ไม่นานมานี้เอง ที่ผมเพิ่งตระหนักและคอยเตือนตัวเองว่า หากผมจะทำอะไรสักอย่าง มันควรถูกขับเคลื่อนด้วยหนึ่งในเหตุผลสองข้อนี้

ข้อแรก สิ่งนั้นทำให้เรามีความสุขในตอนนี้

ข้อสอง สิ่งนั้นจะทำให้เราได้สิ่งที่ต้องการในอนาคต

สิ่งที่ทำให้เรามีความสุขทันที ก็เช่นกินของอร่อย ใช้เวลากับคนที่เรารัก ทำงานอดิเรก ดูบอล อ่านการ์ตูน ฟังเพลง นอนเล่น

สิ่งที่ทำให้เราได้สิ่งที่เราต้องการ หมายถึงสิ่งที่อาจไม่ได้ให้ความสุขกับเราในทันที แต่ทำไปเพราะเรารู้ดีว่ามันจะนำพามาซึ่งความสุข – หรือช่วยจำกัดความทุกข์ – ในอนาคต เช่นกลั้นใจไม่ซื้อของ เพื่อจะได้มีเงินเก็บเงินลงทุน ออกกำลังกายจนปวดไปทั้งตัวเพื่อให้มีร่างกายที่สมบูรณ์แข็งแรง

ถ้ามีสิ่งใดที่ทำแล้วได้ทั้งสองข้อก็ถือว่าดีเยี่ยม เช่นทำงานที่เราชอบและทำได้ดี เพื่อสร้างประโยชน์ในวันนี้และวันข้างหน้า

แต่ถ้าเราไม่ได้โชคดีขนาดนั้น อย่างน้อยสิ่งที่เราทำควรตอบโจทย์หนึ่งในสองข้อ เช่นอาจจะไร้สาระแต่มันทำให้เรามีความสุข หรืออาจเป็นทุกข์แต่มันช่วยสร้างอนาคตที่ดีกว่าเดิม

ฟังดูเรียบง่าย แต่หลายคนก็ยังพลาดด้วยการทำสิ่งที่ไม่ได้มอบความสุข แถมยังไม่ช่วยให้ได้สิ่งที่ตัวเองต้องการอีกด้วย

เช่นการถกเถียงเพื่อเอาชนะคนใกล้ตัว นอกจากอารมณ์จะขุ่นมัวแล้วยังสร้างแผลเป็นในความสัมพันธ์

หรือการเสพอะไรจนเกินพอดี ไม่ว่าจะเป็นอาหารหรือโซเชียล เราหยิบขนมบางอย่างขึ้นมากิน หรือหยิบมือถือขึ้นมาดูโดยไม่รู้ตัวอยู่บ่อยครั้ง ยิ่งกินยิ่งไม่สบายท้อง ยิ่งส่องยิ่งไม่สบายใจ แต่เราก็ยังทำต่อไปราวกับโดนชักใยจากมือที่มองไม่เห็น

อะไรที่เราติดเป็นนิสัย แสดงว่ามันมี “รางวัล” ซ่อนอยู่ เช่นการที่เราชอบเอาชนะ ก็เพราะว่ามันสาแก่ใจ หรือการที่เราติดโซเชียล ก็เพราะว่าคุ้นชินกับการหลั่งของโดพามีน

แต่ความสุขบางอย่างนั้นช่างกระจ้อยร่อยเมื่อเทียบกับความหนักอึ้งที่รอคอยเราอยู่

ต้องรอให้ถึงวันที่ใจมันฉลาดพอที่จะรู้ ว่าความสุขแบบใดที่คุ้มค่า ความสุขแบบใดที่ขาดทุน

ยิ่งเมื่อเลยวัยกลางคนเป็นต้นมา วัยที่เข็มนาฬิกาเสียงดังกว่าเดิม เราจะเริ่มหยุดทำบางสิ่ง เพราะตะหนักรู้อย่างแท้จริงว่าชีวิตไม่ได้ยืนยาวพอ

ทุกครั้งที่จะทำอะไร ขอให้สิ่งนั้นนำมาซึ่งความสุขในวันนี้ หรือไม่ก็นำมาซึ่งสิ่งที่ต้องการในวันข้างหน้า

ถ้าไม่มีหนึ่งในสองข้อนี้ ก็อย่าไปทำเสียเลยดีกว่า จริงมั้ยครับ