ปลายสัปดาห์ที่แล้ว ระหว่างที่ “ใกล้รุ่ง” ลูกชายวัยเกือบ 8 ขวบ กำลังนั่งทำการบ้านเลขอยู่ เขาก็ทักขึ้นมาถามผมว่า

“แด๊ดดี้ GPA คืออะไรครับ?”

“GPA คือตัวบ่งบอกว่าเราเรียนได้ดีแค่ไหน คะแนนเต็มคือ 4.0”

“แล้วมีคนได้ GPA 0 บ้างมั้ย?”

“ก็ยากนะ ปกติได้ 1.5 นี่ก็ถือว่าต่ำมากๆ แล้ว ส่วนใหญ่จะให้เรียนใหม่”

“แล้วแด๊ดดี้คิดว่าใกล้รุ่งน่าจะได้ GPA เท่าไหร่”

“คิดว่าน่าจะถึง 3.5 ได้นะ”

“ทำไมล่ะครับ?”

“เพราะใกล้รุ่งมีศักยภาพที่จะทำได้ไง”

แล้วใกล้รุ่งก็กลับไปนั่งทำการบ้านเลขต่อ

ผ่านไป 2-3 นาที ใกล้รุ่งหันมาถามเพิ่มว่า

“ถ้าใกล้รุ่งได้ GPA ไม่ถึง 3.5 แด๊ดดี้จะผิดหวังรึเปล่า?”

ผมคิดในใจว่าดีจังเลยที่ถาม เกือบไปแล้ว

“ทำไมต้องผิดหวังด้วยล่ะ การได้ GPA สูงๆ ไม่ได้สำคัญขนาดนั้นหรอก ที่สำคัญกับแด๊ดดี้มากกว่าคือใกล้รุ่งเป็นคนดีรึเปล่า และถึงยังไงแด๊ดดี้ก็รักใกล้รุ่งเสมออยู่แล้ว”

ใกล้รุ่งพยักหน้าหงึกๆ เหมือนจะเข้าใจ แล้วก้มลงทำการบ้านต่อ เป็นอันจบบทสนทนา

---

หลายปีที่แล้ว ผมเคยอ่านเจอคุณแม่คนหนึ่งเล่าว่า

“I always love my children, but I don’t always like them.”

ตอนที่อ่านตอนนั้นไม่ค่อยเข้าใจเท่าไหร่ แต่ตอนนี้ผมคิดว่าผมเข้าใจแล้ว

ว่าความรักของพ่อแม่นั้นไม่มีเงื่อนไข อย่างน้อยก็สำหรับพ่อแม่จำนวนหนึ่ง

แต่เราต้องระวังไม่ให้ความรักที่มีมากมายนั้นไปทำให้เรากลัวว่าเขาจะไม่รักเราด้วย

เพราะถ้าเรากลัวว่าลูกจะไม่รักเรา เราอาจเผลอตามใจลูกเกินพอดี

มันจึงมีคำพูดเตือนสติพ่อแม่ว่า “ลูกเราไม่ได้น่ารักสำหรับทุกคน”

ผมกับเพื่อนๆ เคยนั่งคุยกับ “พี่อ้น” วรรณิภา ภักดีบุตร และ “พี่วู้ดดี้” ธนพล ศิริธนชัย เรื่องการส่งลูกเรียนโรงเรียนไทยกับโรงเรียนอินเตอร์

พี่วู้ดดี้บอกว่า สิ่งสำคัญที่พ่อแม่ต้องสอน คือความกตัญญูรู้คุณ สัมมาคารวะ และความอ่อนน้อมถ่อมตน เพราะสิ่งเหล่านี้โรงเรียนไม่ค่อยสอน แต่สำคัญมากสำหรับการอยู่และเติบโตในสังคมไทย

ลูกผมเรียนโรงเรียนอินเตอร์เล็กๆ แถวบ้าน พูดภาษาอังกฤษกันตลอด ทำให้บางทีเวลาพูดไทยจะไม่ค่อยมีหางเสียง จึงเป็นสิ่งที่ผมกับภรรยาต้องคอยเตือนตลอดว่า พูดอะไรให้ลงท้ายด้วย “ครับ/คะ/ค่ะ” ถ้าจะขออะไรเป็นภาษาอังกฤษต้องมีคำว่า “please” เสมอ เวลาเจอผู้ใหญ่ให้ยกมือไหว้โดยที่แด๊ดดี้มัมมี่ไม่ต้องคอยบอก และเวลาได้รับความช่วยเหลือจากใครก็ยกมือไหว้ขอบคุณเขา สิ่งเหล่านี้ถ้าเราทำจนเป็นนิสัยตั้งแต่เด็ก จะทำให้คนรอบข้างเอ็นดู ไปที่ไหนก็จะมีแต่คนชอบ

เหมือนหนึ่งในกฎ 12 ข้อที่ใช้ได้ทั้งชีวิตของ Jordan Peterson (12 Rules for Life)

“Do not let your children do anything that makes you dislike them.”

อย่าปล่อยให้ลูก ๆ ทำสิ่งที่จะทำให้เรา (หรือใครก็ตาม) ไม่ชอบเขา

แน่นอนว่าเราไม่สามารถทำให้ทุกคนชอบลูกเราได้ แต่อย่างน้อยที่สุดเราไม่ควรปล่อยปละละเลย (หรือกลัวลูกไม่รัก) จนลูกมีนิสัยบางอย่างที่ทำให้เราไม่ชอบเขา

สุดท้ายแล้วเราอยากให้ลูกมีอนาคตที่ดี มีความสัมพันธ์ที่ดี มีชีวิตที่ดีแม้ในวันที่เราไม่ได้อยู่ตรงนั้นกับเขาแล้ว

รักลูกไม่ควรมีเงื่อนไข แต่การชอบลูกควรมีเงื่อนไขครับ