ท่านเขมานันทะเคยเล่าไว้ในหนังสือดวงตาแห่งชีวิตว่า ที่วัดสวนโมกข์มีลำไยอยู่ต้นหนึ่งซึ่งไม่เคยออกลูกมาเลยนับสิบปี

วันหนึ่ง พระท่านกวาดขยะและเผาขยะ บังเอิญไฟลามไปจนสุมโคนของต้นลำไย

ปรากฎว่าปีนั้นต้นลำไยออกลูกอย่างรวดเร็ว คงเป็นเพราะด้วยสัญชาตญาณแห่งการมุ่งจะสืบต่อสายพันธุ์เอาไว้ให้เผล็ดผล

---

หนังสือเล่มหนึ่งที่เคยโด่งดังมากเมื่อ 8 ปีที่แล้ว มีชื่อว่า ยิ่งหิวยิ่งสุขภาพดี ของนายแพทย์โยะชิโนะริ นะงุโมะ

ผู้เขียนบอกว่า การปล่อยตัวเองให้ท้องหิว จะทำให้ growth hormone หลั่ง ทำให้เรามีสุขภาพที่แข็งแรงและมีหน้าตาอ่อนกว่าวัย

ช่วงนี้มีคนหันมาทำ IF หรือ Intermittent Fasting กันมากขึ้น หลายคนบอกว่าทำแล้วมีสมาธิกับการทำงานมากกว่าเดิม คิดอะไรได้ชัดเจน

---

Neil Pasricha ผู้เขียนหนังสือ The Happiness Equation เคยเขียนไว้ว่า สองปีที่อันตรายที่สุดในชีวิตมนุษย์ คือปีที่เกิด กับปีที่เกษียณ

ปีที่เกิดนี่เข้าใจได้ไม่ยาก เพราะทารกเป็นสิ่งเปราะบาง ต้องการการดูแลประคบประหงม

แต่ปีที่เกษียณก็อันตรายเช่นกัน เพราะหากเกษียณแล้วปล่อยเนื้อปล่อยตัว ไม่มีเป้าหมาย ไม่มีเหตุผลของการตื่นขึ้นมาในตอนเช้า ก็มีโอกาสที่จะกลายเป็น depression หรือโรคอื่นๆ ได้

แม้เทคโนโลยีจะสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกมากมายให้มนุษย์ แต่สุดท้ายแล้วพวกเราอาจ “ถูกสาป” ไม่ให้สบายจนเกินไป เพราะมันจะทำให้เราอ่อนแอและไร้ชีวิตชีวา

เราอาจเป็นเหมือนต้นลำไย ที่จำเป็นต้องมีไฟมาสุมโคนบ้างเป็นครั้งคราวครับ

ในปี 2000 นักจิตวิทยาชื่อ Thomas Gilovich และคณะได้ทำการทดลองให้นักศึกษาใส่เสื้อยืดที่มีรูปนักร้องเชยๆ อย่าง Barry Manilow ไปเข้าคลาสเรียน จากนั้นทีมงานก็ให้นักศึกษาประเมินว่ามีเพื่อนในห้องเห็นเขาใส่เสื้อยืดตัวนี้กี่คน ผลก็คือนักศึกษาส่วนใหญ่ประเมินตัวเลขสูงเกินจริง

ในอีกการทดลองหนึ่ง นักวิจัยให้นักศึกษาเลือกเสื้อยืดที่มีรูปคนเท่ๆ (สำหรับยุคนั้น) เช่น Bob Marley, Martin Luther King หรือ Jerry Seinfeld และผลก็ออกมาเหมือนเดิม คือนักศึกษาประเมินจำนวนเพื่อนที่สังเกตเห็นว่าเขาใส่เสื้อยืดสุดคูลมากเกินความเป็นจริง

นักวิจัยเรียกปรากฎการณ์นี้ว่า Spotlight Effect – เราจะ overestimate ความสนอกสนใจที่คนอื่นมีต่อเราเสมอ ไม่ว่าจะเชิงบวกหรือเชิงลบ

---

Morgan Housel ผู้เขียนหนังสือ The Psychology of Money มักจะพูดอยู่เสอมว่า

“No one is impressed with your possessions as much as you are. Nobody is thinking about you as much as you are. They are only thinking about themselves.”

ไม่มีใครประทับใจกับทรัพย์สมบัติของเราเท่าตัวเราเอง ไม่มีใครคิดถึงเราเท่าตัวเราเอง เพราะแต่ละคนก็เอาแต่คิดถึงตัวเองทั้งนั้น

มันทำให้ผมนึกถึง “กฎ 20-40-60”

ตอนอายุ 20 คุณกังวลว่าคนอื่นคิดกับคุณยังไง

ตอนอายุ 40 คุณไม่แคร์ว่าคนอื่นคิดกับคุณยังไง

ตอนอายุ 60 คุณเพิ่งเข้าใจว่าไม่มีใครคิดถึงคุณตั้งแต่แรกแล้ว

คนอื่นคิดถึงเราน้อยกว่าที่เราคิดครับ

---

ขอบคุณเนื้อหา Spotlight Effect จากหนังสือ The Human Mind: A Brief Tour of Everything We Know by Paul Bloom

ชีวิตที่ดีคือชีวิตที่เราสามารถรับมือทุกความลำบากที่เราต้องเผชิญ

“A happy life consists not in the absence, but in the mastery of hardships.”
-Helen Keller

ผมเคยเจอภาพหนึ่งที่ติดตาติดใจพอสมควร

เป็นภาพของหมาป่าสองตัว

หมาป่าตัวแรกเป็นหมาป่าวัยเด็ก นอนจมกองเลือดอยู่กับพื้น ที่กลางหลังมีธนูปักอยู่หนึ่งดอก

หมาป่าตัวที่สองเป็นหมาป่าวัยหนุ่มกำลังยืนมองหมาป่าตัวแรก กลางหลังของหมาป่าวัยหนุ่มมีธนูปักอยู่สิบเจ็ดดอก

หมาป่าตัวแรกคือ “The old me” – ตัวเราคนเดิม

หมาป่าตัวที่สองคือ “Me now” ตัวเราวันนี้

พร้อมคำโปรยที่ว่า “Life does not get easier. You just get stronger.”

เราไม่ควรหวังให้ชีวิตมันง่ายขึ้น เราควรหวังให้ตัวเราแข็งแกร่งขึ้น เพราะนั่นคือทางที่ปลอดภัยที่สุดที่จะอยู่ได้และอยู่ดีในโลกที่ไม่แน่นอน

แล้วเราจะแข็งแกร่งขึ้นได้อย่างไร?

Jocko Willink อดีตหัวหน้าหน่วยซีลให้คำแนะนำแบบกำปั้นทุบดินว่า

“If you want to be tougher, be tougher.”

ถ้าอยากเข้มแข็งกว่านี้ ก็จงเข้มแข็งกว่านี้

ความเข้มแข็งทางจิตใจนี่ก็แปลก มันไม่ต้องอาศัยต้นทุนอะไรมากไปกว่าสิ่งที่อยู่ข้างในตัวเราอยู่แล้ว

เราคงไม่สามารถรับธนูสิบเจ็ดดอกได้ในชั่วข้ามคืน แต่เราสามารถค่อยๆ เพิ่มธนูจากหนึ่ง เป็นสอง เป็นสามดอกได้

เมื่อเราเจอธนูปักที่กลางหลัง แทนที่จะล้มลงไปนอนกองอยู่กับพื้นเหมือนที่เคยทำ ลองพยายามหยัดยืนโดยไม่ฟูมฟาย แล้วเราอาจได้ค้นพบว่าเราแข็งแกร่งว่าที่เราคิด

ชีวิตที่ดีไม่ใช่ชีวิตที่ไม่มีความลำบาก

ชีวิตที่ดีคือชีวิตที่เราสามารถรับมือทุกความลำบากที่เราต้องเผชิญครับ

เป็นเรื่องปกติของคนที่ยังฝึกตนมาไม่ดี เมื่อมีอะไรมาสะกิดแค่นิดหน่อยก็เพียงพอให้เราขุ่นเคืองได้ทั้งวัน

น้ำที่ถูกกวนให้ขุ่นปล่อยไว้ไม่นานก็ตกตะกอน แต่ใจที่ถูกกวนให้ขุ่นเราไม่ยอมปล่อยมันไว้เฉยๆ ต้องเข้าไปกวนใหม่ซ้ำๆ เหมือนคนชอบทำร้ายตัวเอง

เหตุการณ์ร้ายๆ กินเวลาเพียงไม่กี่วินาที ไม่มีความจำเป็นที่จะปล่อยให้มันกัดกินเวลาที่เหลือของวันนี้

“We all have bad moments, bad minutes, bad hours, but we don’t have to have bad days.”
-Julie Gurner

ถ้าเรามีสติพอ เราจะไม่ปล่อยให้ bad moments ทำให้ทั้งวันกลายเป็น bad day ครับ

ไม่ใช่ธรรมชาติของมนุษย์ที่จะมองเห็นสิ่งที่ไม่มี

คนที่อ่านหนังสือเก่งจะ “อ่านระหว่างบรรทัด” จนสามารถเข้าใจในสิ่งที่ผู้เขียนต้องการจะสื่อแม้เขาจะไม่ได้บรรยายมันออกมา

หนึ่งในคดีที่โด่งดังของเชอร์ล็อกโฮล์มส์ ก็คือการหายตัวไปของม้าแข่ง Silver Blaze ทั้งที่มีหมาเฝ้าคอกอยู่

Inspector Gregory: “Is there any point to which you would wish to draw my attention?”

Sherlock Holmes: “To the curious incident of the dog in the night-time.”

Inspector Gregory: “The dog did nothing in the night-time.”

Sherlock Holmes: “That was the curious incident.”

ประเด็นสำคัญที่ช่วยให้โฮล์มส์ไขคดีได้ ก็คือการที่หมาไม่เห่าตอนเกิดเหตุนั่นเอง

ผมเคยเขียนบทความตอนหนึ่งว่า “เวลาดูคนเก่ง อย่าดูแค่สิ่งที่เขาทำ ให้ดูสิ่งที่เขาไม่ได้ทำด้วย“

เมื่อเราเห็นสิ่งที่คนเก่งไม่ได้ทำ สงสัยหมาที่ไม่ได้เห่า และเข้าใจข้อความที่ไม่ได้เขียนออกมา เราจะคิดและมองอะไรได้กว้างกว่าเดิม

เมื่อช่วงสุดสัปดาห์ จู่ๆ ผมก็คิดขึ้นได้ว่าตัวเองโชคดีแค่ไหนที่ไม่ต้องเจอปัญหาที่คนอื่นเขาเจอกัน

ไม่มีปัญหาพี่น้องทะเลาะเบาะแว้ง ไม่มีปัญหาพี่เลี้ยง ไม่มีปัญหากับลูกทีม

ไม่ได้แปลว่าชีวิตจะโรยไปด้วยกลีบกุหลาบ ปัญหายังมีให้แก้อยู่ทุกวัน แต่ปัญหาที่ไม่มีให้แก้นั้นเยอะกว่าหลายเท่า

เห็นคุณค่าของปัญหาที่เราไม่มี แล้วจะตระหนักได้ว่าเรายังโชคดีกว่าคนอีกมากมายครับ