เมื่อวานนี้ผมมี One on One กับน้องๆ ในทีม

หลายคนพูดเป็นเสียงเดียวกันว่าช่วงนี้งานเยอะและซับซ้อนขึ้น ซึ่งก็สอดคล้องกับ stage ขององค์กรที่กำลังริเริ่มทำอะไรหลายอย่างที่ไม่เคยทำ

ผมบอกน้องบางคนที่เพิ่งทำงานปีแรกว่า การได้เจองานยากๆ คือทักษะที่จะติดตัวเราไป และมันจะทำให้เราเก่งกว่าเพื่อนรุ่นเดียวกันเพราะเรามีโอกาสได้ทำอะไรที่ลึกกว่า-ซับซ้อนกว่า

ตอนหัวค่ำหลังเลิกงานแล้ว ผมเพิ่งคิดขึ้นได้ว่า การทำงานยากไม่ใช่แค่ทำให้เราเก่งขึ้นอย่างเดียว แต่มันคือโอกาสในการ Up ค่าตัวด้วย

ไม่ใช่ค่าตัวในวันนี้ แต่เป็นค่าตัวในวันข้างหน้า

สำหรับพนักงานประจำที่อยู่ในธุรกิจที่ดีและในองค์กรที่เหมาะสม เงินเดือนของเขามักจะสะท้อนคุณค่าที่เขาสร้างได้และความรับผิดชอบที่เขาต้องแบกรับ แม้จะไม่ได้แฟร์ 100% แต่ผมเชื่อว่ามันคือความจริงสำหรับคนส่วนใหญ่

ยกตัวอย่างให้พอเห็นภาพ (แต่อย่าจริงจัง) เกมออนไลน์มักจะมีอยู่ประมาณ 5 ระดับ

1. Noob (Newbie)
2. Beginner
3. Pro
4. Hacker
5. God

สมมติเราเป็นพนักงานจูเนียร์ เงินเดือน 20,000 บาท และมีโอกาสได้จับงาน 3 ระดับ

Noob งานง่าย = 1 XP

Beginner งานธรรมดา = 10 XP

Pro งานยาก = 100 XP

สมมติปีนี้เราทำงาน Noob เสร็จ 500 ชิ้น งาน Beginner เสร็จ 100 ชิ้น และงาน Pro เสร็จ 5 ชิ้น

เราจะเก็บค่า XP ได้ทั้งหมด 5001 + 10010 + 5*100 = 2,000 XP

สมมติว่าแต่ละ XP เอาไปแลกค่าตัวได้ 1 บาท

2,000 XP = 2,000 บาท ปีหน้าเราก็มีโอกาสจะขึ้นเงินเดือนจาก 20,000 บาท เป็น 22,000 บาท

แต่ถ้าเราทำแต่งาน Noob อย่างเดียว 1,000 ชิ้น ไม่ได้ทำงาน Beginner หรืองาน Pro เลย เราจะเก็บได้แค่ 1,000 XP เงินเดือนก็จะได้ขึ้นแค่ 1,000 บาทเป็น 21,000 บาท

แน่นอนว่าโลกไม่ได้ตรงไปตรงมาขนาดนั้น บางทีเรารู้สึกว่าทำงาน Pro ไปตั้งหลายชิ้นแต่เงินเดือนแทบไม่ขยับ อาจจะเพราะว่าที่ทำงานปัจจุบันเค้ามีวิธีคิดค่า XP ไม่ปกติ หรือไม่เราก็เข้าใจผิดไปเองว่างานของเราเป็น Pro ทั้งที่จริงแล้วมันเป็นแค่ Noob สำหรับองค์กร

แต่สำหรับคนที่ทำงาน Pro (จริงๆ) เสร็จหลายชิ้น เงินเดือนเขาก็จะโตแบบก้าวกระโดด ได้รับการโปรโมต และได้รับโอกาสจับงานที่เลเว่ลสูงขึ้นไปอีก

Hacker งานยาก สำคัญ และอิมแพ็คทั้งแผนก = 1,000 XP

God งานที่อิมแพ็คทั้งองค์กร = 10,000 XP

คนที่ได้จับงานระดับนี้และทำมันสำเร็จ จึงได้ปรับเงินเดือนปีละหลายพันบาทหรือแม้กระทั่งหลายหมื่นบาท

ถ้าอ่านถึงตรงนี้ใครจะไม่ซื้อไอเดียก็ไม่เป็นไร เพราะทุกคนมีประสบการณ์ต่างกัน “ความจริง” ของแต่ละคนจึงไม่เหมือนกัน

แต่ถ้าใครคิดว่าพอเข้าเค้า ก็น่าจะได้ข้อสรุปประมาณนี้

• หางานที่หัวหน้าและบริษัทให้คุณค่ากับคนทำงานดี
• หาโอกาสให้ตัวเองได้ทำงานยากระดับ Pro/Hacker/God บ่อยๆ
• สะสมค่า XP ซึ่งเปรียบเสมือน “พลังงานศักย์ของเงินเดือน” เอาไว้

ถ้ายังไม่สามารถนำ XP ไป “ขึ้นเงิน” ได้วันนี้ก็ไม่เป็นไร เพราะค่า XP จะอยู่กับเราไปตลอด เมื่อโอกาสมา XP ก็จะตอบแทนเราอย่างเหมาะสม

แต่ถ้าวันๆ เราทำแต่งาน Noob และงาน Beginner ค่า XP เราย่อมต่ำ และรายได้อาจโตไม่ทันค่าครองชีพและความคาดหวังของคนรอบข้าง

Benjamin Graham อาจารย์ของ Warren Buffet เคยกล่าวไว้ว่า

“In the short run, the market is a voting machine but in the long run, it is a weighing machine.”

ทุกงานยากคือการสะสมพลังงานศักย์

ทุกงานยากคือโอกาสในการ Up ค่าตัวครับ

เราอาจเคยได้ยินบทความที่เกี่ยวกับ “อิคิไก” หรือเหตุผลในการดำรงชีวิตอยู่ ว่าเราควรหาจุดตัดของวงกลมสามวง:

สิ่งที่เรารัก + สิ่งที่เราทำได้ดี + สิ่งที่มีคนยอมจ่ายเงินให้เรา

ถ้าหาจุดตัดของสามสิ่งนี้ได้ เราก็จะมีงานที่ทำได้ดีและสนุกไปกับมัน

แต่ Kevin Kelly อดีตบ.ก.ของนิตยสาร Wired บอกว่า ถ้าเป็นไปได้เราควรมองหาวงกลมที่สี่ด้วย นั่นคือ “สิ่งที่ไม่มีใครทำได้”

สิ่งที่เรารัก + สิ่งที่เราทำได้ดี + สิ่งที่มีคนยอมจ่ายเงินให้เรา + สิ่งที่ไม่มีใครทำได้

ถ้าพบจุดตัดของวงกลมทั้งสี่วงนี้ เราจะไม่ต้องแข่งกับใครเลย เพราะมันคือสิ่งที่เราทำได้คนเดียว

“Don’t Be The Best, Be The Only.”
-Kevin Kelly

แน่นอนว่าไม่ง่าย แต่มันคือทิศทางที่เราควรมุ่งไป เพราะมันจะพาเราออกจาก red ocean สู่ blue ocean

Don’t Be The Best, Be The Only.

ไม่ต้องเป็นที่หนึ่ง แค่เป็นเพียงหนึ่งเดียวก็พอ

---

ขอบคุณเนื้อหาจาก Kevin Kelly on EconTalk: Don’t Be The Best, Be The Only

หลายคนคงเคยได้ยินคำกล่าวนี้

วัยเด็ก มีเวลา มีแรง แต่ไม่มีเงิน

วัยผู้ใหญ่ มีเงิน มีแรง แต่ไม่มีเวลา

วัยชรา มีเวลา มีเงิน แต่ไม่มีแรง

ฟังครั้งแรกก็คงอดคิดไม่ได้ว่าทำไมชีวิตถึงไม่มีความพอดี จะหาสักช่วงวัยหนึ่งที่มีครบทั้งสามอย่างไม่ได้เชียวหรือ*

แต่หากเรายอมรับความจริง ว่าชีวิตก็เป็นแบบนี้ โลกมันก็เป็นแบบนี้ เราก็จะเลิกเรียกร้องหรือแอบหวังในสิ่งที่เราไม่มี แล้วหาทางปรับตัวเพื่อใช้สิ่งที่เรามีให้เกิดประโยชน์สูงสุด

ในวัยเด็ก เราไม่มีเงินก็ไม่เป็นไร เพราะเรามีแรงและมีเวลามากมาย ดังนั้นจงใช้มันไปกับการเรียนรู้ และอยู่กับสิ่งที่เราสนใจ ชอบดนตรีก็จงเล่นดนตรี ชอบกีฬาก็จงเล่นกีฬา ชอบเรียนหนังสือก็จงเรียนหนังสือ เพราะทุกทักษะที่เราฝึกฝนและทุกความทรงจำในวัยนี้จะอยู่กับเราไปตลอดชีวิต

ในวัยผู้ใหญ่ เรารู้สึกว่าเวลาไม่เคยพอ รู้สึกเหนื่อยที่ต้องวิ่งตลอดเวลา แต่ขณะเดียวกันก็อยากสร้างเนื้อสร้างตัว อยากดูแลคนในครอบครัวให้ดีที่สุด เราจึงพยายามเป็นคน productive เพื่อจะใช้เวลาให้เกิดประสิทธิผลสูงสุด ทำงานเก็บเงินเพื่ออนาคต และฝันหวานถึงวันที่เราจะมีเวลาทำทุกอย่างที่เราอยากทำ

แต่หากเรายอมรับได้ว่าในช่วงวัยนี้เราคงไม่มีเวลาหรอก แต่เรามีแรงและมีเงิน ดังนั้นจงใช้ต้นทุนที่เรามี แรงมีก็ใช้ไปหาเงินและประสบการณ์ เงินมีก็อย่าเก็บเพื่ออนาคตแต่เพียงอย่างเดียว แต่ทำให้มันงอกเงยหรือนำมาซื้อเวลาเช่นจ้างคนทำงานบ้าน

เราควรพร้อมจ่ายเงินเพื่อซื้อโอกาสทำในสิ่งที่เราจะทำไม่ไหวในวัยชรา เช่นการเดินทางหรือการทำกิจกรรมโลดโผนสนุกสนาน

ในวัยผู้ใหญ่นี้ หากเราทำทุกอย่าง “เพื่อสร้างอนาคต” มากจนเกินไป เราก็จะสูญเสียปัจจุบันไปโดยไม่รู้ตัว แถมเราไม่มีทางรู้ด้วยว่าชีวิตเราจะยืนยาวถึงเมื่อใด เงินจะมีคุณค่าก็ต่อเมื่อเรามีชีวิตอยู่ได้ใช้มันด้วย

สิ่งไหนที่เราเคยรักในวัยเด็กก็จงทำมันบ้าง แม้จะน้อยนิดแค่ไหนก็ตาม หลายคนรอให้ถึงวันที่มีเวลาก่อน ซึ่งวันนั้นมักไม่เคยมาถึง

สำหรับวัยชรา ผมคงไม่สามารถออกความเห็นอะไรได้มากนัก เพราะยังไปไม่ถึงจุดนั้น แต่หวังว่าเราจะเดินทางถึงวัยชราด้วยการมีเงินและมีเวลาอย่างที่ควรจะเป็น รวมถึงรักษาสุขภาพให้ดีพอที่จะทำสิ่งที่เหมาะสมกับวัย แม้ไม่อาจโลดโผนโจนทะยานแต่ก็หวังใจว่าจะไม่ต้องวิ่งเข้า-วิ่งออกโรงพยาบาลอันเนื่องมาจากความประมาทในวัยหนุ่มสาว

ยอมรับความจริงของแต่ละช่วงวัย และใช้ชีวิตให้สอดคล้องกับโอกาสและข้อจำกัดเหล่านั้น

แล้วเราน่าจะมีชีวิตที่ดีที่ได้ ภายใต้ความไม่เพอร์เฟ็กต์ของโลกใบนี้ครับ

---

* แน่นอนว่าคำกล่าวทุกข้อย่อมมีข้อยกเว้น เด็กบางคนก็มีเงิน ผู้ใหญ่บางคนก็มีเวลา และผู้ชราบางคนก็ยังมีแรงอยู่ แต่คนส่วนใหญ่น่าจะตกอยู่ในข้อความข้างต้น

ป๋าเต็ด ยุทธนา บุญอ้อม เคยเล่านิทานเรื่องหนึ่งให้ผมฟัง

ว่ากันว่ามีช่างไม้ที่แกะสลักช้างไม้ได้เหมือนจริงมาก

ชายหนุ่มคนหนึ่งจึงดั้นด้นไปหาช่างไม้คนนั้นที่รังสรรค์งานอยู่ในกระท่อมกลางป่า

เมื่อได้เจอช่างไม้ ชายหนุ่มจึงถามถึงเคล็ดลับในการแกะสลักช้าง

ช่างไม้ตอบว่า

“ก่อนอื่นเราต้องมีไม้ที่ดีก่อน เมื่อได้ไม้ที่ดีแล้ว เราก็แกะส่วนที่ไม่ใช่ช้างออกไป”

ก็เท่านั้นเอง

ไม้ที่ดีจะมาพร้อมกับความเป็นไปได้และข้อจำกัดของมัน เช่น ถ้าไม้ขนาดเท่าท่อนแขน เราก็ไม่สามารถแกะช้างให้ใหญ่กว่าท่อนแขนได้อยู่แล้ว

เมื่อได้ไม้ที่ดีแล้ว เราก็ต้องหาช้างของเราให้เจอด้วยการกะเทาะส่วนที่ไม่ใช่ช้างออกไป

---

Nassim Taleb เขียนไว้ในหนังสือ Antifragile ว่า

“So knowledge grows by subtraction much more than by addition—given that what we know today might turn out to be wrong but what we know to be wrong cannot turn out to be right, at least not easily.”

สิ่งที่เราเชื่อว่าถูกต้องในวันนี้อาจจะกลายเป็นเรื่องผิดในวันพรุ่งนี้ก็ได้ ในขณะที่สิ่งที่ผิดในวันนี้มันก็จะยังผิดอยู่วันยังค่ำ

ในหนังสือ What Got You Here Won’t Get You There ของ Marshall Goldsmith ก็บอกไว้ว่า การเป็นหัวหน้าที่ดีนั้นไม่ต้องทำอะไรมากมาย แค่อย่าทำตัวแย่ๆ ก็พอ

---

เรื่องงาน – ถ้าเราไม่รู้ว่าเราชอบงานอะไร ให้เริ่มจากการหาให้เจอว่าเราไม่ชอบงานอะไร

เรื่องความรัก – ถ้าเราไม่รู้ว่าผู้หญิงชอบผู้ชายแบบไหน อย่างน้อยต้องรู้ว่าผู้หญิงไม่ชอบผู้ชายแบบไหน

เรื่องการเงิน – ถ้าเราไม่รู้ว่าจะทำยังไงให้เงินงอกเงย ให้เริ่มต้นจากการรู้ว่าทำยังไงให้เงินหดหาย

ถ้าไม่รู้ว่าจะเป็นคนที่ดีขึ้นได้ยังไง ให้โฟกัสกับการเป็นคนที่แย่ให้น้อยลง อะไรที่เคยผิดไปแล้วก็อย่าผิดซ้ำ

วันนี้จะผิดให้น้อยกว่าเมื่อวาน พรุ่งนี้จะผิดให้น้อยกว่าวันนี้

พอผิดน้อยลง มันก็จะถูกมากขึ้นเอง