่จ่ายด้วยการทำการบ้าน ก็ต้องจ่ายด้วยความกังวลว่าจะโดนครูดุรึเปล่า

ถ้าไม่จ่ายด้วยการซ้อมพรีเซนต์ ก็ต้องจ่ายด้วยการพูดอย่างขัดข้องตอนพรีเซนต์จริง

ถ้าไม่จ่ายด้วยการกินอาหารที่มีประโยชน์ ก็ต้องจ่ายด้วยค่า LDL ที่สูงขึ้น

(พูดจบผมก็หยิบหมูปิ้งติดมันไม้สุดท้ายขึ้นมากิน)

ผมก็เลยเสนอว่า ไหนๆ ก็จะพรีเซนต์ผ่าน Google Meet อยู่แล้ว งั้นไม่ต้องซ้อมกันต่อหน้ากันก็ได้ ซ้อมแบบผ่าน Google Meet นี่แหละ แล้วเดี๋ยวผมปิดกล้องปิดเสียง ผึ้งจะได้ไม่เขิน

ก็เลยได้ซ้อมใหญ่กันหนึ่งครั้ง และผมก็จดสิ่งที่อยากให้ปรับเอาไปบอกเขา และการพรีเซนต์ของผึ้งก็ผ่านไปได้ด้วยดี

---

ทุกอย่างในชีวิตมีราคาที่เราต้องจ่าย

แต่นิสัยที่แก้ไม่หายของคนเรา คืออยากใช้ให้มากที่สุด และจ่ายให้น้อยที่สุดหรือช้าที่สุด หรือถ้าเป็นไปได้ก็แอบหวังว่าจะไม่ต้องจ่ายเลย

มันทำให้ผมนึกถึงคำพูดของ Jordan Peterson ผู้เขียนหนังสือ 12 Rules for Life:

“Nobody gets away with anything. Ever.”

ต่อให้เราพยายามหลีกเลี่ยงแค่ไหน สุดท้ายเราก็ต้องจ่ายอยู่ดี แม้บางอย่างจะกินเวลาเป็นสิบปี

ถ้าตอนเด็กไม่จ่ายด้วยการตั้งใจเรียน ตอนโตก็ต้องจ่ายด้วยการยอมเหนื่อยและออกแรงมากกว่าคนที่เขามีความรู้แน่นอยู่แล้ว

ถ้าไม่จ่ายด้วยการดูแลสุขภาพตอนหนุ่มสาว ก็ต้องจ่ายด้วยการวิ่งเข้า-ออกโรงพยาบาลในวัยกลางคนและวัยชรา

ถ้าไม่จ่ายด้วยการให้เวลากับลูก ก็ต้องจ่ายด้วยความห่างเหินที่ลูกมีกับเราเมื่อเขาโตเป็นผู้ใหญ่

ถ้าไม่จ่ายด้วยการทำสิ่งที่ถูกต้องทั้งต่อหน้าและลับหลัง ก็ต้องจ่ายด้วยการถูกจับได้ไม่วันใดก็วันหนึ่ง (โดยเฉพาะตอนที่เราย่ามใจว่าจะไม่มีทางถูกจับได้)

ประเด็นสำคัญก็คือ การจ่ายทีหลังนั้นมักมี “ดอกเบี้ย” และหลายครั้งก็เป็นดอกเบี้ยแบบทบต้นทบดอกด้วย

การไม่ยอมจ่ายตอนนี้ ก็คือการผลักภาระให้กับตัวเองในอนาคต ซึ่งในวันนั้นสติปัญญาของเราอาจไม่แหลมคมเท่าตอนนี้ ร่างกายอาจไม่แข็งแรงเท่าตอนนี้ แต่ดันต้องมาแบกรับภาระที่ตัวเราในอดีตได้ก่อเอาไว้

Nobody gets away with anything. Ever.

ทุกอย่างในชีวิตมีราคาที่เราต้องจ่าย

จะยอมจ่ายตอนนี้ หรือจะยอมจ่ายทีหลังเท่านั้นเอง

2 ชั่วโมงสุดท้ายก่อนเข้านอนเราทำอะไรบ้าง

ถ้าเราใช้เวลาไปกับการทำงานบนแล็ปท็อป ดูทีวี ไถมือถือ กินอาหารตอนดึกๆ เราก็จะนอนหลับไม่สนิท ทำให้วันต่อมาไม่สดใส ทำงานได้ไม่เต็มที่ และถ้าทำอย่างนี้ติดต่อกันเป็นนิสัย สุขภาพและผลงานของเราก็จะแย่ลงเรื่อยๆ

แต่ถ้าเราใช้ 2 ชั่วโมงนี้ไปกับการผ่อนคลายอย่างเต็มที่ ฟังเพลง อ่านหนังสือที่เราชอบ กลับมาอยู่กับลมหายใจ พูดคุยกับคนที่เรารัก มันก็จะเป็นการรีเซ็ตร่างกายและจิตใจอย่างสมบูรณ์ ทำให้มีแรงที่จะลุยงานในวันต่อมา

2 ชั่วโมงหลังตื่นนอนเราทำอะไรบ้าง

ถ้าเราเล่นมือถือ ดูข่าว เราก็จะมีเรื่องราวเข้ามาในหัวเต็มไปหมด รู้ตัวอีกทีก็สายและต้องรีบอาบน้ำ ทานข้าว มานั่งเฝ้าจอแบบใจไม่อยู่กับเนื้อกับตัว

แต่ถ้าเราใช้เวลาไปกับการออกกำลังกายยามเช้า ทำโปรเจ็คที่สำคัญกับเราในระยะยาว วางแผนสำหรับชีวิตและการทำงาน เราก็จะมีร่างกายที่แข็งแรง เขยิบเข้าใกล้เป้าหมาย และสามารถทำหน้าที่ของเราได้อย่างมีทิศทางและเต็มประสิทธิภาพ

ว่ากันว่า 2 ชั่วโมงหลังตื่นนอนคือเวลาทองของสมอง ดังนั้นเราควรเก็บเกี่ยวประโยชน์จากมันให้คุ้มค่าที่สุด

2 ชั่วโมงก่อนนอน กับ 2 ชั่วโมงหลังตื่น คือ 4 ชั่วโมงที่จะเปลี่ยนชีวิตเราได้

แม้จะดูเล็กน้อย แต่หากเราดีขึ้นเพียงวันละ 0.1% ภายใน 1 ปีเราจะดีขึ้นถึง 44% และหากเราแย่ลงแค่วันละ 0.1% ภายใน 1 ปีเราจะแย่ลงถึง 30%

ใช้ 4 ชั่วโมงนี้อย่างมีสตินะครับ

---

ขอบคุณประกายความคิดจากหนังสือ สกิลขั้นเทพของนักบริหารเวลาที่รู้ใจสมอง โดย ชิอน คาบาซาวะ

โลกอินเทอร์เน็ตจะมีสิ่งที่เรียกว่า 90-9-1 Rule

90% จะเป็นแค่คนอ่าน (consumers)

9% จะเป็นคนคอมเมนท์ (contributors)

1% จะเป็นผู้สร้างคอนเทนท์ (creators)

ตัวเลขนี้อาจจะเหวี่ยงขึ้นหรือลงแล้วแต่ว่าอยู่บนแพลตฟอร์มไหน แต่ consumers จะมากกว่า contributors และ contributors จะมากกว่า creators เสมอ

ซึ่งสัดส่วนเช่นนี้มีมุมที่น่าสนใจอยู่หลายประการ

1. “กระแส” ที่เราคิดว่า “ป๊อปปูลาร์” นั้นมาจากคนส่วนน้อย นั่นก็คือ creators และ contributors รวมกันแล้วไม่เกิน 10% เวลาข่าวลงว่า “ชาวเน็ต” อย่างนั้น ชาวเน็ตอย่างนี้ ก็ล้วนมาจากคนแค่ 10% นี้เท่านั้น

2. Creators คือที่ได้ประโยชน์จากแพลตฟอร์มต่างๆ อย่างแท้จริง เพราะใช้สื่อฟรีเพื่อ reach คนนับหมื่นนับแสน และสร้าง personal branding ที่ทรงพลังและจะติดตัวเขาไปตลอด

3. Consumers & Contributors ไม่ใช่แค่ users แต่เป็น “สินค้า” ที่แพลตฟอร์มเอาไปขายให้กับบริษัทต่างๆ ที่อยากลงโฆษณาให้คนกลุ่มนี้อ่าน แถมยังมีมากถึง 99% ของผู้ใช้งานทั้งหมดเสียด้วย

4. ถ้าเราอยากเป็น Top 1% ของคนในอินเทอร์เน็ต เราก็แค่ต้องลุกขึ้นมาเป็น creator เท่านั้นเอง ต่อให้มีคนตามแค่หลักร้อยหรือหลักพัน เราก็เป็น Top 1% เรียบร้อยแล้ว

จึงอยากเชิญชวนให้ผู้อ่านบล็อกนี้ลองมาเป็น creators กันครับ เราไม่รู้หรอกว่าสร้าง content มาแล้วจะมีคนอยากตามหรือไม่ เราก็เลยหลีกเลี่ยงมันตลอดมา

แต่การลงมือทำไม่ได้เสียอะไรนอกจากเรื่องเวลา และยิ่งถ้ามันเป็นการทำสิ่งที่เราเชื่อด้วย การลงแรงนั้นย่อมจะไม่สูญเปล่า

และเราจะได้อะไรกลับคืนมามากกว่ายอด followers แน่นอนครับ

คนเราทุกคนย่อมเคยทำผิดพลาดมาบ้างไม่มากก็น้อย ซึ่งบางข้อผิดพลาดเราก็อายและไม่ค่อยอยากยอมรับมันเท่าไหร่

แต่ถ้าเราไม่รับผิดชอบ ทำเป็นไม่รู้ไม่ชี้ หรือแก้ตัวแบบสีข้างถลอก นั่นคือการ “ผิดซ้อนผิด”

เพราะนอกจากจะไม่ทำให้สถานการณ์ดีขึ้นแล้ว ยังทำให้เราสูญเสียศรัทธาจากคนรอบข้าง และที่สำคัญกว่านั้นคือเราจะสูญเสียศรัทธาในตัวเอง

ผิดครั้งแรกนั้นเป็นครู และพอเข้าใจได้

ส่วนผิดซ้อนผิดนั้นเป็นเนื้อร้าย ควรตัดมันออกไปจากชีวิตครับ

Wilbur Wright และ Orville Wright เป็นผู้สร้างเครื่องบินลำแรกของโลก

เที่ยวบินแรกในประวัติศาสตร์เกิดขึ้นเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 17 ธันวาคม 1903 ในเมืองเล็กๆ ชื่อ Kitty Hawk รัฐนอร์ธ แคโรไลนา

เราคงคิดว่า สิ่งประดิษฐ์ที่ทำให้มนุษย์เดินดินกลายเป็นนกเหินเวหา ย่อมจะทำให้สองพี่น้องกลายเป็นคนดังชั่วข้ามคืน

แต่ความจริงหาเป็นเช่นนั้นไม่ หากคุณอ่านหนังสือพิมพ์ The New York Times ในวันที่ 18 ธันวาคม 1903 คุณจะไม่เห็นข่าวเครื่องบินของตระกูลไรท์เลย

วันที่ 19, 20, 21 ธันวาคมก็เช่นกัน ไม่มีนักข่าวคนไหนเขียนถึงเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ครั้งนี้แม้แต่ย่อหน้าเดียว

ผ่านไป 5 วันก็แล้ว 5 สัปดาห์ก็แล้ว 5 เดือนก็แล้ว ความสำเร็จของสองพี่น้องตระกูลไรท์ก็ยังคงไม่มีใครกล่าวถึง

ต้องใช้เวลาเกือบ 5 ปี คือเดือนพฤษภาคมปี 1908 กว่าที่จะมีนักข่าวถูกส่งไปสังเกตการณ์การทดสอบเครื่องบินของสองพี่น้อง และทำให้ทั้งวิลเบอร์และออร์วิลเริ่มเป็นที่รู้จัก

ลองคิดภาพว่าเราคิดค้นอะไรที่มันจะเปลี่ยนโลกได้ แต่ไม่มีใครเห็นและให้คุณค่ามันเลยเป็นเวลาเกือบ 5 ปี…

รอคอยมาเนิ่นนานจนถึงวันที่มีคนเห็นคุณค่า เรื่องราวมันควรจะ Happy Ending แต่ปรากฎว่าวิบากของสองพี่น้องยังไม่จบ

แม้ว่าโลกจะเริ่มเข้าใจศักยภาพของการบิน แต่สองพี่น้องตระกูลไรท์แทบไม่ได้ร่ำรวยขึ้น แถมยังกลายเป็นคน “ตกยุค” ไปเสียด้วยซ้ำ

เพราะในขณะที่คู่แข่งเริ่มเรียนรู้และพัฒนาเครื่องบินให้ดีขึ้นเรื่อยๆ สองพี่น้องตระกูลไรท์กลับใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการฟ้องร้องคู่แข่งในข้อหาละเมิดสิทธิบัตร

ในปี 1916 ออร์วิลเรียกร้องว่า ใครก็ตามที่ผลิตเครื่องบินไม่ว่าที่ใดบนโลกใบนี้ จะต้องจ่ายค่าลิขสิทธิ์ให้เขาลำละ $10,000 (ถ้าคิดเป็นค่าเงินปัจจุบันก็คือ $250,000 หรือ 8.5 ล้านบาท) ซึ่งแพงเกินกว่าที่ผู้สร้างเครื่องบินสมัยนั้นจะจ่ายไหว คู่แข่งทั้งในฝรั่งเศสและเยอรมันนีจึงต่างเพิกเฉยต่อข้อเรียกร้องนี้

สองพี่น้องตระกูลไรท์ใช้เวลาไปกับการขึ้นโรงขึ้นศาล ขณะที่คู่แข่งใช้เวลาไปกับการออกแบบเครื่องบินที่ดีกว่าเดิม

กว่าคดีความทั้งหลายจะสิ้นสุด เครื่องบินของสองพี่น้องตระกูลไรท์ก็ล้าหลังจนไม่สามารถแข่งขันกับใครได้อีกต่อไป

เรื่องราวของสองพี่น้องตระกูลไรท์ให้บทเรียนกับเราอย่างน้อยสามข้อ

หนึ่ง แม้ว่าเราจะทำสิ่งที่เจ๋งสุดยอด แต่ถ้ามันมาก่อนกาล เราก็อาจจะไม่ได้รับผลตอบแทนอย่างที่ควรจะเป็น เหมือนแวนโก๊ะที่ตายไปอย่างคนยากจน เหมือนพี่น้องตระกูลไรท์ที่ไม่มีใครพูดถึงเป็นเวลาเกือบห้าปี

สอง แม้ว่าเราจะเป็น “ผู้บุกเบิก” แต่ถ้าเราไม่ได้รักษาความเป็น “ที่หนึ่ง” เอาไว้ เราก็อาจถูกคลื่นลูกใหม่แซงได้เสมอ

และสาม อย่าปล่อยให้ “การเอาชนะ” และ “การเป็นคนถูก” เข้าครอบงำจนลืมไปว่าสิ่งที่สำคัญคืออะไรครับ

---

ขอบคุณข้อมูลจากบล็อก Collaborative Fund by Morgan Housel: When You Change the World and No One Notices and Dangerous Feelings